Địa phương đề xuất nhiều nhiệm vụ công nghệ trùng lặp

30 địa phương đề xuất 113 nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược, nhưng nhiều nhiệm vụ trùng lặp, đặt ra yêu cầu tái cấu trúc để tránh đầu tư phân tán.

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Khoa học và Công nghệ đã chủ trì, phối hợp rà soát, phân loại các đề xuất nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược của địa phương. Tính đến ngày 14/9, có 30 địa phương gửi đề xuất với tổng cộng 113 nhiệm vụ.

Kết quả rà soát cho thấy nhiều nhiệm vụ có nội dung tương đồng, trong đó một số bài toán công nghệ được nhiều địa phương cùng đề xuất nhưng giới hạn trong phạm vi địa giới hành chính. Cách tiếp cận này tiềm ẩn nguy cơ đầu tư phân tán, trùng lặp và sử dụng chưa hiệu quả nguồn lực khoa học công nghệ. Trợ lý ảo AI là một trong những nhóm nhiệm vụ xuất hiện nhiều nhất. Thái Nguyên, Điện Biên, Nghệ An, Cần Thơ, Cà Mau, Tây Ninh và Đắk Lắk cùng quan tâm đến nghiên cứu, phát triển, làm chủ hoặc ứng dụng trợ lý ảo AI tiếng Việt phục vụ chính quyền cơ sở.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, đây là bài toán có thể xây dựng theo hướng sử dụng chung trên phạm vi toàn quốc. Nếu từng địa phương tự phát triển một mô hình ngôn ngữ hoặc trợ lý ảo riêng, nguồn lực có thể bị chia nhỏ, dữ liệu bị phân tán và khó tạo ra sản phẩm có khả năng dùng chung ở quy mô lớn. Tình trạng tương tự xuất hiện với nhóm nhiệm vụ sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV). Nhiều địa phương đề xuất ứng dụng UAV để giám sát rừng, phát hiện cháy, quản lý đất đai, theo dõi tài nguyên, phục vụ sản xuất nông nghiệp, quản lý đô thị và cứu nạn, cứu hộ.

Hình minh hoạ. Nguồn ảnh: Internet

Tuy nhiên, phần lớn các đề xuất tập trung vào việc mua thiết bị bay thương mại có sẵn, tích hợp thêm cảm biến để thu thập và xử lý hình ảnh. Chỉ một số đề xuất của Tuyên Quang và TP HCM tập trung vào phát triển công nghệ lõi. Sự khác biệt giữa nghiên cứu công nghệ lõi và ứng dụng công nghệ thương mại cũng thể hiện rõ ở nhóm nhiệm vụ về camera AI. Hà Nội đề xuất nghiên cứu, phát triển và chế tạo nền tảng camera AI đa dụng, trong khi một số địa phương khác tập trung vào các bài toán cụ thể như giám sát an ninh, bảo đảm an toàn giao thông và quản lý đô thị.

Trong lĩnh vực y tế, Nghệ An, Lào Cai, An Giang, Thái Nguyên, Huế và Bắc Ninh cùng đề xuất xây dựng kho dữ liệu ảnh y khoa, huấn luyện mô hình thị giác máy tính và triển khai bệnh án điện tử. Theo đánh giá của Bộ Khoa học và Công nghệ, nếu dữ liệu được xây dựng và lưu trữ riêng tại từng bệnh viện hoặc từng tỉnh, quy mô dữ liệu phục vụ huấn luyện AI sẽ bị phân tán. Điều này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả huấn luyện và độ chính xác của các mô hình.

Các nhóm nhiệm vụ về nông nghiệp, chế biến sâu, bản sao số và dữ liệu không gian cũng xuất hiện tại nhiều địa phương. Dù mục tiêu ứng dụng khác nhau, nhiều nhiệm vụ vẫn sử dụng những nền tảng công nghệ lõi tương đồng.

Từ kết quả rà soát, Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất tái cấu trúc các nhiệm vụ có nội dung trùng lặp thành sáu cụm nhiệm vụ quốc gia, liên vùng. Nguyên tắc được đặt ra là “một nền tảng lõi dùng chung - đa địa bàn kiểm chứng thực tế”. Cách tiếp cận này hướng tới việc tập trung nguồn lực cho phát triển công nghệ lõi ở quy mô phù hợp, sau đó lựa chọn một số địa phương có điều kiện và nhu cầu thực tế để thí điểm, hoàn thiện sản phẩm trước khi mở rộng.

Tại cuộc họp giao ban ngày 18/9 của Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết qua phân tích hơn 100 nhiệm vụ gửi về, tình trạng “trùng lặp khá nhiều” đã được nhận diện. Một số đề xuất cũng chưa phân biệt rõ giữa phát triển công nghệ,ứng dụng công nghệ và mua sắm công nghệ. Theo Bộ trưởng, nếu không phân định rõ các loại nhiệm vụ, nguồn lực có thể bị sử dụng dàn trải trong khi kết quả đạt được chưa tương xứng với yêu cầu đặt ra.

Khi nhiều địa phương cùng có một nhu cầu công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ có thể hình thành nhiệm vụ khoa học và công nghệ quy mô lớn, lựa chọn một số địa phương làm nơi thí điểm. Sau quá trình kiểm chứng và hoàn thiện, sản phẩm có thể được triển khai tại các địa phương có nhu cầu tương tự. “Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ đồng hành cùng Sở Khoa học và Công nghệ các địa phương, xây dựng nhiệm vụ khoa học công nghệ”, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết.

Theo kế hoạch, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ soạn thảo thông tư hướng dẫn xây dựng nhiệm vụ, kèm theo các biểu mẫu phục vụ quá trình đề xuất. Cùng với đó, Bộ dự kiến triển khai một nền tảng số dùng chung có khả năng kiểm tra sự trùng lặp giữa các nhiệm vụ khoa học và công nghệ.

Bộ trưởng yêu cầu xử lý nội dung này trong tháng 10, đồng thời đặt yêu cầu các nhiệm vụ phải gắn với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học. Trong đó, doanh nghiệp được xác định là “hạt nhân” triển khai nhiệm vụ khoa học và công nghệ.

Việc chuyển từ cách tiếp cận mỗi địa phương tự xây dựng một nhiệm vụ sang tổ chức các nhiệm vụ dùng chung, liên vùng cho thấy yêu cầu mới trong phân bổ nguồn lực khoa học và công nghệ. Với những bài toán có cùng nền tảng công nghệ, việc tập trung phát triển công nghệ lõi, sau đó kiểm chứng ở nhiều địa bàn có thể giúp hạn chế đầu tư trùng lặp và tăng khả năng đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.