Cơ hội để Việt Nam bước lên nấc thang mới của chuỗi cung ứng công nghệ

Trong gần một thập kỷ qua, chiến lược dịch chuyển sản xuất sang Đông Nam Á, giúp Việt Nam nổi lên như một trong những điểm đến hưởng lợi lớn nhất nhờ lợi thế về chi phí, lực lượng lao động và mạng lưới hiệp định thương mại tự do.

Tuy nhiên, động lực của chu kỳ dịch chuyển hiện nay đã thay đổi. Nếu trước đây các quyết định đầu tư chủ yếu xuất phát từ yếu tố thuế quan và địa chính trị, thì nay sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và trung tâm dữ liệu đang định hình một chu kỳ đầu tư công nghiệp mới, buộc các tập đoàn công nghệ phải đánh giá lại toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi đặt ra là liệu quốc gia nào có đủ năng lực để trở thành một mắt xích có giá trị cao trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.

CHUỖI CUNG ỨNG TOÀN CẦU BƯỚC VÀO GIAI ĐOẠN TÁI CẤU TRÚC

Theo PwC, thế giới đang bước vào một trong những đợt tái cấu trúc chuỗi cung ứng lớn nhất trong nhiều thập kỷ dưới tác động đồng thời của địa chính trị, biến động thương mại và yêu cầu đa dạng hóa sản xuất.

Châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục là trung tâm của quá trình này khi được dự báo đóng góp khoảng 70% tăng trưởng kinh tế toàn cầu trong thập kỷ tới. Đồng thời, chuỗi cung ứng hiện tạo ra hơn 60% lợi nhuận của nhiều ngành công nghiệp trong khu vực, cao hơn đáng kể so với mức trung bình tại Mỹ.

Xu hướng này mở ra cơ hội cho các nền kinh tế đã hình thành nền tảng sản xuất quy mô lớn để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

VIỆT NAM DỊCH CHUYỂN TỪ "CÔNG XƯỞNG" SANG TRUNG TÂM SẢN XUẤT CÔNG NGHỆ

Việt Nam bước vào chu kỳ đầu tư mới với lợi thế đáng kể khi đã xây dựng được nền tảng sản xuất điện tử trong hơn một thập kỷ.

Những năm gần đây, nền kinh tế không chỉ thu hút các dự án gia công mà còn từng bước hình thành hệ sinh thái sản xuất điện tử, logistics và mạng lưới nhà cung ứng có khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu đạt kỷ lục 475 tỷ USD, tăng 17% so với năm trước; riêng nhóm điện tử, máy tính và linh kiện đạt khoảng 107 tỷ USD, chiếm hơn 22% tổng kim ngạch xuất khẩu. Vốn FDI thực hiện đạt 27,6 tỷ USD, chủ yếu tập trung vào lĩnh vực chế biến, chế tạo.

Sự hiện diện và mở rộng đầu tư của Samsung, LG, Intel, Foxconn, Luxshare, Goertek hay Amkor không chỉ tạo thêm năng lực sản xuất mà còn góp phần hình thành hệ sinh thái công nghiệp ngày càng hoàn chỉnh.

Trong khi đó, khảo sát của Prologis và The Harris Poll cho thấy hơn 77% lãnh đạo doanh nghiệp toàn cầu đang xây dựng các chuỗi cung ứng mang tính khu vực. Hai tiêu chí được ưu tiên hàng đầu khi lựa chọn địa điểm đầu tư là nguồn điện ổn định và chi phí lao động cạnh tranh – những lợi thế mà Việt Nam đang sở hữu.

AI VÀ BÁN DẪN MỞ RA CHU KỲ ĐẦU TƯ MỚI

Điểm khác biệt của làn sóng dịch chuyển hiện nay nằm ở AI.

Sự bùng nổ của AI kéo theo nhu cầu lớn đối với chip bán dẫn, thiết bị điện tử và hạ tầng dữ liệu, tạo ra chu kỳ đầu tư mới trên phạm vi toàn cầu.

Đầu năm 2026, Viettel khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao đầu tiên tại Việt Nam. Trước đó, Intel, NVIDIA, Samsung, Qualcomm, Marvell, Amkor và ASML cũng liên tục mở rộng hoạt động hoặc tăng cường hợp tác tại thị trường Việt Nam.

Theo ông Nguyễn Bá Quỳnh, Phó Chủ tịch cấp cao phụ trách khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Nhật Bản của Hitachi Digital Services, AI đang rút ngắn đáng kể chu kỳ phát triển sản phẩm, cho phép doanh nghiệp triển khai ứng dụng chỉ trong vài tháng thay vì nhiều năm như trước.

Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội này, Việt Nam cần tiếp tục nâng cấp năng lực đổi mới sáng tạo, logistics, hạ tầng và chất lượng nguồn nhân lực nhằm gia tăng giá trị trong chuỗi cung ứng công nghệ.

HẠ TẦNG CÔNG NGHIỆP TRỞ THÀNH LỢI THẾ CẠNH TRANH MỚI

Khi AI, bán dẫn và trung tâm dữ liệu trở thành động lực tăng trưởng của nền kinh tế số, tiêu chí lựa chọn địa điểm đầu tư cũng thay đổi.

Các tập đoàn công nghệ không còn chỉ tìm kiếm quỹ đất hay chi phí thấp mà đòi hỏi hệ sinh thái công nghiệp có khả năng đáp ứng đồng thời yêu cầu về điện năng ổn định, logistics hiệu quả, tiêu chuẩn ESG và khả năng mở rộng nhanh.

Theo JLL, công suất trung tâm dữ liệu toàn cầu có thể tăng gần gấp đôi, từ 103 GW lên khoảng 200 GW vào năm 2030. Thị trường được dự báo cần khoảng 3.000 tỷ USD vốn đầu tư trong 5 năm tới, mở ra một chu kỳ phát triển mới đối với bất động sản công nghiệp.

Trong bối cảnh đó, vai trò của các nhà phát triển khu công nghiệp cũng đang thay đổi. Thay vì chỉ cung cấp nhà xưởng và kho bãi, các doanh nghiệp ngày càng phải phát triển những hệ sinh thái công nghiệp tích hợp, sẵn sàng đáp ứng nhu cầu của các ngành sản xuất công nghệ cao.

Các doanh nghiệp bất động sản cần đáp ứng đồng thời quỹ đất, logistics và khả năng mở rộng. Hình: BW Industrial

BW Industrial là một trong những doanh nghiệp đang theo đuổi xu hướng này. Với hơn 10 triệu m2 quỹ đất công nghiệp tại 61 dự án ở 10 tỉnh, thành phố, cùng 4,4 triệu m2 diện tích xây dựng đã hoàn thành và 1,8 triệu m2 đang phát triển, BW đang xây dựng hệ sinh thái bất động sản công nghiệp hướng đến các ngành sản xuất có giá trị gia tăng cao.

Đáng chú ý, tháng 3/2026, BW Industrial đã ký kết hai biên bản ghi nhớ với BV Power và VSSES nhằm phát triển hạ tầng năng lượng cho các trung tâm dữ liệu quy mô lớn và các dự án sản xuất công nghệ cao. Các thỏa thuận này hướng tới việc hình thành các khu công nghiệp "power-ready" – mô hình hạ tầng được đánh giá sẽ trở thành tiêu chuẩn mới khi nhu cầu đầu tư vào AI, bán dẫn và kinh tế số tiếp tục gia tăng.

Hạ tầng "power-ready" được xem là một trong những yếu tố quan trọng để thu hút các ngành công nghệ cao. Ảnh: BW Industrial.

Theo ông Lance Li, Tổng giám đốc BW Industrial, tăng trưởng của ngành công nghiệp trong giai đoạn mới không chỉ dựa trên quỹ đất mà còn phụ thuộc vào khả năng bảo đảm hạ tầng năng lượng, logistics và phát triển bền vững. Đây cũng là những yếu tố ngày càng quyết định năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong cuộc đua thu hút dòng vốn công nghệ toàn cầu.

Lợi thế cạnh tranh của Việt Nam đang dịch chuyển từ chi phí sản xuất sang chất lượng hạ tầng và năng lực tham gia chuỗi giá trị công nghệ. Trong quá trình đó, những nhà phát triển bất động sản công nghiệp có khả năng cung cấp hạ tầng đồng bộ như BW Industrial được kỳ vọng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc đón đầu dòng vốn đầu tư thế hệ mới, góp phần nâng vị thế của Việt Nam trên bản đồ sản xuất công nghệ toàn cầu.