5G phủ gần 92% dân số, Việt Nam tăng tốc bước vào kỷ nguyên hạ tầng số thông minh

Hạ tầng số Việt Nam đang ghi nhận bước tiến mạnh mẽ khi 5G đã phủ gần 92% dân số, tạo nền tảng cho chuyển đổi số trên diện rộng. Tại World Mobile Broadband & Cloud AI Summit 2026 diễn ra chiều 23/4 tại Hà Nội, các chuyên gia nhận định Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, nơi 5G, AI và điện toán đám mây trở thành động lực cốt lõi của nền kinh tế số.

Sự kiện năm nay diễn ra trong bối cảnh hạ tầng viễn thông Việt Nam đang có những bước tiến vượt bậc. Theo các báo cáo mới nhất, Việt Nam đã ban hành 11 nhóm công nghệ chiến lược với 35 sản phẩm công nghệ trọng điểm. Tính đến năm 2025, cả nước có 53 tổ chức khoa học công nghệ đạt trình độ khu vực và quốc tế, 6 khu công nghệ cao và tỷ trọng xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao đã tiệm cận mức 50%. Trên bản đồ thế giới, Việt Nam tự hào xếp hạng 44/139 quốc gia về chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu và sở hữu hệ sinh thái khởi nghiệp đứng thứ 55. Đặc biệt, tính đến cuối tháng 3/2026, hạ tầng số của Việt Nam ghi nhận những con số ấn tượng: tỷ lệ phủ sóng 5G đạt 91,9% dân số với hơn 22,4 triệu thuê bao. Tốc độ Internet di động của Việt Nam hiện đứng thứ 14 thế giới, Internet cố định đứng thứ 9 và hạ tầng IPv6 xếp thứ 7 toàn cầu.

Sự lớn mạnh này còn được minh chứng qua sự gia tăng của các doanh nghiệp công nghệ số (tăng thêm 1.394 đơn vị) và kim ngạch xuất khẩu sản phẩm công nghệ số đạt hơn 45 tỷ USD (tăng 32,2%), góp phần đưa tổng kim ngạch toàn ngành đạt 172 tỷ USD. Quy mô thương mại điện tử cũng đạt mốc 36 tỷ USD, gấp 3 lần so với năm 2020. Để duy trì đà tăng trưởng này, Quốc hội đã phê chuẩn tổng kinh phí cho khoa học, công nghệ và chuyển đổi số năm 2026 là 65.020 tỷ đồng, trong đó ngân sách dành cho chi đầu tư phát triển chiếm 34.300 tỷ đồng, tạo tiền đề vững chắc cho mục tiêu Chuyển đổi số Quốc gia.

5G phủ 90% dân số, cáp quang tới 100% xã phường

TS. Trần Đức Lai, Chủ tịch Hội Vô tuyến - Điện tử Việt Nam phát biểu khai mạc. Ảnh Điện tử & Ứng dụng

Phát biểu khai mạc, TS. Trần Đức Lai, Chủ tịch Hội Vô tuyến - Điện tử Việt Nam, nhận định viễn thông băng rộng, đặc biệt là 5G tiến tới 6G, đang trở thành nền tảng cốt lõi của hệ sinh thái số. Theo ông, xu hướng tích hợp trí tuệ nhân tạo vào hạ tầng viễn thông đang diễn ra nhanh chóng, giúp tối ưu vận hành mạng lưới và mở ra các dịch vụ thông minh dựa trên dữ liệu. “Hạ tầng viễn thông thế hệ mới không chỉ là đường dẫn, mà là nền tảng chiến lược quyết định năng lực đổi mới sáng tạo quốc gia”, ông nhấn mạnh.

Tuy vậy, bên cạnh cơ hội, ngành viễn thông cũng đối mặt với nhiều thách thức như nhu cầu đầu tư lớn, yêu cầu đảm bảo an toàn an ninh mạng và thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao.

Ở góc độ quản lý, ông Nguyễn Phong Nhã, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông (Bộ Khoa học và Công nghệ), mang tới bức tranh toàn cảnh hạ tầng viễn thông Việt Nam bằng loạt số liệu cụ thể. Về băng thông rộng cố định, tính tới đầu năm 2026, tỷ lệ hộ gia đình có cáp quang đạt gần 85% với 23,8 triệu hộ kết nối. Cáp quang đã phủ 100% xã phường và 100% trường học trên cả nước, tốc độ tải xuống đạt 288 Mbps, đứng thứ 9 thế giới.

Về di động, ông Nguyễn Phong Nhã công bố sau gần hai năm triển khai thương mại, tính tới tháng 2 năm 2026, cả nước đã lắp đặt hơn 4.000 trạm phát sóng 5G, phủ 90% dân số với gần 23 triệu thuê bao. Tốc độ tải xuống Internet băng rộng di động đạt 188 Mbps, xếp thứ 14 thế giới. Phó Cục trưởng Cục Viễn thông gọi đây là kết quả ấn tượng ghi nhận sự nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp viễn thông, đặc biệt các doanh nghiệp nhà nước như VNPT, Viettel, MobiFone trong phát triển hạ tầng vùng sâu vùng xa.

Ông Nguyễn Phong Nhã, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông (Bộ Khoa học và Công nghệ) mang tới bức tranh toàn cảnh hạ tầng viễn thông Việt Nam bằng loạt số liệu cụ thể. Ảnh Điện tử & Ứng dụng

Đáng chú ý, cả nước hiện chỉ còn chưa đến 70 thôn, bản chưa có sóng viễn thông, chủ yếu do hạn chế về điện lưới. Việc cấp phép Internet vệ tinh được kỳ vọng sẽ góp phần giải bài toán kết nối tại các khu vực khó khăn.

Đặt trong bối cảnh chiến lược quốc gia, ông Nguyễn Quyết Chiến, Tổng Thư ký Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, cho rằng phát triển hạ tầng băng rộng, 5G và điện toán đám mây là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa mục tiêu chính phủ số, kinh tế số và xã hội số theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW.

5G cần “đi vào chiều sâu”, 6G là cuộc chơi dài hạn

Tại phiên báo cáo chính, các chuyên gia thống nhất rằng 5G tại Việt Nam đã đạt tiến bộ về phủ sóng, nhưng thách thức lớn nằm ở khai thác hiệu quả.

Ông Lương Xuân Trường, Phó Trưởng phòng Chính sách và Quy hoạch tần số (Cục Tần số vô tuyến điện), nhấn mạnh 5G đang đóng vai trò là nền tảng “xương sống” của hạ tầng số, với khả năng kết nối tốc độ cao, độ trễ thấp và hỗ trợ số lượng thiết bị lớn, qua đó thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trên nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội . Theo ông, việc đấu giá và quy hoạch băng tần hợp lý đã tạo cú hích quan trọng cho thương mại hóa 5G tại Việt Nam, đồng thời giúp duy trì chi phí tần số ở mức phù hợp để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư hạ tầng. Bên cạnh đó, xu hướng phát triển 5G đang mở rộng sang các ứng dụng như đô thị thông minh, IoT quy mô lớn hay sản xuất công nghiệp, tạo tiền đề tiến tới 6G.

Đáng chú ý, Việt Nam đã chủ động quy hoạch nhiều dải tần chiến lược cho cả 5G và 6G, trong đó băng tần được xác định là yếu tố then chốt quyết định tốc độ triển khai công nghệ. Đại diện Cục Tần số cũng cho rằng, việc phát triển đồng bộ 5G cùng với cáp quang và Wi-Fi tốc độ cao sẽ là điều kiện cần để xây dựng hạ tầng số hiện đại, bảo đảm kết nối ổn định và liên tục cho người dùng trong tương lai.

Từ kinh nghiệm quốc tế, GS.TS. Nguyễn Xuân Huấn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Bản sao số Luân Đôn, Chủ tịch Hội trí thức Người Việt tại Vương quốc Anh và Cộng hòa Ai-len cho biết 5G trên thế giới đã bước vào giai đoạn thương mại hóa rộng rãi với hàng trăm nhà mạng triển khai, song bài toán lớn hiện nay không còn là phủ sóng mà là tạo ra mô hình doanh thu bền vững, đặc biệt từ 5G độc lập (SA), mạng riêng và các dịch vụ chuyên biệt . Từ thực tiễn tại Anh, 5G đang được mở rộng từ dịch vụ tiêu dùng sang các ứng dụng công nghiệp như sản xuất, logistics, cảng biển hay tổ chức sự kiện, qua đó từng bước hình thành hệ sinh thái ứng dụng thực tế. Đáng chú ý, quốc gia này không đặt mục tiêu triển khai 6G trong ngắn hạn, mà ưu tiên hoàn thiện nền tảng 5G chất lượng cao, đồng thời đầu tư mạnh vào nghiên cứu, tiêu chuẩn, kiến trúc mở và năng lực thử nghiệm để chuẩn bị cho thế hệ công nghệ tiếp theo.

Theo GS Huấn, cách tiếp cận này cho thấy 6G là cuộc chơi dài hạn, trong đó lợi thế không chỉ nằm ở hạ tầng mà còn ở khả năng làm chủ công nghệ, tiêu chuẩn và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Từ kinh nghiệm quốc tế, ông gợi ý Việt Nam cần tập trung hoàn thiện 5G độc lập, thúc đẩy các ứng dụng thực tế trong công nghiệp, đồng thời đầu tư sớm cho nghiên cứu và tiêu chuẩn hóa nếu muốn tham gia sâu hơn vào cuộc đua 6G.

Ở góc độ ứng dụng, ông Nguyễn Tuấn Huy, Phó ban Công nghệ, Tổng Công ty Viễn thông MobiFone nhấn mạnh 5G và IoT đang trở thành hai trụ cột không thể thiếu trong quá trình xây dựng thành phố thông minh, trong đó 5G đóng vai trò là hạ tầng kết nối lõi, còn IoT được ví như “giác quan” giúp đô thị thu thập và xử lý dữ liệu theo thời gian thực. Theo ông, việc triển khai đồng bộ hai công nghệ này sẽ cho phép phát triển các hệ thống quản lý đô thị thông minh, từ giao thông, năng lượng đến an ninh và dịch vụ công.

Thực tiễn triển khai tại một số mô hình cho thấy, khi hạ tầng 5G và IoT được tích hợp hiệu quả, các đô thị có thể nâng cao năng lực vận hành, tối ưu tài nguyên và cải thiện chất lượng sống của người dân. Qua đó, 5G và IoT không chỉ là nền tảng công nghệ, mà còn là động lực thúc đẩy phát triển đô thị theo hướng bền vững và thông minh trong tương lai.

Tôn vinh các nhà cung cấp dịch vụ tiêu biểu

Một điểm nhấn quan trọng của hội thảo là Lễ công bố các Nhà cung cấp Dịch vụ Băng thông rộng di động, ISP và Điện toán đám mây tiêu biểu năm 2026. Đây là giải thưởng thường niên do IDG Việt Nam thực hiện, dựa trên kết quả khảo sát mức độ hài lòng của người sử dụng dịch vụ viễn thông trên toàn quốc.

Ông Lê Thanh Tâm – Tổng Giám đốc IDG Việt Nam công bố các Nhà cung cấp Dịch vụ Băng thông rộng di động, ISP & Điện toán đám mây tiêu biểu năm 2026. Ảnh Điện tử & Ứng dụng

Ở hạng mục dịch vụ di động có hạ tầng, Tập đoàn Công nghiệp Viễn thông Quân đội đoạt danh hiệu nhà cung cấp dịch vụ viễn thông tiêu biểu về chất lượng dịch vụ băng thông rộng di động. Tổng Công ty Viễn thông MobiFone thắng giải chất lượng chăm sóc khách hàng và khuyến mãi. Ở hạng mục dịch vụ di động không có hạ tầng MVNO, iTel thuộc Công ty TNHH Truyền thông và Công nghệ số iTel được vinh danh.

Ở mảng viễn thông cố định, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam đoạt giải chất lượng dịch vụ băng thông rộng cố định. FPT Telecom thuộc Tập đoàn FPT thắng giải chất lượng chăm sóc khách hàng và chương trình khuyến mãi băng thông rộng cố định. Tổng Công ty Truyền thông Đa phương tiện được bình chọn nhà cung cấp dịch vụ viễn thông tiêu biểu về chất lượng dịch vụ băng thông rộng cố định dành cho hộ gia đình.

Theo ban tổ chức, việc tôn vinh dựa trên đánh giá từ người dùng không chỉ giúp nâng cao tính minh bạch của thị trường, mà còn tạo động lực để các doanh nghiệp tiếp tục cải thiện chất lượng dịch vụ, hướng tới trải nghiệm tốt hơn cho khách hàng trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ.