'Mắt thần' không ngủ trên đỉnh Sơn Trà

Nằm ở độ cao 621 m so với mực nước biển, Trạm ra-đa Sơn Trà (trạm 29) giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong thế trận phòng không-không quân bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống. Từ đây có thể bao quát vùng Biển Đông rộng lớn, quản lý chặt chẽ vùng trời miền Trung-Tây Nguyên và cả TP. Đà Nẵng.

Nằm ở độ cao 621m so với mực nước biển, Trạm ra-đa Sơn Trà giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong thế trận phòng không-không quân bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa - Ảnh: VGP/Nhật Anh

Canh giữ bầu trời từ sớm, từ xa

Địa hình núi cao ven biển tạo điều kiện mở rộng cự ly phát hiện mục tiêu, nhưng cũng đặt ra không ít thử thách. Gió mạnh, sương mù dày, mưa bão kéo dài, độ ẩm cao và hơi muối từ biển khiến khí tài nhanh hao mòn, tín hiệu dễ bị nhiễu.

Trung úy Huỳnh Tuấn Kiệt, chia sẻ: "Đơn vị đóng quân ở nơi có điều kiện thời tiết rất khắc nghiệt, đặc biệt là tình trạng sương muối dày đặc do nằm sát biển. Mùa khô nắng nóng, thiếu nước, mùa đông mưa rét kéo dài, sương muối bao phủ cả ngày. Do nhiệt độ trên đỉnh núi thấp, các chiến sĩ phải mặc áo ấm, đắp chăn bông quanh năm để đảm bảo sức khỏe".

Giữa mây mù giăng kín, phòng máy của trạm ra-đa Sơn Trà vẫn luôn sáng đèn. Các kíp trực duy trì nghiêm chế độ trực ban chiến đấu 24/24 giờ. Đại úy Phan Tiến Vĩ, Trạm trưởng Trạm ra-đa Sơn Trà cho biết, mỗi ca trực đều tuân thủ chặt chẽ quy trình: Nhận nhiệm vụ, kiểm tra quân số, khí tài, nắm chắc tình hình vùng trời; trong ca theo dõi liên tục màn hiện sóng, phân tích nhiễu, xác định tham số mục tiêu, báo cáo kịp thời, chính xác về sở chỉ huy; khi bàn giao phải ghi chép đầy đủ, bàn giao nguyên trạng, bảo đảm không có "khoảng trống thông tin".

"Đây là nhiệm vụ đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối, kỷ luật nghiêm và tinh thần trách nhiệm cao", Đại úy Phan Tiến Vĩ nhấn mạnh.

Cùng với nhiệm vụ huấn luyện, đơn vị cũng tăng gia sản xuất cải thiện đời sống cho bộ đội - Ảnh: VGP/Nhật Anh

Chiến đấu thật dù thời bình

Trên màn hình ra-đa, những chấm sáng di chuyển không ngừng. Đó có thể là máy bay dân dụng bay theo kế hoạch, máy bay quân sự huấn luyện, phương tiện bay không người lái hoặc nhiễu tự nhiên. Nhưng chỉ cần một dấu hiệu bất thường như bay sai đường, sai độ cao, đổi hướng đột ngột, mất tín hiệu hiệp đồng hay xuất hiện mục tiêu lạ từ hướng biển trong đêm tối, kíp trực lập tức nâng mức cảnh giác. Mọi thao tác xử trí phải chính xác từng giây, bởi chỉ một tích tắc lơ là, vùng trời có thể bị xâm phạm, nhất là trong bối cảnh nhiều loại máy bay hiện đại có tốc độ vượt âm.

Thượng úy Nguyễn Tiến Đạt, Phó Trạm trưởng Trạm ra-đa Sơn Trà cho biết: "Đơn vị luôn trong trạng thái "chiến đấu thật" dù là thời bình. Do đặc điểm mục tiêu là máy bay có tốc độ rất cao, hàng không dân dụng khoảng 900-1.000 km/h, còn máy bay chiến đấu/tiêm kích nhanh hơn nhiều, đòi hỏi bộ đội ra-đa phải phản ứng cực kỳ nhanh chóng và chính xác.

So với các trạm khác, cường độ mở máy chiến đấu tại đây rất lớn. Một ngày thường chia làm 6 đến 8 phiên trực, mỗi phiên kéo dài khoảng 2 giờ 30 phút. Khu vực trạm quản lý có mật độ máy bay hoạt động dày đặc, bao gồm các phương tiện của nhiều quốc gia khác trên khu vực Biển Đông. Quá trình canh trực phải liên tục, tuyệt đối không được lơ là dù chỉ một giây để không bỏ lọt mục tiêu".

Đại úy Phan Tiến Vĩ chia sẻ, trạm ra-đa Sơn Trà được trang bị hiện đại bậc nhất khu vực. Trong điều kiện công nghệ ngày càng hiện đại, khí tài tiên tiến, nhưng con người vẫn là yếu tố quyết định. Máy móc cung cấp tín hiệu, còn việc phân tích, nhận định, quyết định xử trí phụ thuộc vào trình độ, kinh nghiệm và bản lĩnh của kíp chiến đấu.

"Yêu cầu đối với người lính ra-đa không chỉ là chuyên môn, kỹ thuật vững vàng mà còn là bản lĩnh chính trị kiên định, ý chí trách nhiệm cao, tác phong tỉ mỉ, kiên trì, chính xác. Thực tiễn đã chứng minh, chính bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm là yếu tố quyết định giúp chúng tôi hoàn thành nhiệm vụ quản lý, bảo vệ bầu trời", Trạm trưởng Trạm ra-đa 29 cho hay.

Đại úy Phan Tiến Vĩ khẳng định: "Yêu cầu đối với người lính ra-đa không chỉ là chuyên môn, kỹ thuật vững vàng mà còn là bản lĩnh chính trị kiên định, ý chí trách nhiệm cao, tác phong tỉ mỉ, kiên trì, chính xác".

Rèn luyện ý chí để luôn vững vàng

Trung úy Huỳnh Tuấn Kiệt chia sẻ, khí hậu vùng biển với độ ẩm cao và hơi muối mặn khiến các trang thiết bị nhanh chóng bị rỉ sét, bo mạch dễ ẩm thấp, oxy hóa. Để bảo đảm khí tài luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao nhất, cán bộ, chiến sĩ phải thực hiện công tác bảo quản, bảo dưỡng nghiêm ngặt, tỉ mỉ và vất vả hơn nhiều so với các đơn vị ở đồng bằng.

Không chỉ đối mặt với áp lực nhiệm vụ, các anh còn phải thích nghi với điều kiện sinh hoạt nhiều thử thách. Dù doanh trại được quan tâm đầu tư khang trang, song trước gió mạnh, mưa bão khắc nghiệt, chuyện mái nhà thấm dột, nền nhà ẩm ướt vẫn khó tránh khỏi. "Khó khăn là vậy, nhưng nhiệm vụ đã giao thì phải hoàn thành, dù trong bất cứ điều kiện nào", Trung úy Kiệt khẳng định.

Đại úy Nguyễn Vũ Trường, Chính trị viên Trạm ra-đa Sơn Trà cho biết, vượt lên thời tiết khắc nghiệt, môi trường biệt lập và nỗi nhớ gia đình, mỗi cán bộ, chiến sĩ phải không ngừng rèn luyện ý chí để vững vàng hoàn thành nhiệm vụ. Từng chiến sĩ trẻ đều miệt mài học tập, rèn luyện để thành thạo mọi thao tác, làm chủ trang bị khí tài kỹ thuật chuyên ngành trong điều kiện nhiệm vụ khẩn trương, áp lực lớn, quy trình nghiêm ngặt, không cho phép sai sót. Chính những thử thách ấy đã tôi luyện bản lĩnh, giúp các chiến sĩ trưởng thành nhanh chóng, vững vàng trong nhiệm vụ quản lý, bảo vệ bầu trời Tổ quốc.

Trạm ra-đa Sơn Trà tổ chức chương trình "Xuân canh trời, tết thắm tình yêu thương" 2026 - Ảnh: VGP/Nhật Anh

"Ở đỉnh Sơn Trà, dù thời tiết khắc nghiệt nhưng đổi lại là khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ, đặc biệt vào lúc bình minh hay khi hoàng hôn. Sự quan tâm sâu sát của lãnh đạo, chỉ huy các cấp, cùng sự bảo đảm chu đáo về đời sống vật chất, tinh thần đã tiếp thêm động lực để anh em yên tâm công tác", một chiến sĩ trẻ bộc bạch.

Tết đang đến rất gần, trên đỉnh Sơn Trà, nhiều cán bộ, chiến sĩ Trạm ra-đa 29 gác lại niềm riêng, tiếp tục trực sẵn sàng chiến đấu. Với họ, Tết không chỉ là thời khắc đoàn viên mà còn là cao điểm bảo vệ bầu trời, để mỗi chuyến bay an toàn, mỗi mái nhà dưới bầu trời Tổ quốc được trọn vẹn niềm vui. Giữa mây trời lộng gió, những "mắt thần" vẫn âm thầm thức canh giữ bầu trời quê hương 24/24 giờ. Phía sau những quả cầu trắng ấy là những người lính kiên cường, đang thầm lặng ngày đêm giữ bình yên cho bầu trời Tổ quốc.