25 năm “định danh” hàng hóa Việt trong kỷ nguyên dữ liệu

Ngày 31/1/2026, tại Hà Nội, Hội Mã số Mã vạch Việt Nam đã long trọng tổ chức Hội nghị Tổng kết hoạt động năm 2025 và Lễ kỷ niệm 25 năm thành lập. Sự kiện không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường một phần tư thế kỷ hình thành và phát triển, mà còn khẳng định vai trò ngày càng rõ nét của mã số mã vạch như một hạ tầng dữ liệu thiết yếu trong nền kinh tế số.

Từ công cụ kỹ thuật đến hạ tầng dữ liệu quốc gia

Phát biểu tại Hội nghị, đại diện Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia nhấn mạnh: Trong bối cảnh kinh tế số và hội nhập sâu rộng, mã số mã vạch (MSMV) đã vượt ra khỏi chức năng nhận diện sản phẩm đơn thuần, trở thành nền tảng phục vụ quản lý chuỗi cung ứng, logistics, thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc, minh bạch thông tin và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Sau 25 năm đồng hành cùng doanh nghiệp, Hội Mã số Mã vạch Việt Nam đã từng bước khẳng định vai trò là cầu nối giữa cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và hệ thống tiêu chuẩn quốc tế, góp phần “số hóa” hàng hóa Việt Nam một cách bài bản, chuẩn hóa và có chiều sâu.

Toàn cảnh Hội nghị.

Bức tranh tổng thể sau 25 năm phát triển được thể hiện rõ nét qua các con số: Riêng năm 2025, hơn 6.600 doanh nghiệp được cấp mã số mã vạch, với trên 323.000 mã sản phẩm mới được đưa vào sử dụng.

Lũy kế đến hết năm 2025, hệ thống MSMV quốc gia đang quản lý 87.418 doanh nghiệp, với gần 2 triệu mã định danh sản phẩm. Cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc ghi nhận trên 2,1 triệu bản ghi, với sự tham gia của hơn 88.000 doanh nghiệp.

Đây không chỉ là sự gia tăng về số lượng, mà còn phản ánh mức độ tham gia ngày càng sâu của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi giá trị số, đặc biệt trong bối cảnh yêu cầu minh bạch thông tin, xuất xứ hàng hóa và tiêu chuẩn hóa dữ liệu ngày càng khắt khe.

Một điểm nhấn quan trọng được nhấn mạnh là bước chuyển mạnh mẽ về khung pháp lý trong giai đoạn 2025 - 2026. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, đã lần đầu tiên chính thức đưa các nội dung như MSMV, truy xuất nguồn gốc, nhãn điện tử và hộ chiếu số sản phẩm vào khuôn khổ pháp luật.

Trên cơ sở đó, Nghị định số 37/2026/NĐ-CP quy định chi tiết trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc kê khai, cập nhật, kết nối và liên thông dữ liệu; đặt ra yêu cầu chuẩn hóa hệ thống thông tin phục vụ quản lý chất lượng sản phẩm dựa trên dữ liệu.

Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia phát biểu tại Hội nghị.

Theo ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, đây là nền tảng pháp lý quan trọng để chuyển từ quản lý chất lượng truyền thống sang quản lý dựa trên dữ liệu, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số và thông lệ quốc tế.

Thẳng thắn nhìn nhận những “điểm nghẽn”

Bên cạnh những kết quả đạt được, Hội nghị cũng dành thời gian nhìn nhận những tồn tại. Theo đánh giá của các cơ quan quản lý, tại một số doanh nghiệp, việc áp dụng MSMV và truy xuất nguồn gốc vẫn còn mang tính hình thức; khả năng khai thác, kết nối và chia sẻ dữ liệu trong chuỗi cung ứng còn hạn chế; hoạt động hỗ trợ hội viên chưa đồng đều.

Những vấn đề này đặt ra yêu cầu Hội cần tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, chuyển mạnh từ hỗ trợ kỹ thuật đơn lẻ sang đồng hành cùng doanh nghiệp trong quản trị dữ liệu và chuyển đổi số thực chất.

Khen thưởng cho các cá nhân và tập thể đạt thành tích của Hội Mã số mã vạch Việt Nam.

Thúc đẩy hợp tác, mở rộng hệ sinh thái số Trong khuôn khổ sự kiện, Hội Mã số Mã vạch Việt Nam đã ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) với Tổng hội Nông nghiệp Việt Nam và Hiệp hội Chống giả và Bảo vệ thương hiệu Việt Nam.

Các thỏa thuận hợp tác này được kỳ vọng sẽ tăng cường bảo vệ thương hiệu, chống hàng giả, hàng nhái, đồng thời thúc đẩy ứng dụng MSMV, QR Code và truy xuất nguồn gốc trong lĩnh vực nông nghiệp - khu vực đang chịu áp lực lớn từ yêu cầu minh bạch và xuất khẩu chính ngạch.

Cũng tại Hội nghị, Hội Mã số Mã vạch Việt Nam đã vinh dự đón nhận Bằng khen của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA); nhiều cá nhân có đóng góp tiêu biểu cho sự nghiệp phát triển của Hội và VUSTA được trao Kỷ niệm chương.

Bước sang giai đoạn phát triển mới, Hội Mã số Mã vạch Việt Nam xác định một số định hướng trọng tâm: Tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là đào tạo về giá trị thực chất của MSMV gắn với quản trị dữ liệu và chuyển đổi số. Đổi mới phương thức hoạt động, thúc đẩy các mô hình nhãn điện tử, hộ chiếu số sản phẩm và QR Code thế hệ mới. Đẩy mạnh kết nối quốc tế, phối hợp chặt chẽ với Bộ Khoa học và Công nghệ và các tổ chức tiêu chuẩn toàn cầu nhằm bảo đảm tính thống nhất, liên thông của hệ thống dữ liệu Việt Nam.

Với nền tảng 25 năm đã xây dựng, cùng hành lang pháp lý mới và nhu cầu chuyển đổi số ngày càng rõ nét, Hội Mã số Mã vạch Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục đóng vai trò hạt nhân trong hệ sinh thái dữ liệu sản phẩm, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu./.