Quản trị trường quy mô lớn: Không chỉ là chọn lại hiệu trưởng

Việc giảm mạnh đầu mối cơ sở giáo dục sẽ hình thành nhiều trường có quy mô lớn, nhiều cấp học, nhiều phân hiệu và điểm trường. Vì vậy, cùng với việc lựa chọn người đứng đầu đủ năng lực, các địa phương đề nghị sớm hoàn thiện tiêu chí, căn cứ pháp lý và mô hình quản trị phù hợp để bộ máy mới vận hành hiệu quả.

Bà Lê Thị Bích Liên: Hiệu trưởng phải đủ năng lực quản trị trường quy mô lớn

Hiệu trưởng phải đủ năng lực quản trị trường quy mô lớn

Theo phương án đang được các địa phương xây dựng, tại những nơi có điều kiện thuận lợi, số đầu mối cơ sở giáo dục dự kiến giảm từ 30-50%. Sau sắp xếp, nhiều ban giám hiệu sẽ quản lý trường liên cấp, nhiều phân hiệu hoặc điểm trường thay vì một cơ sở như trước.

Tại Lâm Đồng, phương án ban đầu dự kiến giảm 570 đầu mối trong tổng số 1.592 cơ sở giáo dục (khoảng 39%). Địa phương tiếp tục rà soát để thực hiện yêu cầu giảm khoảng 50% đầu mối ở các khu vực thuận lợi.

Theo bà Lê Thị Bích Liên, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Lâm Đồng, việc sắp xếp sẽ giảm số cơ sở giáo dục, tinh gọn đội ngũ lãnh đạo quản lý và tăng lực lượng trực tiếp giảng dạy. Tuy nhiên, những hiệu trưởng tiếp tục được giao nhiệm vụ sẽ phải điều hành các trường có quy mô lớn và phạm vi quản lý rộng hơn nhiều.

"Hiệu trưởng được lựa chọn phải đủ năng lực, đủ tâm, đủ tầm và đặc biệt là có kỹ năng quản trị", bà Liên nhấn mạnh. Theo bà Liên, quản trị trường học không chỉ là phân công công việc mà còn là quản trị đội ngũ giáo viên, nhân viên và học sinh trong môi trường có quy mô lớn, nhiều cơ sở.

Từ thực tế đó, đại diện Sở GD&ĐT Lâm Đồng đề nghị Bộ GD&ĐT sớm ban hành hướng dẫn, đồng thời tổ chức tập huấn kỹ năng quản trị cho hiệu trưởng các cấp học để đáp ứng yêu cầu mới.

Địa phương cũng cho rằng hoạt động chuyên môn cần được tổ chức lại khi giáo viên có thể làm việc tại nhiều cơ sở khác nhau. Bộ cần có hướng dẫn thống nhất và tăng cường ứng dụng công nghệ nhằm duy trì sinh hoạt chuyên môn đồng bộ sau sắp xếp.

Cần tiêu chí rõ để lựa chọn hiệu trưởng

Bên cạnh yêu cầu về năng lực quản trị, việc lựa chọn hiệu trưởng và bố trí đội ngũ cán bộ quản lý sau sắp xếp cũng là vấn đề nhiều địa phương băn khoăn.

Ông Nguyễn Tiến Dũng, Giám đốc Sở GD&ĐT Ninh Bình, cho biết địa phương trước đây đã giảm 152 đầu mối và dự kiến tiếp tục giảm trên 50% số cơ sở giáo dục trong đợt sắp xếp tới.

Theo ông Dũng, khi 2 hoặc 3 trường được hợp nhất, địa phương phải lựa chọn một hiệu trưởng có năng lực tương xứng với quy mô và nhiệm vụ mới. Tuy nhiên, tiêu chuẩn của đội ngũ cán bộ quản lý hiện nay khá tương đồng nên việc lựa chọn không đơn giản.

"Hiệu trưởng sau khi sáp nhập hai, ba trường phải ngang tầm với sứ mệnh mới", ông Dũng nói.

Một khó khăn khác là bố trí những hiệu trưởng, hiệu phó không tiếp tục giữ chức vụ quản lý. Theo định hướng, một số người có thể phụ trách điểm trường, đảm nhiệm tổ trưởng chuyên môn hoặc trở lại giảng dạy. Tuy nhiên, theo Sở GD&ĐT Ninh Bình, hiện chưa có quy định pháp lý đủ rõ để địa phương triển khai việc bố trí số lượng lớn cán bộ quản lý sau sáp nhập.

Vì vậy, Sở GD&ĐT Ninh Bình kiến nghị Bộ sớm ban hành tiêu chí lựa chọn hiệu trưởng và hướng dẫn thống nhất về phương án sắp xếp đội ngũ cán bộ quản lý.

Ông Nguyễn Việt Dũng cho biết, Quảng Ninh đã hoàn thành việc sắp xếp, giảm hơn 49% số trường trên toàn tỉnh

Bộ máy quản lý phải phù hợp với trường nhiều điểm

Từ thực tiễn triển khai sớm, Sở GD&ĐT Quảng Ninh cho rằng bài toán không chỉ nằm ở người đứng đầu mà còn ở mô hình tổ chức bộ máy quản lý.

Địa phương đã hoàn thành sắp xếp, giảm hơn 49% số trường trên toàn tỉnh. Việc lựa chọn cán bộ quản lý được thực hiện trên cơ sở năng lực chuyên môn, kinh nghiệm, khả năng đổi mới và quyết đoán trong quản trị, đồng thời số lượng cấp phó được đưa về đúng quy định.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Việt Dũng, Giám đốc Sở GD&ĐT Quảng Ninh, định mức cán bộ quản lý hiện hành chưa phản ánh đúng yêu cầu của những đơn vị có phạm vi hoạt động rộng.

Ông Dũng dẫn ví dụ 13 trung tâm giáo dục thường xuyên cấp huyện trước đây được hợp nhất thành một đơn vị. Sau sắp xếp chỉ còn một giám đốc và hai phó giám đốc, trong khi các cơ sở vẫn phân bố trên toàn tỉnh. Hai cấp phó phải thường xuyên di chuyển giữa nhiều địa bàn để điều hành công việc.

"13 điểm mà chỉ có hai đồng chí cấp phó thì thực sự rất vất vả", ông Dũng chia sẻ.

Theo Sở GD&ĐT Quảng Ninh, tình trạng tương tự sẽ xảy ra với các trường liên cấp, trường có nhiều phân hiệu hoặc điểm trường cách xa nhau. Nếu vẫn áp dụng định mức cán bộ quản lý như đối với một trường tập trung tại một địa điểm, ban giám hiệu sẽ khó bao quát hoạt động chuyên môn và điều hành thường xuyên.

Địa phương đề nghị nghiên cứu mô hình trường học đa điểm, trường học số và xây dựng mô hình quản trị mẫu; đồng thời điều chỉnh quy định về số lượng cấp phó, vị trí việc làm và nhân sự dùng chung theo quy mô, phạm vi quản lý thực tế.

Những kiến nghị từ Sở GD&ĐT Lâm Đồng, Ninh Bình và Quảng Ninh cho thấy sau sắp xếp, bài toán quản trị trường học không chỉ là lựa chọn một hiệu trưởng trong số các cán bộ hiện có. Điều các địa phương cần là bộ tiêu chí lựa chọn minh bạch, hành lang pháp lý rõ ràng và mô hình quản trị phù hợp với những trường quy mô lớn, nhiều cấp học, nhiều điểm trường. Chỉ khi đó, mục tiêu tinh gọn đầu mối mới đi đôi với duy trì hiệu quả quản lý và chất lượng giáo dục.