AI và sự trỗi dậy của ứng dụng giải trí toàn năng

Các ứng dụng giải trí lớn hiện nay đang ngày càng trở nên giống nhau, và đây không phải là điều ngẫu nhiên. Suốt một thập kỷ, các nền tảng cạnh tranh nhau để thống trị một định dạng nội dung duy nhất, có thể là âm nhạc, video, podcast hoặc sách nói. Giờ đây, nhờ sức mạnh của AI, cuộc cạnh tranh đã chuyển sang một mục tiêu lớn hơn, đó là trở thành ứng dụng mặc định mà người dùng tìm đến bất cứ khi nào rảnh rỗi, bất kể nội dung đó thuộc định dạng nào.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến xu hướng này. Thị trường ứng dụng giải trí đang dần bão hòa, tốc độ tăng trưởng chững lại, buộc các công ty phải chuyển hướng cạnh tranh sang thời lượng sử dụng và doanh thu trên mỗi người dùng thay vì chỉ chú trọng vào lượng người đăng ký mới. Bên cạnh đó, nhiều nhà sáng tạo nội dung ngày nay hoạt động trên nhiều định dạng khác nhau, nên việc xây dựng một nơi tập trung toàn bộ nội dung của họ, thay vì chỉ một phần, trở nên hợp lý hơn.

AI mang đến lý do thứ ba. Công nghệ này giúp một công ty dễ dàng xây dựng và vận hành tốt nhiều định dạng nội dung cùng lúc, và nội dung càng đa dạng thì người dùng càng dành nhiều thời gian trong ứng dụng, từ đó thúc đẩy cả doanh thu quảng cáo lẫn doanh thu từ gói đăng ký.

Ảnh minh họa. Nguồn ảnh: Netflix.

Netflix là ví dụ tiêu biểu cho xu hướng này khi trong vài năm qua, dịch vụ đã bổ sung trò chơi điện tử, các sự kiện thể thao trực tiếp, và gần đây nhất là video ngắn cùng podcast. Mục tiêu là chiếm lĩnh nhiều thời gian hơn của người dùng, ngay cả khi họ không có ý định xem một bộ phim hay chương trình truyền hình cụ thể nào, đồng thời len lỏi vào những khoảng thời gian rảnh rỗi ngắn ngủi mà mọi người thường dùng để lướt mạng xã hội, chơi game giải trí, hoặc xem TikTok và Reels.

Spotify cũng không ngừng mở rộng phạm vi hoạt động, vượt ra khỏi vai trò ban đầu là nền tảng phát nhạc trực tuyến. Sau khi bổ sung podcast, công ty tiếp tục hỗ trợ podcast dạng video, các tính năng mang tính xã hội như hỏi đáp và bình luận, story, tin nhắn, cùng nhiều loại nội dung khác như lớp học thể dục, sách nói, tạp chí có lồng tiếng, và thậm chí cả việc bán sách giấy.

Ảnh minh họa. Nguồn ảnh: Spotify. 

Trong khi đó, YouTube, vốn khởi đầu là nơi lưu trữ nội dung sáng tạo dạng dài, đã tiến sang mảng nội dung ngắn để cạnh tranh với TikTok, đồng thời mở thêm không gian riêng cho podcast, nội dung game, âm nhạc, phim ảnh và truyền hình, thể thao và tin tức, mua sắm, cùng nhiều lĩnh vực khác. Hiện tại, người dùng có thể xem phim và chương trình truyền hình miễn phí có quảng cáo, xem trực tiếp, hoặc thuê và mua phim, chương trình để thêm vào thư viện cá nhân. Với đà phát triển này, việc gộp YouTube TV và YouTube Music vào chính YouTube, cùng với việc bán quyền truy cập theo từng gói cho toàn bộ hệ sinh thái, dường như chỉ còn là vấn đề thời gian.

Ngay cả TikTok, vốn được biết đến chủ yếu với video ngắn, cũng đã hỗ trợ nội dung dài cùng nhiều tính năng khác như lên kế hoạch du lịch, mua sắm, khám phá địa điểm gần đây, mua vé sự kiện trực tiếp, và hơn thế nữa. Nền tảng này thậm chí còn có một ứng dụng độc lập chuyên về microdrama, cùng một ứng dụng khác mang tên TikTok Pro Events dành cho các sự kiện thể thao như World Cup FIFA, các lễ hội âm nhạc, và nhiều sự kiện khác.

Ảnh minh họa, Nguồn: Tiktok.

Dù hiện tại vẫn còn một số điểm khác biệt giữa các dịch vụ này, xu hướng hội tụ về một tập hợp tính năng tương tự, tập trung vào việc cung cấp cho người dùng khả năng xem, nghe, chơi hoặc mua sắm, đang ngày càng trở nên rõ rệt.

Đây cũng chính là lúc AI phát huy vai trò của mình. Khi định dạng nội dung không còn là yếu tố tạo khác biệt, giá trị mà các ứng dụng này mang lại phụ thuộc vào khả năng kết nối người dùng với thứ họ muốn tiếp theo.

Vai trò của AI trong việc xây dựng hệ điều hành giải trí của tương lai

AI giúp việc đề xuất nội dung xuyên suốt các định dạng trở nên dễ dàng hơn, vừa nâng cao khả năng cá nhân hóa, vừa trao cho người dùng quyền kiểm soát trực tiếp hơn đối với cách các đề xuất đó được tạo ra.

Chẳng hạn, Spotify đang thử nghiệm một công cụ cho phép người dùng chỉnh sửa Taste Profile, mô hình sở thích cá nhân được AI xây dựng. Công ty cũng đang phát triển các tính năng AI cho phép người dùng trò chuyện trực tiếp với AI để nói về điều họ muốn, hoặc tạo danh sách phát dựa trên sở thích cá nhân, không chỉ giới hạn ở âm nhạc.

Ảnh minh họa. Nguồn ảnh: Spotify. 

Netflix cũng đưa ra lập luận tương tự. Đồng giám đốc điều hành Greg Peters chia sẻ với các nhà đầu tư trong cuộc họp báo cáo quý đầu năm của công ty rằng các kiến trúc mô hình mới đang cải thiện khả năng cá nhân hóa và giúp đội ngũ phát triển sản phẩm lặp lại quy trình nhanh hơn.

Việc lập trình có sự hỗ trợ của AI cũng đang giúp các công ty này xây dựng và ra mắt các mảng nội dung mới nhanh hơn ngay từ đầu.

Ngoài ra, AI tạo sinh còn được ứng dụng trong việc sản xuất nội dung, dù chủ đề này vẫn còn gây tranh cãi khi giới nghệ sĩ lo ngại các công cụ AI sẽ sử dụng tác phẩm của họ để huấn luyện mô hình, thậm chí khiến họ mất việc. Dù đánh giá theo hướng nào, Netflix vẫn mạnh dạn đầu tư vào AI, điển hình là việc mua lại công ty làm phim ứng dụng AI của Ben Affleck với giá 587 triệu đô la.

Tính năng tạo AI của Youtube, Dream Screen. Nguồn ảnh: Youtube. 

YouTube đã sử dụng AI tạo sinh để ra mắt thêm nhiều công cụ dành cho nhà sáng tạo, cải thiện công cụ tìm kiếm, bổ sung các tính năng AI đàm thoại, tạo danh sách phát, và mở rộng phạm vi tiếp cận nội dung thông qua tính năng lồng tiếng tự động, cùng nhiều cải tiến khác. Đầu năm nay, công ty cho biết hơn một triệu kênh đã sử dụng công cụ sáng tạo AI của họ, và 20 triệu người dùng đã sử dụng công cụ khám phá nội dung dựa trên Gemini AI chỉ trong tháng 12.

Giám đốc điều hành Alphabet, Sundar Pichai, khẳng định AI đóng vai trò trung tâm trong trải nghiệm YouTube, đối với cả nhà sáng tạo lẫn người xem.

TikTok cũng đã xây dựng phiên bản AI của riêng mình, với chatbot AI tích hợp trong ứng dụng, công cụ tạo video bằng AI, hệ thống tìm kiếm và đề xuất dựa trên AI, cùng các tính năng hỗ trợ tiếp cận được vận hành bởi AI.

Tính năng tạo AI của Tiktok. Nguồn ảnh: Tiktok.

Tất nhiên, cả bốn nền tảng nói trên đều đang ứng dụng AI vào hệ thống quảng cáo của mình, hỗ trợ các nhà tiếp thị viết nội dung quảng cáo, nhắm mục tiêu đối tượng, định giá vị trí hiển thị, và đo lường hiệu quả chiến dịch.

Đối với người dùng, xu hướng hội tụ này đồng nghĩa với việc họ có ít lý do hơn để chuyển sang ứng dụng khác. Bất kỳ nền tảng nào người dùng gắn bó cũng sẽ có lợi thế lớn hơn, với nhiều dữ liệu hơn về thói quen sử dụng, mức độ ràng buộc cao hơn, khiến việc rời bỏ trở nên khó khăn hơn ngay cả khi giá tăng hay chất lượng giảm sút.

Khi ranh giới giữa âm nhạc, video, podcast, sách và trò chơi ngày càng mờ nhạt, cuộc cạnh tranh sắp tới không còn xoay quanh việc định dạng nào sẽ chiến thắng, mà là ứng dụng nào sẽ trở thành điểm đến duy nhất cho nhu cầu giải trí, bất kể nội dung đó mang hình thức gì.