Bài học 5G và hướng đi đơn giản hóa cho mạng 6G tương lai

Liên minh Mạng di động thế hệ mới (NGMN) kêu gọi ngành viễn thông rút kinh nghiệm từ 5G, ưu tiên đơn giản hóa mạng 6G, chọn giải pháp Chia sẻ phổ tần đa công nghệ vô tuyến (MRSS) làm nền tảng chuyển đổi, hướng tới mạng đám mây và trí tuệ nhân tạo.

Trong lúc các nhà mạng vẫn đang tìm cách gia tăng doanh thu từ khoản đầu tư rất lớn cho mạng 5G, Liên minh Mạng di động thế hệ mới (NGMN) cho rằng ngành viễn thông toàn cầu chỉ có thể thành công với công nghệ 6G nếu biết rút ra bài học từ chính giai đoạn triển khai công nghệ 5G vừa qua.

Ảnh minh họa. Nguồn: fraunhofer

Vì sao NGMN đặt bài học 5G làm trọng tâm cho mạng 6G?

Bà Anita Döhler, Tổng Giám đốc điều hành NGMN, cho rằng nhiều giải pháp trước đây được trao cho các nhà mạng theo cách khiến việc vận hành trở nên khó khăn hơn, đồng thời làm cho bài toán thu hồi vốn đầu tư trở nên khó khăn hơn. NGMN quy tụ các nhà mạng hàng đầu thế giới cùng với giới sản xuất thiết bị và học giả, tồn tại để bảo đảm mạng thế hệ mới được thiết kế dựa trên nhu cầu thực tế của các nhà mạng thay vì chạy theo lộ trình sản phẩm của nhà cung cấp.

Hiện tại liên minh phân bổ trọng tâm hoạt động vào ba hướng lớn, gồm làm chủ lộ trình phân tách kiến trúc mạng, xây dựng mạng lưới xanh cho tương lai và phát triển 6G. Bên lề sự kiện DTW Ignite tại Copenhagen, trao đổi với TelecomTV bà Döhler cho biết NGMN đang đưa ra định hướng cùng các yêu cầu quan trọng về thiết kế và phát triển kiến trúc mạng cho 6G, trong đó NGMN đặc biệt chú trọng học hỏi từ những gì đã xảy ra với 5G.

NGMN không đi tới mức phê phán cách kiến trúc 5G được phát triển và triển khai, song bà Döhler nhìn nhận rằng nhiều nhà mạng trong ngành vẫn giữ tâm lý không hài lòng, và bà lưu ý phần đông thị trường viễn thông lâu nay vẫn xem phương án 5G Non-Standalone (5G NSA) như như một lựa chọn chưa thực sự hợp lý.

Với nhiều nhà mạng, mô hình 5G NSA đã khiến thông điệp về 5G trở nên khó nắm bắt, đồng thời để lại một kiến trúc mạng phức tạp hơn so với dự tính ban đầu. Kiến trúc chuyển tiếp đã khiến nhiều nhà khai thác phải duy trì sự phụ thuộc lâu hơn vào hạ tầng 4G khiến quá trình chuyển đổi sang mạng độc lập gốc đám mây thêm phức tạp. Chính nỗi thất vọng đó đang định hình các cuộc tranh luận xoay quanh 6G hôm nay.

Liên minh đang nỗ lực thiết lập những nguyên tắc chuyển đổi cụ thể trước khi bộ tiêu chuẩn được hoàn thiện. NGMN mong muốn quá trình chuyển đổi lên 6G sẽ giúp đơn giản hóa khâu vận hành, thay vì tạo ra những thách thức kỹ thuật mới.

Sự đơn giản không chỉ nằm ở kiến trúc vô tuyến mà còn nằm ở chính các nhà mạng tạo ra đổi mới sáng tạo. NGMN xác định một hướng đi quan trọng khác là tập trung phát triển mạng lưới gốc đám mây và trí tuệ nhân tạo, khái niệm mà trước đây giới công nghệ thường quen gọi bằng khái niệm phần mềm hóa mạng lưới.

Bà Döhler lý giải phần cứng đương nhiên vẫn giữ vai trò quan trọng và các nhà mạng đều thấy rõ nhu cầu làm mới thị trường thiết bị. Tuy vậy các nhà mạng lại muốn tránh cảnh bị buộc phải nâng cấp phần cứng, trong khi họ tin rằng ở thời điểm hiện tại phần lớn đổi mới hoàn toàn có thể đến từ phần mềm. Đó cũng là lý do trọng tâm được đặt vào việc chuyển dịch sang kiến trúc gốc đám mây và hướng tới những giải pháp gốc đám mây có khả năng tương tác lẫn nhau.

Giải pháp MRSS và lộ trình chuyển đổi lên mạng 6G

Tháng 6/2026, NGMN công bố hai ấn phẩm mới nhằm kêu gọi hệ sinh thái viễn thông rút ra bài học chuyển đổi từ 5G và thống nhất ưu tiên đơn giản hóa để khai mở tiềm năng của 6G.

Ấn phẩm Các phương án kiến trúc và di trú 6G dưới góc nhìn nhà mạng (6G Architecture and Migration Options – An Operator View) đã đánh giá nhiều phương án khác nhau cho cả mạng truy nhập vô tuyến lẫn mạng lõi. Mục tiêu đặt ra là giúp xác định sớm những phương án chuyển đổi phù hợp nhất nhằm đơn giản hóa mạng lưới, giảm bớt độ phức tạp và bảo đảm triển khai trơn tru, có khả năng mở rộng. Ấn phẩm nhấn mạnh nhu cầu ưu tiên nghiên cứu sâu hơn về hiệu năng thực tế cùng tính khả thi khi triển khai giải pháp Chia sẻ phổ tần đa công nghệ vô tuyến (MRSS), đồng thời thừa nhận hiệu năng của MRSS cần được cải thiện so với công nghệ Chia sẻ phổ tần động (DSS) giữa 4G và 5G. Bên cạnh đó, các nhà mạng còn cần nghiên cứu thêm về hiệu quả của MRSS, chẳng hạn khả năng hỗ trợ phổ tần song công phân chia theo tần số (FDD) và song công phân chia theo thời gian (TDD).

Những cách tiếp cận thay thế như Kết nối kép (Dual Connectivity) và Ngăn xếp kép (Dual Stack) cũng được phân tích đối chiếu với mạng lưới hiện tại và nhu cầu triển khai tương lai, tuy nhiên với lưu ý chúng chỉ nên được theo đuổi khi giải quyết được những vấn đề triển khai cụ thể mà MRSS không thể xử lý.

Theo NGMN, các ấn phẩm đều được công bố ở phiên họp toàn thể của 3GPP tại Singapore diễn ra từ 8-12/6/2026. Trước phiên họp nghiên cứu của 3GPP đặt nền móng cho những đợt triển khai 6G đầu tiên từ tháng 6 đến 9/2026, NGMN kêu gọi ngành công nghiệp toàn cầu sớm thống nhất về một phương án chuyển đổi chủ đạo nhằm tránh tình trạng phân tán rời rạc và giảm bớt độ phức tạp kéo dài trên thiết bị đầu cuối, mạng truy nhập vô tuyến và mạng lõi.

Đứng trước quyết định của 3GPP về Release 21, phiên bản đặc tả 6G đầu tiên được công bố, NGMN nhấn mạnh cần ưu tiên những bộ tiêu chuẩn ban đầu đơn giản hơn và tốt hơn. Liên minh cảnh báo phải giữ cho giá trị mang lại cho khách hàng luôn rõ ràng, đồng thời giảm thiểu độ phức tạp trong quá trình chuyển đổi của nhà mạng. Những đợt triển khai trên diện rộng phụ thuộc vào hệ sinh thái phát triển đầy đủ, bao gồm cả hạ tầng mạng lẫn nguồn thiết bị tương thích đa dạng. Theo góc nhìn của các nhà mạng thuộc NGMN, những bộ đặc tả chất lượng cần được hoàn thiện trước khi năng lực 6G tiêu chuẩn hóa được đưa vào khai thác thương mại. Quan điểm hiện tại của ngành cho thấy việc đưa vào thương mại các năng lực 6G tiêu chuẩn hóa nhiều khả năng xuất hiện vào giai đoạn 2030.

NGMN kỳ vọng trình bày định hướng rõ ràng tại phiên họp chiến lược vào tháng 9/2026 tới đây, trong bối cảnh lịch trình Release 21 của 3GPP chỉ để lại rất ít thời gian để nhà mạng kịp tác động lên những quyết định kiến trúc mang tính nền tảng.

Chặng đường tiếp theo hướng tới mạng 6G và AI tác nhân

Ông Laurent Leboucher, Chủ tịch Hội đồng quản trị NGMN, đồng thời là Giám đốc công nghệ kiêm Phó Chủ tịch điều hành mảng mạng lưới của Tập đoàn Orange, nhận định quá trình chuyển sang 6G sẽ mở ra nhiều cơ hội lớn, nhưng chỉ khi ngành ưu tiên những lộ trình chuyển đổi biết tận dụng tài sản mạng lưới sẵn có, giảm thiểu độ phức tạp trong vận hành và mang lại lợi ích cụ thể ngay từ những giai đoạn triển khai sớm nhất. Ông cho rằng việc dành đủ thời gian cho quá trình này mang tính quyết định, bởi nếu không ngành sẽ đối mặt với sự phức tạp không cần thiết cùng những thách thức lâu dài, làm hạn chế giá trị đối với cả nhà mạng lẫn người dùng cuối.

Chung mối quan tâm về bài toán chi phí và phần cứng, ông Greg McCall, Giám đốc mạng lưới của Tập đoàn Viễn thông Anh BT (British Telecommunications) và Thành viên Hội đồng quản trị NGMN, cho rằng song song với việc đánh giá sớm các phương án chuyển đổi, những quyết định về kiến trúc phải cân đối chi phí với đánh giá thực tế về khả năng tái sử dụng phần cứng, đồng thời tạo điều kiện cho hệ sinh thái đa nhà cung cấp có khả năng mở rộng. Ông nhấn mạnh các giải pháp chuyển đổi và kiến trúc cần hỗ trợ khả năng tương tác, triển khai trên nền đám mây và hiệu quả vận hành lâu dài.

Nhìn từ góc độ của một nhà mạng lớn tại châu Á, ông Guangyi Liu, Chuyên gia trưởng của China Mobile và Thành viên Hội đồng quản trị NGMN, bổ sung dù tính linh hoạt rất quan trọng, ngành vẫn cần giới hạn bớt các phương án chuyển đổi nếu muốn rút ra bài học từ 5G, thứ từng cản trở thời gian đưa sản phẩm ra thị trường. Ông đánh giá MRSS hiện mở ra một hướng chuyển đổi nhiều triển vọng cho việc triển khai 6G, song để biến điều đó thành hiện thực, ngành cần bảo đảm không tạo ra sự phức tạp không đáng có trên mạng lưới lẫn thiết bị.

Đúc kết lại những góc nhìn từ các nhà mạng hàng đầu, bà Anita Döhler khẳng định 6G là một trong những lĩnh vực trọng tâm chiến lược của NGMN, và giai đoạn năm nay cùng năm tới mang tính quyết định để tạo tiền đề. Bà nhấn mạnh những quyết định hôm nay xoay quanh tiêu chuẩn hóa, bao gồm cả các phương án chuyển đổi, sẽ định hình toàn bộ hệ sinh thái 6G, và thành công lâu dài của nó gắn liền với khả năng mang lại giá trị cho khách hàng.

Vượt ra ngoài câu chuyện chuyển đổi, lĩnh vực công việc lớn kế tiếp của NGMN sẽ xem xét cách mạng lưới cần phát triển ra sao để hỗ trợ trí tuệ nhân tạo tác nhân. Thế nhưng trước khi đi tới bước đó, bà Döhler tin rằng ngành cần thống nhất trước về nền tảng kiến trúc sẽ định hình 6G cho cả thập kỷ tới. Bà cho biết NGMN đang cố gắng đưa ra định hướng cho phiên họp tháng 9/2026 bởi việc ra quyết định ngay lúc này mang ý nghĩa chiến lược, sau đó liên minh mới bắt tay vào công việc phát triển mạng lưới phục vụ trí tuệ nhân tạo tác nhân, một nội dung vẫn đang nằm trong lộ trình phía trước.

Giai đoạn 5G đã mang lại năng lực kỹ thuật ấn tượng, song nhiều nhà mạng cho rằng nó cũng để lại cho họ một mức độ phức tạp lớn hơn nhiều so với hình dung ban đầu. Với NGMN, việc tránh lặp lại tình cảnh đó đã trở thành một trong những mục tiêu quan trọng hàng đầu cho hành trình 6G phía trước.