Những con số biết nói về nỗ lực nâng cao năng lực thực thi quyền sở hữu trí tuệ sau Công điện số 38

Sau Công điện số 38, công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ đạt nhiều kết quả tích cực, số vụ vi phạm được phát hiện và xử lý tăng, góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Tại Hội nghị ngày 2/6/2026, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tiếp tục triển khai nghiêm túc, đồng bộ các nhiệm vụ theo Công điện số 38/CĐ-TTg, đồng thời duy trì thường xuyên hoạt động đấu tranh, phát hiện và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, không để tình trạng vi phạm tái diễn sau đợt cao điểm.

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Cục Sở hữu trí tuệ thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu ban hành văn bản hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương thực hiện chế độ báo cáo hằng tháng theo Thông báo số 287/TB,VPCP. Việc duy trì cơ chế báo cáo định kỳ không chỉ giúp cập nhật đầy đủ tình hình thực thi trên toàn quốc mà còn tạo cơ sở để Bộ Khoa học và Công nghệ tổng hợp, đánh giá và báo cáo Thủ tướng Chính phủ kịp thời.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, chế độ báo cáo thường xuyên góp phần chuẩn hóa số liệu, tăng cường sự phối hợp giữa các lực lượng thực thi, đồng thời tạo căn cứ để đánh giá hiệu quả công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Song song với đó, Cục Sở hữu trí tuệ tiếp tục hỗ trợ chuyên môn cho các cơ quan thực thi. Trong thời gian triển khai Công điện số 38, đơn vị đã ban hành 24 ý kiến chuyên môn và 28 công văn cung cấp thông tin sở hữu công nghiệp, phục vụ hoạt động xác minh, xử lý các vụ việc cụ thể.

Cơ quan này cũng đang nghiên cứu, rà soát các cơ chế, chính sách liên quan đến thực thi quyền sở hữu trí tuệ, xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành và Chương trình phối hợp hành động đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ giai đoạn 2026,2030 nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng chức năng.

Lực lượng chức năng phát hiện các lô hàng có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ - Ảnh: Cục Hải quan

Hàng nghìn vụ việc được phát hiện, xử lý 

Theo báo cáo tổng hợp từ các bộ, ngành và địa phương gửi Bộ Khoa học và Công nghệ, từ ngày 7/5 đến 24/6/2026, các lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện 3.312 vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Trong số này, 2.756 vụ đã bị xử lý hành chính, với tổng số tiền xử phạt hơn 31,4 tỷ đồng. Giá trị hàng hóa vi phạm bị phát hiện lên tới gần 120 tỷ đồng, đồng thời 2.764 tổ chức, cá nhân đã bị xử lý theo quy định.

Ở lĩnh vực hình sự, các cơ quan tiến hành tố tụng đã khởi tố 85 vụ án liên quan đến hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Trong đó, 11 vụ đã được tòa án thụ lý và 7 vụ đã được đưa ra xét xử với 8 bị can.

Đáng chú ý, 74 vụ trong số các vụ án hình sự liên quan đến hành vi xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý theo Điều 226 Bộ luật Hình sự, trong khi 11 vụ liên quan đến xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan theo Điều 225.

Một dấu mốc đáng chú ý là lần đầu tiên lực lượng công an khởi tố vụ án xâm phạm quyền tác giả đối với phần mềm máy tính, phản ánh xu hướng mở rộng xử lý vi phạm sang môi trường số, nơi các hành vi xâm phạm bản quyền ngày càng phổ biến.

Không gian mạng cũng trở thành trọng tâm trong công tác thực thi. Các cơ quan chức năng đã chặn truy cập 2.102 website vi phạm, gồm 534 website phim lậu, 218 website truyện lậu, 21 website kinh doanh có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp và 1.329 website phát sóng bóng đá trái phép.

Trong lĩnh vực xử lý hành chính, các vụ việc liên quan đến xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý vẫn chiếm tỷ lệ áp đảo với 2.712 vụ. Ngoài ra còn có 31 vụ xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan và 13 vụ xâm phạm các đối tượng sở hữu trí tuệ khác.

Theo đánh giá của Bộ Khoa học và Công nghệ, kết quả đạt được không chỉ thể hiện qua số lượng vụ việc được phát hiện mà còn phản ánh hiệu quả của việc tăng cường phối hợp giữa các lực lượng thực thi. Các bộ, ngành và địa phương đều vượt mục tiêu tăng tối thiểu 20% số vụ xử lý so với cùng kỳ năm 2025. Tính bình quân trên phạm vi cả nước, số vụ xử lý hành chính trong giai đoạn này cao gấp 3,1 lần mức trung bình của một tháng trong năm 2025.

Riêng trong tháng 6/2026, nhiều địa phương như TP.HCM, Hải Phòng, Ninh Bình và Hưng Yên ghi nhận kết quả nổi bật trong công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường và xử lý hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

 Tiếp tục siết chặt thực thi quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số

Bên cạnh những kết quả tích cực, Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn diễn biến phức tạp. Hàng giả, hàng nhái vẫn xuất hiện tại một số chợ truyền thống và trung tâm thương mại, trong khi các hành vi vi phạm trên nền tảng thương mại điện tử và môi trường số ngày càng tinh vi.

Công tác phối hợp giữa các lực lượng thực thi ở một số địa phương vẫn còn những hạn chế, việc chia sẻ dữ liệu phục vụ điều tra, xử lý vi phạm chưa thật sự kịp thời. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ số vào giám sát, phát hiện vi phạm còn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Một số quy định pháp luật cũng cần tiếp tục được hoàn thiện, đặc biệt là đối với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ mới phát sinh trên môi trường số. Ngoài ra, việc thiếu một cơ sở dữ liệu quốc gia thống nhất về thực thi quyền sở hữu trí tuệ cũng gây khó khăn cho công tác tổng hợp và phân tích số liệu.

Để duy trì kết quả đã đạt được, Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị các bộ, ngành và địa phương tiếp tục thực hiện nghiêm Công điện số 38/CĐ-TTg và Thông báo số 287/TB-VPCP với tinh thần "không ngừng, không nghỉ, không có vùng cấm, không có ngoại lệ".

Trong thời gian tới, trọng tâm sẽ là tăng cường xử lý các hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường số, đẩy mạnh kiểm tra việc sử dụng phần mềm có bản quyền tại doanh nghiệp, tăng cường kiểm soát hàng hóa xuất nhập khẩu có dấu hiệu giả mạo quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời chuẩn hóa dữ liệu báo cáo giữa các cơ quan trung ương và địa phương.

Cùng với hoạt động thực thi, công tác tuyên truyền cũng được xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng doanh nghiệp và người dân về tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, qua đó tạo nền tảng cho một môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và khuyến khích đổi mới sáng tạo.