Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng: Việt Nam có đủ điều kiện trở thành cường quốc drone

Tại buổi làm việc với Real-time Robotics, công ty chuyên về robot và máy bay không người lái tại Việt Nam, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định Việt Nam có thể trở thành trung tâm sản xuất drone của thế giới.

Việt Nam hoàn toàn có khả năng trở thành trung tâm phát triển và sản xuất drone của thế giới nếu tận dụng tốt các lợi thế về nguồn nhân lực công nghệ, vị trí trong chuỗi cung ứng điện tử và nhu cầu ứng dụng trong nước. Đây là thông điệp được Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng chia sẻ trong chuyến thăm và làm việc với công ty Real-Time Robotics, doanh nghiệp công nghệ hoạt động trong lĩnh vực robot và máy bay không người lái tại Việt Nam.

Bốn lợi thế giúp Việt Nam phát triển ngành drone

Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, drone là một ngành công nghệ khá đặc biệt vì không phụ thuộc quá nhiều vào công nghiệp nặng mà chủ yếu dựa trên trí tuệ nhân tạo, phần mềm và khả năng tích hợp hệ thống. Chính đặc điểm này mở ra nhiều cơ hội cho những quốc gia có nền tảng công nghệ phần mềm phát triển như Việt Nam.

Trước hết là năng lực về phần mềm và AI. Bộ trưởng cho rằng drone hiện đại không đơn thuần là một chiếc máy bay thu nhỏ. Giá trị cốt lõi của drone nằm ở các hệ thống như định vị, thị giác máy tính, khả năng tự hành và điều khiển bằng AI. Trong các sản phẩm drone hiện đại, phần mềm chiếm tỷ trọng giá trị lớn nhất. Việt Nam hiện có lực lượng kỹ sư phần mềm đông đảo, năng lực AI đang phát triển nhanh, chi phí nghiên cứu và phát triển thấp, đây là lợi thế cạnh tranh quan trọng.

Lợi thế thứ hai là vị trí trong chuỗi cung ứng điện tử khu vực. Các thành phần quan trọng của drone như chip, camera, cảm biến, động cơ và pin đều nằm trong chuỗi cung ứng Đông Á, bao gồm Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc và Nhật Bản. Việt Nam nằm ngay trung tâm của hệ sinh thái này, vì vậy việc sản xuất drone tại Việt Nam có lợi thế rõ rệt về logistics và khả năng tiếp cận linh kiện.

Thứ ba là lợi thế sản xuất chi phí thấp. Drone là sản phẩm điện tử nhẹ, cơ khí nhẹ và thường được sản xuất theo cấu trúc module. Mô hình sản xuất này phù hợp với hệ sinh thái sản xuất và nguồn lao động kỹ thuật của Việt Nam. Đây là loại sản phẩm mà các doanh nghiệp trong nước hoàn toàn có thể sản xuất với chi phí cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Lợi thế thứ tư là thị trường ứng dụng trong nước rất rộng lớn. Việt Nam có nhiều lĩnh vực có thể ứng dụng drone như nông nghiệp, kiểm tra đường dây điện, giám sát rừng, bảo vệ biển đảo hay logistics. Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, một thị trường nội địa mạnh là yếu tố rất quan trọng giúp doanh nghiệp công nghệ phát triển nhanh, bởi nhiều quốc gia thất bại trong lĩnh vực robotics do không có thị trường trong nước đủ lớn.

“Việt Nam có đủ bốn điều kiện hiếm có, lực lượng kỹ sư phần mềm và AI, vị trí trong chuỗi cung ứng điện tử Đông Á, năng lực sản xuất chi phí thấp và thị trường ứng dụng rộng lớn. Nếu kết hợp tốt các yếu tố này, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành trung tâm phát triển và sản xuất drone của thế giới”, Bộ trưởng nhận định.

Drone - Cơ hội công nghệ chiến lược cho Việt Nam

Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, drone là sản phẩm hội tụ của ba lĩnh vực mà Việt Nam có lợi thế, đó là AI, phần mềm và sản xuất điện tử. Vì vậy, việc phát triển ngành drone không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn có ý nghĩa chiến lược đối với quá trình nâng cấp năng lực công nghệ của quốc gia.

Ông cho rằng drone có thể trở thành “ngành công nghệ cao đầu tiên” mà Việt Nam làm chủ ở quy mô toàn cầu, một mục tiêu được đánh giá khả thi hơn so với những lĩnh vực đòi hỏi vốn đầu tư cực lớn như bán dẫn hay ô tô điện.

Cũng theo Bộ trưởng, robot và drone đang trở thành công nghệ nền tảng của nền kinh tế mới. Các công nghệ này giúp tự động hóa sản xuất, nâng cao năng suất lao động và hỗ trợ con người thực hiện những công việc nguy hiểm hoặc khó tiếp cận.

Trong thực tế, drone đang được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực. Trong nông nghiệp, drone hỗ trợ giám sát mùa vụ và phun thuốc chính xác. Trong ngành năng lượng, drone được dùng để kiểm tra đường dây điện và các nhà máy. Trong lĩnh vực hạ tầng, drone giúp khảo sát và bảo trì công trình. Trong cứu hộ cứu nạn, drone có thể tiếp cận những khu vực mà con người khó tới.

“Quốc gia nào làm chủ được các công nghệ như robot và drone sẽ có lợi thế lớn trong cạnh tranh toàn cầu”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Doanh nghiệp công nghệ phải làm chủ công nghệ lõi

Trong chuyến thăm Real-Time Robotics, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng đánh giá cao mô hình doanh nghiệp do kỹ sư công nghệ sáng lập, làm chủ thiết kế và tích hợp sản phẩm, phát triển công nghệ lõi tại Việt Nam nhưng hướng tới thị trường quốc tế.

Ông cho rằng trong nền kinh tế tri thức, sự kết hợp giữa nhà khoa học và doanh nhân là yếu tố then chốt. Khi nhà khoa học bước ra khỏi phòng thí nghiệm để xây dựng doanh nghiệp, tri thức khoa học có thể được chuyển hóa thành công nghệ, sản phẩm và thị trường.

Nhiều tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới cũng bắt đầu từ các nhà khoa học và kỹ sư. Việt Nam cần ngày càng nhiều những nhà khoa học doanh nhân, những người vừa hiểu sâu công nghệ vừa có khát vọng thương mại hóa công nghệ.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh rằng trong chuỗi giá trị toàn cầu, phần giá trị cao nhất thường nằm ở thiết kế, công nghệ và hệ thống, chứ không chỉ ở khâu sản xuất. Nếu doanh nghiệp chỉ sản xuất theo thiết kế của người khác thì giá trị tạo ra sẽ hạn chế. Ngược lại, khi doanh nghiệp làm chủ công nghệ lõi, họ có thể tạo ra sản phẩm mới, mở ra thị trường mới và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị.

Đổi mới sáng tạo phải gắn với thay đổi cách vận hành

Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, công nghệ chỉ là điều kiện cần, còn sự phát triển thực sự đến khi các ngành kinh tế thay đổi cách vận hành dựa trên công nghệ.

Robot hay drone không chỉ là những thiết bị mới mà còn tạo ra một phương thức vận hành hoàn toàn mới cho nhiều lĩnh vực. Doanh nghiệp công nghệ không chỉ tạo ra sản phẩm, mà còn phải thiết kế lại quy trình và cách làm của cả một ngành.

Khi công nghệ được áp dụng và phương thức vận hành được đổi mới, năng suất lao động có thể tăng lên đáng kể. Đây chính là bản chất của đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Nhà nước tạo môi trường cho doanh nghiệp công nghệ phát triển

Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng động lực tăng trưởng của nền kinh tế phải đến từ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Những doanh nghiệp dám đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, dám theo đuổi các công nghệ mới và dám bước vào những lĩnh vực khó sẽ đóng vai trò dẫn dắt nền kinh tế trong tương lai.

Nhà nước cần tạo môi trường thuận lợi để các doanh nghiệp công nghệ phát triển, thông qua thể chế thông thoáng, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh và các chính sách khuyến khích nghiên cứu, phát triển. Đồng thời, Nhà nước cũng có thể đóng vai trò người mua đầu tiên đối với các sản phẩm công nghệ mới.

Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp, thúc đẩy hoạt động R&D, hỗ trợ thương mại hóa các kết quả nghiên cứu và phát triển các công nghệ mới.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, những doanh nghiệp như Real-Time Robotics cho thấy một tín hiệu đáng khích lệ, rằng người Việt Nam hoàn toàn có thể làm chủ những công nghệ tiên tiến của thế giới. Ông bày tỏ kỳ vọng các doanh nghiệp công nghệ trong nước sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ và trở thành lực lượng tiên phong đưa Việt Nam tiến vào kỷ nguyên kinh tế tri thức.