Hợp tác khoa học, công nghệ Việt Nam - Australia từ "chuyển giao" sang "cùng nghiên cứu, cùng phát triển"

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đề xuất Việt Nam và Australia chuyển từ trao đổi kinh nghiệm, chuyển giao công nghệ sang cùng nghiên cứu, đồng tài trợ và cùng tạo ra tài sản trí tuệ, sản phẩm mới, hướng tới xây dựng hệ sinh thái hợp tác lâu dài...

Bộ trưởng Vũ Hải Quân phát biểu tại Diễn đàn Tech Connect Việt Nam - Australia 2026. Ảnh: MST.

Ngày 10/8, tại Diễn đàn Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đầu tư, giáo dục đào tạo Việt Nam - Australia (Tech Connect VietNam - Australia 2026), Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và giáo dục trong quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Australia.

Theo Bộ trưởng, hai nước đã xây dựng được nền tảng hợp tác vững mạnh trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và giáo dục. Trong đó, chương trình Aus4Innovation với cam kết 10 năm, giai đoạn 2018-2028, đã trở thành cầu nối giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.

Cùng với đó, Trung tâm Công nghệ Chiến lược Australia - Việt Nam đang mở rộng phạm vi nghiên cứu từ 5G/6G sang các lĩnh vực AI, bán dẫn, an ninh mạng và công nghệ lượng tử.

Trong năm 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã phê duyệt Chương trình hợp tác nghiên cứu, tập trung vào công nghệ chiến lược giai đoạn 2026-2028.

Hai bên cũng sẽ ký Thỏa thuận hợp tác về Kinh tế số và Thỏa thuận hợp tác nghiên cứu về phát triển thủy sản bền vững tại Việt Nam trong dịp này, nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 20-NQ/TW của Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng, nền tảng hợp tác giữa hai nước đã được hình thành, vấn đề đặt ra trong giai đoạn tiếp theo là kết nối các chương trình, cơ sở nghiên cứu, nguồn vốn và thị trường thành một hệ thống hợp tác có khả năng tạo ra tác động lớn hơn.

Theo đó, giai đoạn mới cần có ba chuyển dịch quan trọng: từ trao đổi kinh nghiệm sang cùng xác định và giải quyết các bài toán phát triển lớn của hai nước; từ chuyển giao công nghệ sang cùng nghiên cứu, đồng tài trợ và tạo ra tài sản trí tuệ, sản phẩm mới; từ các dự án riêng lẻ sang xây dựng một hệ sinh thái hợp tác lâu dài.

Trên tinh thần đó, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề xuất ba hướng hợp tác trọng tâm:

Thứ nhất, cùng nghiên cứu, phát triển công nghệ chiến lược, đặt doanh nghiệp vào trung tâm của chuỗi đổi mới sáng tạo.

Theo Bộ trưởng, hai bên cần tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực AI, bán dẫn, an ninh mạng, công nghệ lượng tử, sinh học, năng lượng sạch và công nghệ biển. Mỗi nghiên cứu cần xây dựng một chuỗi hợp tác liền mạch, từ bài toán của thị trường, thử nghiệm đến thương mại hóa.

Bộ trưởng đề nghị hai bên tiếp tục phát triển Trung tâm Công nghệ Chiến lược thành nền tảng chung, đồng thời kết nối các quỹ đầu tư mạo hiểm và nguồn vốn công nghệ, tạo điều kiện để những sáng chế có tiềm năng được đưa từ phòng thí nghiệm ra thị trường.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cùng các đại biểu tham dự chứng kiến Lễ trao các văn kiện hợp tác giữa Việt Nam - Australia. Ảnh: MST. 

Trong năm 2026, Việt Nam tài trợ 1 triệu USD cho Trung tâm Công nghệ Chiến lược và khoảng 3 triệu USD cho 10 dự án nghiên cứu chung về công nghệ chiến lược, trong tổng số hơn 100 dự án Bộ Khoa học và Công nghệ đã nhận được.

Thứ hai, đẩy mạnh hợp tác kinh tế số và chuyển đổi số, gắn với thúc đẩy thương mại hóa và kết nối thị trường cho doanh nghiệp.

Bộ trưởng cho rằng Việt Nam và Australia cần cùng lựa chọn một số ngành, doanh nghiệp cụ thể để triển khai các dự án chuyển đổi số và ứng dụng AI.

Các dự án vừa giải quyết những bài toán thực tiễn của doanh nghiệp, vừa cung cấp bằng chứng, dữ liệu để Chính phủ xây dựng chính sách phù hợp hơn. Đây cũng là cách để đưa khuôn khổ hợp tác kinh tế số mà hai bên chuẩn bị ký kết đi vào những kết quả cụ thể.

Thứ ba, cùng đầu tư cho con người và năng lực nghiên cứu lâu dài.

Việt Nam và Australia có nền tảng thuận lợi về giáo dục và kết nối con người. Australia có các trường đại học, tổ chức nghiên cứu mạnh; trong khi Việt Nam có lực lượng kỹ sư trẻ, doanh nghiệp công nghệ phát triển nhanh và cộng đồng trí thức người Việt đông đảo tại Australia.

Trên cơ sở đó, hai bên có thể phát triển các nhóm nghiên cứu chung, phòng thí nghiệm chung và các chương trình để nhà khoa học cùng làm việc trực tiếp với doanh nghiệp.