Các SME không thể chuyển đổi số nếu thiếu phòng vệ số

Chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu sống còn đối với cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). Đây là lực lượng chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế, nhưng cũng là nhóm dễ tổn thương trước các rủi ro an ninh mạng, lộ lọt dữ liệu và lừa đảo trực tuyến.

Diễn đàn "Tương lai số an toàn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa" do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia tổ chức ngày 15/4 tại Hà Nội đã đặt ra một yêu cầu ngày càng cấp thiết: chuyển đổi số không thể tách rời bảo đảm an ninh mạng.

Đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà là điều kiện nền tảng để doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) duy trì niềm tin thị trường, bảo vệ dữ liệu và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị số.

Toàn cảnh diễn đàn - Ảnh: VGP

"Điểm yếu" trong nhận thức và năng lực phòng vệ

Theo đại diện cơ quan quản lý, khu vực SME hiện chiếm tới 97% tổng số doanh nghiệp, đóng góp khoảng 20% GDP và tạo ra 80% việc làm trong khu vực kinh tế tư nhân. Những con số này cho thấy vai trò trụ cột của khu vực doanh nghiệp này trong nền kinh tế.

Đại tá, TS Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an cho biết, một thực tế đáng lưu ý là nhiều doanh nghiệp vẫn mang tâm lý chủ quan, cho rằng quy mô nhỏ khiến họ ít trở thành mục tiêu tấn công mạng. Chính nhận thức này dẫn đến việc thiếu đầu tư cho an ninh mạng, trong khi năng lực công nghệ, nhân sự và kinh nghiệm ứng phó còn hạn chế.

Hệ quả là không ít doanh nghiệp trở thành "mắt xích yếu" trong hệ sinh thái số, dễ bị tấn công, gây gián đoạn hoạt động, mất dữ liệu, ảnh hưởng uy tín và lan rộng rủi ro sang đối tác, khách hàng.

An ninh mạng là yêu cầu cấp thiết để DN phát triển

Ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia cũng cho rằng, thực tế, chuyển đổi số sẽ giúp doanh nghiệp phát triển nhanh hơn nhưng cũng tạo ra rủi ro lớn về an ninh mạng, nhất là trong bối cảnh tình trạng không gian mạng rất phức tạp hiện nay.

Vì vậy, chuyển đổi số an toàn đối với các doanh nghiệp này không chỉ là yêu cầu kinh tế, mà còn là vấn đề chiến lược gắn với chủ quyền số, uy tín quốc gia và sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Ông Nguyễn Hoa Cương, Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu chính sách và chiến lược, Ban Chính sách và chiến lược Trung ương, nêu rõ đối với cơ quan quản lý, cần truyền thông rõ ràng các chính sách để doanh nghiệp không chỉ "nghe tên" mà phải biết "cách tiếp cận" và "thực thi", tăng cường đối thoại chính sách, đẩy mạnh hợp tác công tư (PPP)…

Đối với hệ sinh thái an ninh mạng, cần xây dựng cổng thông tin và danh sách nhà cung cấp, để doanh nghiệp biết tìm giải pháp ở đâu, vận hành các chương trình hỗ trợ theo định hướng thị trường và thiết lập hệ thống cảnh báo sớm.

Đối với doanh nghiệp, phải chủ động trong việc tìm kiếm thách thức và giải pháp; thực hiện các biện pháp kỹ thuật như sao lưu dữ liệu (backup), chuyển đổi lên điện toán đám mây (cloud), sử dụng các công cụ bảo mật chuyên nghiệp.

Đặc biệt, doanh nghiệp cần cập nhật kiến thức thường xuyên, chuẩn bị ứng phó với rủi ro an ninh mạng trước khi hậu quả xảy ra.

Ở góc độ quốc tế, bà Anthea Mulakala, Giám đốc khu vực chương trình Quỹ An ninh mạng châu Á – Thái Bình Dương, Quỹ châu Á cho biết, thiệt hại mỗi năm do lừa đảo mạng tại Đông Nam Á khoảng 18-37 tỷ USD (con số ghi nhận năm 2024). Vì vậy, sự tăng trưởng số mà thiếu tăng cường khả năng chống chịu trước rủi ro an ninh mạng là không bền vững.

Bà Anthea Mulakala cho rằng, điều quan trọng hiện nay là làm sao để đưa các chính sách ưu việt thành những hỗ trợ thiết thực, dễ tiếp cận và phù hợp với các loại hình doanh nghiệp đang vận hành trong thực tế.

Cũng tại diễn đàn, các diễn giả cùng có chung một thông điệp xuyên suốt, đó là với doanh nghiệp vừa và nhỏ, tuân thủ quy định về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu không nên được nhìn nhận như gánh nặng hành chính, mà cần được coi là điều kiện để tạo dựng niềm tin số, bảo vệ uy tín thương hiệu và mở rộng khả năng tham gia vào chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế.

Thực tiễn quốc tế cho thấy, doanh nghiệp chỉ thực sự bền vững khi hình thành được văn hóa an ninh mạng – không phải phản ứng sau sự cố, mà là chủ động phòng ngừa từ sớm.

Diễn đàn không chỉ cho thấy bức tranh toàn cảnh về nỗ lực của Việt Nam trong việc thúc đẩy chuyển đổi số và bảo vệ an toàn thông tin mạng, đồng thời chỉ ra những lỗ hổng về ý thức và nguồn lực mà các doanh nghiệp nhỏ và vừa cần sớm khắc phục để tận dụng thời cơ từ kinh tế số và AI.