Cá, tôm, cua... vẫn phải 'còng lưng' gánh chi phí logistics

Dù đà tăng đã chậm lại so với tháng trước, các nhà xuất khẩu thủy sản vẫn phải gánh trên vai khoản chi phí cước vận chuyển lớn.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) vừa có công văn gửi tới Bộ Tài chính, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam về việc tổng hợp khó khăn, vướng mắc và kiến nghị của ngành thủy sản.

Đáng chú ý, trong công văn này bên cạnh nêu ra các rào cản kỹ thuật và thuế quan tại các thị trường nhập khẩu, Tổng thư ký VASEP Nguyễn Hoài Nam cho biết chi phí logistics, đặc biệt là cước vận tải biển, đang trở thành một trong những yếu tố làm suy giảm sức cạnh tranh của hàng thủy sản Việt Nam.

Giá cước tàu biển vẫn ở mức cao

Theo ông Nam, từ giữa tháng 6/2026, nhiều hãng tàu quốc tế đã đồng loạt điều chỉnh tăng giá cước vận tải biển.

Theo phản ánh của doanh nghiệp hội viên, nhiều tuyến vận tải đã ghi nhận mức tăng 20-30%. Trong đó, tuyến đi Bờ Đông Mỹ tăng khoảng 2.000-3.000 USD/container, tuyến đi Bờ Tây Mỹ tăng trên 1.000 USD/container và tuyến đi châu Âu tăng khoảng 800-1.200 USD/container.

Đây là mức tăng rất lớn đối với các doanh nghiệp xuất khẩu, nhất là trong bối cảnh toàn ngành xuất khẩu Việt Nam sử dụng hàng triệu container mỗi năm.

Trao đổi với Tri Thức - Znews, đại diện doanh nghiệp xuất khẩu cá tra tại An Giang xác nhận giá cước các chặng đều có xu hướng tăng, song đà tăng này đang chậm lại đáng kể so với tháng trước.

Lấy ví dụ đối với cước giao ngay tuyến châu Á - châu Âu, vị này cho biết chỉ sau một tuần, giá cước đã tăng nhẹ 0,71%, ở mức 5.135 USD/container 40 feet. Nếu so sánh với tháng trước, thì mức giá này đã tăng 7,25%. Chưa kể từ đầu tháng 8, một số hãng tàu ra thông báo sẽ thu thêm phụ phí mùa cao điểm trong thời gian tới đây.

"Đối với ngành thủy sản đông lạnh, chi phí logistics có tác động trực tiếp đến giá thành sản phẩm, tiến độ giao hàng và biên lợi nhuận của doanh nghiệp", vị này chia sẻ.

Ông Nguyễn Đình Tùng, Chủ tịch HĐQT Vina T&T Group cũng lo ngại chi phí cước tàu tăng cùng với rủi ro thời gian giao nhận, lịch trình di chuyển, sẽ khiến nhóm hàng tươi sống đối diện với nguy cơ tăng chi phí lưu kho, lưu bãi và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng hàng hóa.

Không chỉ áp lực về logistics xuất khẩu, ở thị trường nội địa, ông Nguyễn Phúc Khoa, Phó chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP.HCM (FFA), cũng chỉ ra áp lực hiện hữu mà doanh nghiệp đang phải gồng gánh. Thống kê của Ngân hàng Thế giới (WB) cho thấy chi phí logistics của Việt Nam vẫn chiếm khoảng 16-20% GDP, cao top đầu thế giới khi các khu vực EU, Mỹ chi phí này chỉ khoảng 8-10%, hay như Thái Lan, Trung Quốc, chi phí logistics cũng chỉ khoảng 13-14%.

Chưa kể doanh nghiệp còn phải chi trả rất nhiều chi phí ẩn trong logistics như chi phí trả container rỗng, chi phí tổn thất hàng hóa từ nơi thu mua nguyên liệu tới nơi sản xuất... Ông Khoa cho rằng đây là bài toán nan giải cần được giải quyết.

VASEP cũng nhìn nhận khi chi phí vận chuyển tăng đột biến, doanh nghiệp rất khó duy trì mức giá chào bán, giảm khả năng cạnh tranh với các quốc gia có lợi thế về quy mô sản xuất hoặc vị trí logistics thuận lợi hơn. Từ đó ảnh hưởng đến khả năng mở rộng đơn hàng và thị phần tại các thị trường trọng điểm.

Cần nhiều giải pháp giảm chi phí logistics

Theo ông Nguyễn Hoài Nam, Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu ở mức hai con số, việc giảm chi phí logistics cần được coi là một giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đối với ngành thủy sản nói riêng và nông nghiệp nói chung, VASEP kiến nghị Chính phủ, Bộ Tài chính và các bộ ngành quan tâm nghiên cứu xây dựng chương trình giảm chi phí logistics đối với nông, lâm, thủy sản, trong đó ưu tiên các mặt hàng xuất khẩu chủ lực.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp mong muốn có cơ chế rà soát, minh bạch và có giải pháp kiểm soát các khoản phí, phụ phí trong chuỗi logistics và vận tải biển. Đồng thời, Nhà nước cần tăng cường kiểm tra việc niêm yết, áp dụng phụ phí của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ.

Song song với đó, VASEP kiến nghị cần có chính sách phát triển đội tàu container và container lạnh của Việt Nam và đẩy mạnh đầu tư hệ thống kho lạnh, trung tâm logistics, kết nối cảng biển, cảng cá.

Từ đó từng bước nâng cao năng lực vận chuyển hàng xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào các hãng tàu nước ngoài, chủ động hơn khi thị trường vận tải biển biến động.

Ở góc độ địa phương, ông Nguyễn Phúc Khoa nhìn nhận bài toán chi phí logistics cần một cơ chế gánh vác chung. Vị này kiến nghị xây dựng đầu mối kết nối định kỳ giữa các đơn vị sản xuất và doanh nghiệp vận tải, đồng thời "may đo" giải pháp cho từng ngành hàng cụ thể. Bên cạnh đó, việc tăng cường chuyển đổi số và minh bạch thông tin sẽ là nền tảng để tạo dựng hệ sinh thái liên kết lâu dài, tối ưu hiệu quả cho cả hai bên.