Cần ưu tiên xây dựng khuôn khổ pháp lý đối với AI, hydrogen, chip bán dẫn

Qua kết quả rà soát sơ bộ, Bộ Ngoại giao cho rằng trong thời gian tới, cần ưu tiên xây dựng khuôn khổ pháp lý đối với AI, hydrogen, chip bán dẫn, công nghiệp không gian vũ trụ, thị trường carbon và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox)...

Hoạt động đầu tư, nghiên cứu, sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực bán dẫn còn chịu sự điều chỉnh của các quy định của pháp luật chuyên ngành khác. Ảnh: Báo Chính phủ.

Ngày 28/7, Bộ Tư pháp đăng tải hồ sơ tài liệu họp cho ý kiến về dự thảo báo cáo chuyên đề kết quả tổng rà soát và các đề xuất xử lý văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến thực hiện chủ trương về hội nhập quốc tế trong tình hình mới. Dự thảo báo cáo do Bộ Ngoại giao chủ trì soạn thảo.

PHÁT SINH 4 VẤN ĐỀ MỚI CẦN SỚM ĐƯỢC THỂ CHẾ HÓA

Kết quả tổng rà soát sơ bộ của các bộ, ngành cho thấy có 39 văn bản quy phạm pháp luật đề xuất sửa đổi, bổ sung; 21 văn bản quy phạm pháp luật đề xuất thay thế toàn bộ; 1 văn bản quy phạm pháp luật đề xuất bãi bỏ một phần và 5 văn bản quy phạm pháp luật đề xuất bãi bỏ toàn bộ.

Ngoài ra có 7 văn bản quy phạm pháp luật đề xuất ban hành mới gồm Luật Quản lý, phát triển đô thị; Nghị định về tài sản mã hóa của Bộ Công an; 04 Thông tư về xuất xứ hàng hóa của Bộ Công Thương; Thông tư về đánh giá viên hàng hải của Bộ Xây dựng).

Theo dự thảo báo cáo, hiện có 8 nội dung quy định tại 8 văn bản quy phạm pháp luật được xác định không còn phù hợp với các chủ trương mới của Bộ Chính trị và Ban Chấp hành Trung ương.

Cụ thể, Luật Đất đai 2024 cần thay thế để tháo gỡ các "điểm nghẽn" thể chế, giải phóng nguồn lực đất đai đáp ứng mục tiêu tăng trưởng "2 con số" theo Kết luận 18-KL/TW. Bộ Luật Hình sự cần sửa đổi, bổ sung để nội luật hóa đầy đủ các cam kết quốc tế mới theo Nghị quyết 59-NQ/TW.

Các văn bản thuộc lĩnh vực Thống kê và Bảo hiểm như Thông tư 06/2018/TT-BKHĐT và Luật Bảo hiểm xã hội 2024 chưa cập nhật kịp thời các yêu cầu về kinh tế số, cắt giảm thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu và cải cách chính sách bảo hiểm xã hội.

Bên cạnh đó, có 4 vấn đề mới phát sinh cần sớm được quy định trong pháp luật.

Thứ nhất là quản lý tài sản mã hóa, cần xây dựng khung pháp lý (Nghị định) về quản lý, phát hành và kinh doanh tài sản mã hóa trên sàn giao dịch để đáp ứng yêu cầu của Nghị quyết 57-NQ/TW và Nghị quyết 59-NQ/TW trong bối cảnh tội phạm mạng hiện nay. Đồng thời, bổ sung "Dịch vụ tài sản mã hóa" vào đối tượng báo cáo phòng chống rửa tiền.

Thứ hai là xây dựng Luật Quản lý, phát triển đô thị để hoàn thiện khung pháp lý về đô thị thông minh, quản lý không gian ngầm và không gian vũ trụ theo Nghị quyết 06-NQ/TW và Kết luận 224-KL/TW.

Thứ ba là thể chế hóa nguyên tắc bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng và trách nhiệm xin ý kiến các cơ quan Đảng trong ký kết các cam kết quốc tế theo Chỉ thị 56-CT/TW và Quy định 392-QĐ/TW.

Thứ tư đối với hệ sinh thái xúc tiến thương mại số, cần tạo cơ sở pháp lý hình thành hệ sinh thái số dùng chung từ Trung ương đến địa phương và các thương vụ Việt Nam ở nước ngoài theo Nghị quyết 57-NQ/TW.

TĂNG CƯỜNG TÍNH CHỦ ĐỘNG ĐỐI VỚI NHỮNG NGÀNH MỚI NỔI

Cơ bản thống nhất với kết quả rà soát của các bộ, ngành, địa phương, Bộ Ngoại giao cho biết thêm những nội dung mang tính xây dựng, định hình cho các ngành mới nổi (AI, chip, kinh tế xanh) và các cơ chế quản trị hội nhập hiện đại (sandbox, giám sát M&A) đã có chuyển biến tích cực.

Tuy nhiên, cần tăng cường tính "chủ động" để theo kịp tốc độ phát triển của khoa học, công nghệ và các mô hình kinh doanh mới. Đồng thời, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành hoặc cơ chế pháp lý đủ mạnh một số lĩnh vực chiến lược.

Đặc biệt, trong thời gian tới, cần ưu tiên xây dựng khuôn khổ pháp lý đối với AI, hydrogen, chip bán dẫn, công nghiệp không gian vũ trụ, thị trường carbon và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox); hoàn thiện pháp luật về kinh tế xanh, kinh tế số và chuyển đổi năng lượng theo hướng đồng bộ, minh bạch và phù hợp với xu thế quốc tế.

Chẳng hạn như trong lĩnh vực bán dẫn, ngoài Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Công nghệ cao, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Thông tư 30/2025/TT-BKHCN, Thông tư 32/2025/TT-BKHCN về lĩnh vực bán dẫn.

Song hoạt động đầu tư, nghiên cứu, sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực bán dẫn còn chịu sự điều chỉnh của các quy định của pháp luật chuyên ngành khác về đầu tư, thuế, chuyển giao công nghệ, sở hữu trí tuệ, hải quan, tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng và các quy định pháp luật có liên quan. 

Vì vậy, cần tiếp tục rà soát việc ban hành đầy đủ các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành và đánh giá sự thống nhất giữa các quy định pháp luật có liên quan.