“Chạm vào Trường Sa”: Khi công nghệ trở thành cây cầu nối trái tim đất liền với biển đảo

Với nhiều học sinh vùng núi, vùng biên giới, biển vẫn là khái niệm xa xôi chỉ tồn tại trong sách giáo khoa. Nhưng giờ đây, bằng công nghệ số, các em có thể “đặt chân” tới Trường Sa ngay trên màn hình điện thoại hay máy tính. Dự án “Chạm vào Trường Sa - Chạm vào biển đảo Việt Nam” đang mở ra một hành trình đặc biệt: nơi mỗi lượt tương tác trở thành một “dấu chân số”, mỗi dòng nhật ký là một nhịp đập của tình yêu Tổ quốc trong kỷ nguyên số.

Khi công nghệ đưa biển đảo đến gần học sinh

Trong trái tim mỗi người Việt Nam, Trường Sa không chỉ là một phần lãnh thổ thiêng liêng, mà còn là biểu tượng của ý chí và tình yêu quê hương. Tuy nhiên, với nhiều học sinh ở vùng núi, vùng sâu hay biên giới, biển đảo vẫn là một khái niệm xa xôi trong sách giáo khoa.

Từ trăn trở đó, dự án “Chạm vào Trường Sa - Chạm vào biển đảo Việt Nam” đã ra đời như một bước phát triển tiếp theo của sáng kiến “Hành trình số Viet Nam My Love”, hướng tới mục tiêu 1 triệu dấu chân số hướng về Trường Sa.

Giao diện của dự án “Chạm vào Trường Sa - Chạm vào biển đảo Việt Nam”.

Trên nền tảng số của dự án, người dùng có thể khám phá bản đồ tương tác của 21 đảo tiêu biểu tại quần đảo Trường Sa, tìm hiểu thông tin về địa lý, đời sống của các chiến sĩ hải quân, đồng thời ghi lại cảm xúc của mình trong “nhật ký hành trình số”.

Mỗi lượt tương tác, mỗi dòng chia sẻ đều được ghi nhận như một “dấu chân số”, góp phần tạo nên một cộng đồng công dân số cùng hướng về biển đảo quê hương.

Người giáo viên mang “biển về với bản làng”

Người đặt nền móng cho hành trình đặc biệt này là cô giáo Đinh Thị Ngọc, giáo viên Trường Tiểu học Quang Trung (Ninh Bình), một Nhà giáo trẻ tiêu biểu cấp Trung ương. Đồng hành cùng cô là mạng lưới các chuyên gia và thầy cô giáo tâm huyết trên khắp 3 miền, những người đã đóng góp tư liệu quý giá về 21 đảo tại Trường Sa.

Khu vực miền Bắc có cô Hoàng Thị Nhung  (Trường Tiểu học Phương Liên, Hà Nội, cô Đỗ Thị Hằng (Trường THCS Yên Lương, Ninh Bình), thầy Nguyễn Tô Sơn ( thủ khoa Trường ĐH Sư phạm Hà Nội) và Trường THCS Thị trấn Yên Ninh, Ninh Bình.

Khu vực miền Trung & Tây Nguyên có cô Đặng Thị Tâm và cô Nguyễn Thị Linh (Trường Tiểu học Hưng Dũng 1, Nghệ An), anh Nguyễn Khắc Duy (Trung tâm VH-TT Khánh Hòa), cô Huỳnh Thị Mỵ (Trường Tiểu học Bế Văn Đàn, Đắk Lắk); Th.s Nguyễn Khắc Duy (Trung tâm Văn hoá tỉnh Khánh Hoà).

Khu vực miền Nam có thầy Nguyễn Duy Tân (Trường Tiểu học Mỹ Tú B, Cần Thơ).

Cô giáo Đinh Thị Ngọc, giáo viên Trường Tiểu học Quang Trung (Ninh Bình) (áo trắng) - đặt nền móng và trực tiếp thiết kế cho hành trình.

Ý tưởng về dự án bắt đầu từ một câu hỏi rất giản dị. “Làm sao để một đứa trẻ chưa bao giờ nhìn thấy biển có thể cảm nhận được hơi mặn của sóng, sự can trường của người chiến sĩ, và hiểu rằng Trường Sa thực chất rất gần”, cô Ngọc chia sẻ. 

Một cuộc điện thoại của đồng nghiệp từ Tây Nguyên đã khiến cô suy nghĩ nhiều hơn. “Ngọc ơi, các con ở đây chưa bao giờ được nhìn thấy biển. Biển xa quá… Em có thể giúp các con mang biển về bản làng không?”

Từ đó, hành trình mang tên “Hành trình mang biển về với bản làng” được hình thành, ban đầu bằng những buổi giao lưu trực tuyến giữa học sinh vùng cao với các chiến sĩ hải quân.

Nhưng với cô Ngọc, chỉ nghe và xem thôi là chưa đủ.

“Biển đảo không nên chỉ là kiến thức để ghi nhớ. Các em cần được kết nối bằng cảm xúc”, cô nói.

Vì vậy, cô quyết định sử dụng công nghệ như một cây cầu số, để học sinh có thể trực tiếp trải nghiệm và tương tác với biển đảo.

Trên nền tảng số của dự án, học sinh không chỉ xem hình ảnh hay video, mà còn được khám phá bản đồ số các đảo Trường Sa, viết nhật ký gửi các chiến sĩ ngoài đảo xa, đăng tải sản phẩm sáng tạo như tranh vẽ, podcast, video hoặc ứng dụng công nghệ

“Chúng tôi muốn mỗi em học sinh trở thành một công dân số yêu nước, biết sử dụng công nghệ để kết nối với Tổ quốc”, cô Ngọc chia sẻ.

21 hòn đảo - 21 câu chuyện về chủ quyền

Một điểm đặc biệt của dự án là việc lựa chọn 21 đảo tiêu biểu của quần đảo Trường Sa để xây dựng nội dung trải nghiệm. Theo cô Ngọc, đây không chỉ là những thực thể địa lý nơi Việt Nam đang thực thi chủ quyền một cách liên tục và hòa bình, mà còn là 21 “cánh cửa” để học sinh bước vào hành trình hiểu về biển đảo.

Lê Võ Tú Huỳnh - học sinh Lớp 4/2, Trường Tiểu học Kim Đồng đang hướng dẫn các bạn thực hiện Hành trình số.

“21 đảo này chỉ là những nhịp cầu dẫn lối, là những viên gạch đầu tiên để xây dựng nên một nhận thức toàn vẹn về biển đảo Tổ quốc. Chúng giống như 21 ô cửa sổ tâm hồn đầu tiên mở ra hướng biển. Khi các em bước qua những cánh cửa ấy với một tình yêu đủ lớn, các em sẽ tự thôi thúc bản thân đi tìm lời giải cho nỗi nhớ Hoàng Sa, cho khát vọng ở Bạch Long Vĩ, Thổ Chu hay Côn Đảo... 

Trong nền tảng “Hành trình số biển đảo quê hương”, chúng tôi đã dành một phần trang trọng để giới thiệu về hệ thống căn cứ pháp lý chủ quyền không thể chối cãi của Việt Nam đối với cả hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Chúng tôi giáo dục cho các em hiểu rằng: Hoàng Sa và toàn bộ các thực thể khác tại Trường Sa luôn là một phần máu thịt không thể tách rời của Tổ quốc”, cô Ngọc cho biết.

Khi học sinh trở thành “công dân số Trường Sa”

Điểm khác biệt lớn nhất của dự án, theo cô Ngọc, nằm ở việc chuyển từ tuyên truyền một chiều sang trải nghiệm tương tác bằng công nghệ số.

Nếu trước đây việc giáo dục chủ quyền biển đảo thường dựa vào sách báo hay các buổi nói chuyện, thì nay học sinh có thể trực tiếp khám phá, sáng tạo và chia sẻ nội dung của mình.

“Những gì chúng ta nghe có thể quên, những gì chúng ta thấy có thể nhớ, nhưng những gì chúng ta tự làm thì sẽ thấu hiểu sâu sắc nhất”, cô Ngọc nói.

Vì vậy, dự án khuyến khích học sinh tham gia nhiều hoạt động sáng tạo như thiết kế phim hoạt hình hoặc mini game về biển đảo; thực hiện podcast hoặc e-magazine về Trường Sa; xây dựng mô hình STEM gắn với biển đảo; sáng tác âm nhạc, vẽ tranh, thực hiện flashmob hướng về biển Đông,…

Qua đó, các em không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn trở thành những “đại sứ nhỏ” lan tỏa tình yêu biển đảo trên không gian mạng.

Niềm háo hức của học sinh Trường THPT Trần Can - Na Son (Điện Biên) khi lần đầu được “chạm” vào Trường Sa thông qua không gian trải nghiệm số.

Những dấu chân số từ núi rừng đến biển đảo

Với nhiều học sinh, hành trình số này đã mang lại những cảm xúc rất đặc biệt.

Triệu Thị Quỳnh Châu, học sinh lớp 11B4 Trường THPT Trần Can - Na Son (Điện Biên), chia sẻ rằng sau khi tham gia dự án, Trường Sa không còn là những chấm nhỏ trên bản đồ.

“Điều khiến em ấn tượng và xúc động nhất không chỉ là những hòn đảo, những điểm đảo hiện lên trên màn hình điện thoại, mà là con người là tình cảm ấm áp giữa các bạn học sinh vùng cao như chúng em với các chú bộ đội đang ngày đêm làm nhiệm vụ nơi đảo xa. Mỗi ngày được chọn một hòn đảo, để lại “dấu chân” của mình và viết vài dòng cảm xúc, em thấy như mình đang thật sự được đặt bước chân nhỏ bé của mình lên biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Dù chỉ là hành trình số, nhưng lại mở ra trong em một hành trình rất thật là hành trình của lòng biết ơn, của niềm tự hào và của tình yêu quê hương đất nước”, Châu nói.

Với học sinh nhỏ tuổi, dự án cũng mang đến những trải nghiệm thú vị. Nguyễn Trọng Lê Khôi, học sinh lớp 4 Trường Tiểu học Hưng Dũng 1 (Nghệ An), hào hứng kể: “Điều em thích nhất chính là cảm giác được thực sự chạm tay vào Trường Sa trên nền tảng số. Thay vì những bài học lý thuyết, chúng em được tự mình khám phá biển đảo qua những hình ảnh sống động, giúp việc ghi nhớ kiến thức trở nên dễ dàng và thú vị hơn bao giờ hết. Không chỉ được học thêm nhiều điều hay, em còn rất vui khi được trò chuyện cùng các chú hải quân và kết nối với các bạn học sinh trên khắp cả nước. Với em, đây không chỉ là một giờ học, mà là một hành trình cảm xúc giúp em thêm yêu và tự hào về dải đất hình chữ S”.

Còn với Phan Anh Diễm Quỳnh, học sinh lớp 12 Trường THCS-THPT Ngô Mây (Quảng Ngãi), dự án mang đến một nhận thức mới. “Em nhận ra rằng, bảo vệ Tổ quốc hôm nay không chỉ là tay súng, tay chèo, mà còn là cuộc chiến trí tuệ trên không gian số. Trở thành một “Công dân số” với đầy đủ kỹ năng của thế kỷ 21, chủ động cập nhật xu thế thế giới chính là cách em góp phần đưa Việt Nam vươn ra biển lớn, xứng đáng với những gì cha ông đã gìn giữ. Dự án không chỉ là một giờ học ngoại khóa, mà là động lực để em học tập thật tốt, biến tình yêu biển đảo thành hành động cụ thể”, Quỳnh nói.

Sau khi tham gia dự án, nhiều học sinh cũng bày tỏ mong muốn đóng góp bằng những hành động thiết thực.

Nguyễn Nhật Trúc Lâm (lớp 8/3, Trường THCS Lê Quý Đôn, Rạch Giá, An Giang) cho biết em muốn trở thành một “tuyên truyền viên nhỏ tuổi” về biển đảo.

“Em sẽ chia sẻ những kiến thức, hình ảnh và câu chuyện ý nghĩa về Trường Sa đến các bạn trong lớp, trong trường để mọi người hiểu hơn về chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc”.

Bên cạnh đó, em cũng mong muốn tham gia các hoạt động hướng về biển đảo như viết thư gửi chiến sĩ, quyên góp sách vở và nhu yếu phẩm cho các đảo.

“Em tin rằng, dù còn nhỏ, nhưng bằng những việc làm thiết thực và tinh thần yêu nước, chúng em vẫn có thể góp những “dấu chân số” ý nghĩa, luôn hướng trái tim mình về Trường Sa thân yêu”.

Nguyễn Nhật Trúc Lâm - học sinh lớp 8/3 Trường THCS Lê Quý Đôn, Rạch Giá, An Giang đang viết Nhật ký thăm đảo.

Hành trình triệu dấu chân số

Theo cô Ngọc, mục tiêu 1 triệu dấu chân số hướng về Trường Sa không đơn thuần là một con số thống kê.

“Đó là biểu tượng của sự đoàn kết trong kỷ nguyên số,” cô chia sẻ.

“Mỗi dấu chân là một nhịp đập của lòng yêu nước.”

Khi hàng triệu học sinh từ vùng cao, đồng bằng đến thành thị cùng hướng về biển đảo qua một nền tảng số, một “cột mốc chủ quyền số” cũng được hình thành -không chỉ trên bản đồ, mà trong trái tim mỗi người.

Và khi nhìn lên bản đồ Tổ quốc, những em học sinh ấy sẽ không chỉ thấy những đường nét địa lý. Các em sẽ thấy dấu chân của chính mình đang in trên hành trình gìn giữ biển đảo quê hương.