Moonshot AI phát hành trọng số mô hình Kimi K3 dưới giấy phép tùy chỉnh: Điều này có ý nghĩa gì đối với các doanh nghiệp?

Kimi K3 là một mô hình 2,8 nghìn tỷ tham số mà cho đến nay, chỉ có thể truy cập được thông qua API lưu trữ (hosted API) của Moonshot.

Mọi người đi bộ ngang qua gian hàng của Moonshot quảng bá mô hình AI Kimi K3 tại Hội nghị Trí tuệ Nhân tạo Thế giới ở Thượng Hải vào thứ Sáu. Ảnh: Reuters.

Công ty khởi nghiệp có trụ sở tại Bắc Kinh, Moonshot AI, đã hoàn tất quá trình triển khai Kimi K3, mô hình AI mở trọng số (open-weight AI model) lớn nhất và có hiệu suất cao nhất của họ, bằng cách phát hành các trọng số của mô hình dưới giấy phép của riêng mình.

Vào thứ Hai, ngày 27 tháng 7, công ty khởi nghiệp AI của Trung Quốc cũng đã xuất bản một báo cáo kỹ thuật dài 47 trang bao gồm thông tin chi tiết về các kỹ thuật được sử dụng để huấn luyện Kimi K3, những trở ngại mà họ gặp phải, và cơ sở hạ tầng cần thiết để vận hành độc lập mô hình AI mở trọng số đang gây nhiều chú ý này.

Kimi K3 là một mô hình 2,8 nghìn tỷ tham số với cửa sổ ngữ cảnh (context window) lên tới một triệu token và kiến trúc Hỗn hợp Chuyên gia (Mixture-of-Experts - MoE). Cho đến nay, mô hình này mới chỉ có thể truy cập được thông qua API lưu trữ của Moonshot kể từ khi ra mắt vào đầu tháng này. Công ty khởi nghiệp từng cam kết vào thời điểm đó rằng sẽ cung cấp miễn phí cho mọi người dưới một giấy phép nguồn mở các trọng số của mô hình – hàng tỷ thiết lập riêng lẻ được tiếp thu và tinh chỉnh trong quá trình huấn luyện nhằm giúp xác định cách một mô hình phản hồi trước các câu lệnh (prompts).

Mặc dù Moonshot AI đã thực hiện đúng cam kết của mình, nhưng các trọng số của mô hình lại được phát hành dưới một giấy phép 'Kimi K3' tùy chỉnh, thay vì các giấy phép nguồn mở truyền thống như MIT hay Apache 2.0. Việc giữ bí mật các trọng số của một mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), giống như OpenAI và Anthropic đang làm, sẽ hạn chế các nhà phát triển và các nhà nghiên cứu trong việc xem xét cấu trúc bên trong hoặc triển khai mô hình trên chính cơ sở hạ tầng của họ. Ngược lại, các mô hình mở trọng số cho phép các nhà phát triển tải xuống, sửa đổi và vận hành trên chính máy chủ hoặc thiết bị của họ, tùy thuộc vào một số điều kiện nhất định được quy định như một phần của các điều khoản cấp phép.

Với việc tài liệu kỹ thuật do Moonshot AI công bố cũng bao gồm các chi tiết về cơ sở hạ tầng suy luận, các nhân chú ý (attention kernels) được tối ưu hóa, các thư viện giao tiếp MoE và các thành phần triển khai, nó có thể cho phép các nhà nghiên cứu và các nhà phát triển doanh nghiệp tự lưu trữ (self-host) mô hình dễ dàng hơn, thay vì chỉ sử dụng độc quyền thông qua một API.

Kimi K3 đã thu hút sự chú ý tại Thung lũng Silicon kể từ khi ra mắt vì nó được cho là đạt hiệu suất ngang ngửa với các mô hình hàng đầu của Mỹ như Claude Fable 5 của Anthropic, nhưng lại có chi phí sử dụng rẻ hơn.

Lưu ý rằng, Anthropic và các quan chức chính phủ Mỹ đã cáo buộc Moonshot AI sử dụng các mô hình do Mỹ phát triển như Fable 5 để huấn luyện Kimi K3 thông qua kỹ thuật chưng cất (distillation), một kỹ thuật huấn luyện AI được sử dụng rộng rãi, trong đó các nhà phát triển sử dụng kết quả đầu ra của một mô hình có năng lực cao hơn để huấn luyện hoặc cải thiện một mô hình khác. Giới chức Mỹ khẳng định có sự khác biệt giữa hoạt động chưng cất hợp pháp và việc trích xuất quy mô lớn có cấu thành hành vi đánh cắp sở hữu trí tuệ.

Giấy phép Kimi K3 cho phép những gì

Các chuyên gia đã chỉ ra rằng giấy phép Kimi K3 phần lớn lấy cảm hứng từ giấy phép MIT mang tính nới lỏng (permissive). Tuy nhiên, nó cũng áp đặt một số nghĩa vụ đối với các công ty lớn hơn và các nhà cung cấp dịch vụ AI mà không được tìm thấy trong các giấy phép nguồn mở truyền thống.

Ví dụ, nếu bên được cấp phép hoặc bất kỳ chi nhánh nào của họ là một doanh nghiệp cung cấp 'mô hình như một dịch vụ' (model as a service) có tổng doanh thu hàng năm vượt quá 20 triệu USD (khoảng 510 tỷ VNĐ), thì bên được cấp phép phải ký kết một thỏa thuận riêng với Moonshot AI trước khi sử dụng phần mềm hoặc các tác phẩm phái sinh của nó cho bất kỳ mục đích thương mại nào.

Công ty định nghĩa 'mô hình như một dịch vụ' là bất kỳ doanh nghiệp nào cung cấp "quyền truy cập cho bên thứ ba vào quá trình suy luận hoặc tinh chỉnh mô hình ngôn ngữ (ví dụ: thông qua API) theo cách cho phép bên thứ ba đó thực thi quyền kiểm soát có ý nghĩa đối với các dữ liệu đầu vào, các tham số hoặc dữ liệu huấn luyện." Theo giấy phép, "Điều này không bao gồm (a) các sản phẩm dành cho người dùng cuối với các khả năng của mô hình chỉ được nhúng trong các tính năng hoặc bộ khung (harnesses) cụ thể, hoặc (b) việc chỉ đơn thuần chuyển tiếp các yêu cầu tới các mô hình do người khác lưu trữ."

Một nghĩa vụ khác theo giấy phép tùy chỉnh Kimi K3 liên quan đến vấn đề thương hiệu. Nếu một bên được cấp phép có hơn 100 triệu người dùng hoạt động hàng tháng hoặc tạo ra hơn 20 triệu USD doanh thu hàng tháng, sử dụng bất kỳ phiên bản mở nào của Kimi K3 cho các sản phẩm hoặc dịch vụ thương mại, thì bên được cấp phép phải hiển thị rõ ràng dòng chữ 'Kimi K3' như một nhãn hiệu trên giao diện người dùng của các sản phẩm hoặc dịch vụ đó.

Theo các điều khoản cấp phép, yêu cầu này về cơ bản đảm bảo rằng các công ty vốn thường che giấu mô hình nền tảng bên dưới sẽ cần phải tiết lộ nó một cách trực tiếp ngay trong các sản phẩm của họ.

Cũng có những trường hợp ngoại lệ nhất định. Các công ty muốn sử dụng Kimi K3 chỉ cho mục đích nội bộ, nơi kết quả đầu ra của mô hình không được cung cấp cho bên thứ ba, sẽ được miễn trừ khỏi các nghĩa vụ nêu trên. Ngoài ra, việc sử dụng Kimi K3 thông qua các sản phẩm chính thức của Moonshot AI hoặc các đối tác suy luận được chứng nhận cũng được miễn trừ.

Moonshot AI không phải là công ty AI đầu tiên áp dụng chiến lược cấp phép như vậy. Dòng mô hình mở trọng số Llama của Meta từ lâu đã được phân phối dưới giấy phép cộng đồng của riêng hãng, vốn cũng yêu cầu một thỏa thuận thương mại đối với những ai đang xây dựng sản phẩm bằng bất kỳ mô hình nào trong số đó và vượt mức 700 triệu người dùng hàng tháng.