Đưa khoa học, công nghệ từ tri thức đến hành động

Khoa học, công nghệ chỉ thực sự phát huy giá trị khi tri thức được chuyển hóa thành chính sách, giải pháp và hành động cụ thể. Đây là thông điệp xuyên suốt hội nghị “Khoa học và Công nghệ để Phát triển Bền vững”.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính phát biểu tại Hội nghị - Ảnh: ICISE

Sáng 7/10, tại Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE), Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam và ICISE phối hợp với UBND tỉnh Gia Lai tổ chức khai mạc “Hội nghị Khoa học và Công nghệ để Phát triển Bền vững”, với sự tham dự của hơn 60 nhà khoa học, chuyên gia công nghệ, nhà ngoại giao và nhà hoạch định chính sách đến từ 12 quốc gia.

Hội nghị được tổ chức dưới sự bảo trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST).

Ưu tiên công nghệ chiến lược, củng cố nền tảng khoa học cơ bản

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính nhấn mạnh sự kiện là một phần trong chuỗi Gặp gỡ Việt Nam do GS. Trần Thanh Vân và các cộng sự sáng lập, đã trở thành điểm gặp gỡ của cộng đồng khoa học quốc tế tại Việt Nam.

Theo Thứ trưởng, câu hỏi xuyên suốt các hội nghị là làm thế nào để tri thức khoa học được chuyển hóa thành những quyết định đúng đắn và những thay đổi có ích cho xã hội.

Trong bối cảnh Việt Nam triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực quan trọng của phát triển. Thứ trưởng cho biết, Quyết định số 21 ngày 30/4/2026 đã xác định 10 công nghệ chiến lược, nhằm tập trung nguồn lực cho nghiên cứu, ứng dụng, làm chủ công nghệ và thu hút đầu tư.

Tuy nhiên, cùng với ưu tiên công nghệ chiến lược, Việt Nam cần tiếp tục củng cố nền tảng khoa học cơ bản. Đây là cơ sở để hình thành công nghệ lõi, đào tạo nhân lực tinh hoa, nâng cao năng lực dự báo, hoạch định chính sách và bảo đảm năng lực tự chủ trong dài hạn.

Thứ trưởng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường liên kết “3 nhà”: Nhà nước kiến tạo và định hướng chính sách; viện, trường tạo ra tri thức và đào tạo nhân lực; doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng, đầu tư nghiên cứu, chuyển giao và thương mại hóa công nghệ.

Hội nghị nằm trong chuỗi hội nghị liên ngành về khoa học và xã hội do Hội Gặp gỡ Việt Nam tổ chức tại Việt Nam - Ảnh: ICISE

GS. Trần Thanh Vân, Chủ tịch Hội Gặp gỡ Việt Nam, cho rằng Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã tạo niềm tin và kỳ vọng lớn cho giới khoa học. Các nhà khoa học mong muốn trực tiếp tham gia, đóng góp tri thức, kinh nghiệm và các kết nối quốc tế.

Theo GS. Trần Thanh Vân, hội nghị lựa chọn những lĩnh vực khoa học đang phát triển nhanh và có tác động lớn đến xã hội để cùng đánh giá khoa học đang ở đâu, có thể làm được gì và những vấn đề nào còn cần giải quyết.

Điều quan trọng là các cuộc thảo luận phải dẫn tới hành động, xác định ưu tiên và đề xuất lộ trình thực tiễn, trong đó làm rõ cần làm gì, theo thứ tự nào và với đối tác nào trong nước, quốc tế.

“Khoa học không thể tự mình giải quyết mọi vấn đề. Tiến bộ khoa học không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với tiến bộ của con người”, GS. Trần Thanh Vân nhấn mạnh.

Vì vậy, hội nghị không chỉ có các nhà khoa học mà còn quy tụ chuyên gia về chính trị, xã hội, kinh tế và đạo đức, nhằm tìm cách đưa thành tựu khoa học, công nghệ trở thành những hành động hữu ích, lâu dài cho con người và môi trường.

Hội đồng khoa học của hội nghị gồm các nhà khoa học, nhà quản lý và đại diện các tổ chức quốc tế đến từ nhiều lĩnh vực - Ảnh: ICISE

Đưa khoa học vào những bài toán phát triển

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Lâm Hải Giang, hội nghị tiếp nối chuỗi đối thoại tại ICISE với tư tưởng xuyên suốt là gắn tri thức khoa học với trách nhiệm xã hội, chất lượng các quyết định phát triển và tương lai của con người.

Các vấn đề được thảo luận tại hội nghị như AI, công nghệ lượng tử, chuyển dịch năng lượng, khám phá Trái Đất từ không gian hay ngoại giao khoa học đều gắn với những thách thức phát triển đang đặt ra trên toàn cầu và tại Việt Nam.

Đối với tỉnh Gia Lai, không gian phát triển mới mở ra nhiều tiềm năng về nông nghiệp, công nghiệp, năng lượng, logistics, du lịch và kinh tế biển, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về quản lý tài nguyên, nguồn nước, bảo vệ rừng, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển cân bằng.

Gia Lai xác định phát triển dựa trên tri thức, lấy con người làm trung tâm và gắn tăng trưởng với trách nhiệm môi trường. Tỉnh mong muốn thúc đẩy các chương trình hợp tác nghiên cứu, đào tạo và tư vấn chính sách, đưa khoa học vào giải quyết những bài toán thực tiễn của địa phương. Đồng thời, Gia Lai kỳ vọng ICISE tiếp tục phát huy vai trò cầu nối với cộng đồng khoa học quốc tế, từng bước đưa Quy Nhơn trở thành điểm đến thường xuyên của các hội nghị, diễn đàn khoa học quốc tế.

Hội nghị gồm 7 phiên thảo luận về khoa học và hoạch định chính sách, kéo dài tuổi thọ, công nghệ lượng tử, hóa học bền vững, khám phá Trái Đất từ không gian, AI và chuyển dịch năng lượng; cùng phiên đặc biệt về ngoại giao nghị viện và ngoại giao khoa học trong bối cảnh xung đột. Qua đó, các đại biểu hướng tới kết nối tri thức với chính sách và hành động, để khoa học và công nghệ thực sự trở thành động lực của phát triển bền vững.