Sau chính sách 'ép' người dùng chia sẻ thông tin cá nhân, Zalo bị cơ quan chức năng mời giải trình

Ủy ban Cạnh tranh quốc gia (Bộ Công Thương) vừa có giấy mời Công ty Cổ phần Tập đoàn VNG (VNG, đơn vị sở hữu nền tảng Zalo) làm việc về vấn đề thu thập, sử dụng thông tin người dùng và cung cấp dịch vụ trên nền tảng Zalo.

Theo nội dung giấy mời, buổi làm việc của Ủy ban với VNG dự kiến diễn ra vào sáng 31/12, nhằm làm rõ các nội dung phục vụ công tác quản lý Nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Ủy ban Cạnh tranh quốc gia yêu cầu VNG phối hợp báo cáo, cung cấp nhiều nhóm thông tin, tài liệu liên quan trực tiếp đến người dùng cá nhân trên nền tảng Zalo.

Cụ thể, Ủy ban yêu cầu VNG cung cấp các thông tin pháp lý cơ bản của doanh nghiệp, bao gồm tư cách pháp lý; vai trò của VNG trong việc sở hữu, quản lý và vận hành nền tảng Zalo tại Việt Nam; đối tượng người dùng của nền tảng này.

Đồng thời, VNG cũng được yêu cầu phải cung cấp đầy đủ các văn bản, tài liệu liên quan đến điều khoản sử dụng Zalo đang áp dụng đối với người dùng cá nhân tại Việt Nam, cũng như toàn bộ các phiên bản điều khoản sử dụng đã được áp dụng trong vòng 12 tháng gần nhất.

Đối với từng phiên bản điều khoản sử dụng, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia yêu cầu làm rõ thời điểm ban hành, thời điểm có hiệu lực và hình thức công bố tới người dùng.

Cùng với đó là các thông tin, tài liệu liên quan đến việc sửa đổi, cập nhật điều khoản sử dụng, bao gồm: cách thức thông báo cho người dùng; việc yêu cầu người dùng chấp nhận điều khoản mới; các hệ quả phát sinh trong trường hợp người dùng không chấp nhận nội dung cập nhật.

Ủy ban Cạnh tranh quốc gia cũng yêu cầu VNG cung cấp các văn bản, tài liệu hiện hành quy định về việc thu thập, xử lý, lưu trữ, chia sẻ và bảo vệ thông tin người dùng Zalo. Trường hợp doanh nghiệp không ban hành một văn bản riêng về chính sách bảo vệ thông tin người dùng, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia đề nghị làm rõ hình thức thể hiện, vị trí công bố và cách thức để người dùng có thể tiếp cận, tìm hiểu đầy đủ các nội dung liên quan dữ liệu cá nhân của mình.

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đồng thời yêu cầu VNG báo cáo về cách thức tổ chức, vận hành và cung cấp dịch vụ cho người dùng cá nhân trên môi trường trực tuyến; quy trình cung cấp thông tin cho người dùng trong suốt quá trình sử dụng dịch vụ; các lựa chọn mà người dùng được đưa ra khi chấp nhận hoặc không chấp nhận các điều khoản, chính sách liên quan đến thông tin cá nhân.

Được biết, trong những ngày gần đây, ứng dụng Zalo đã gửi thông báo yêu cầu chủ tài khoản phải cập nhật điều khoản dịch vụ mới được tiếp tục sử dụng. Trong đó có nhiều điều khoản đáng chú ý như: Zalo có quyền thu thập, chia sẻ dữ liệu cá nhân của người dùng, bao gồm dữ liệu cơ bản (số điện thoại, họ và tên, giới tính, mối quan hệ gia đình, thông tin CCCD...) và dữ liệu cá nhân nhạy cảm.

Nếu không đồng ý thỏa thuận, chủ tài khoản Zalo sẽ không được tiếp tục sử dụng, hệ thống sẽ tự động xóa tài khoản sau 45 ngày nếu người dùng không thay đổi quyết định. Người dùng đã phản đối các điều khoản này vì họ cho rằng, làm như vậy là vi phạm quyền dữ liệu riêng tư của người dùng.

Điều này đã gây nên làn sóng phẫn nộ lan rộng trong cộng đồng người dùng và nhiều khách hàng đã tỏ ý sẽ ngưng sử dụng dịch vụ để đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.

Trên cả hai kho ứng dụng App Store và CH Play, ứng dụng Zalo liên tục nhận những phản hồi đánh giá tiêu cực sau yêu cầu “cập nhật điều khoản dịch vụ mới”.

Trước những phản ứng trái chiều, trong phản hồi chính thức, Zalo cho biết việc thay đổi và yêu cầu người dùng xác nhận các điều khoản mới là “một hoạt động phổ biến đối với tất cả ứng dụng và nền tảng công nghệ trên thế giới”, nhằm đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành và cung cấp thông tin rõ ràng cho người dùng về những thay đổi trong quá trình cung cấp dịch vụ. Zalo giải thích rằng các điều khoản này được xây dựng để làm cơ sở pháp lý cho mọi hoạt động của nền tảng, giúp minh bạch hơn về phạm vi thu thập, xử lý và sử dụng dữ liệu cá nhân trong toàn bộ hệ sinh thái dịch vụ. Zalo cũng khẳng định rằng việc cập nhật là cần thiết để đáp ứng yêu cầu minh bạch dưới các khung pháp luật mới sắp có hiệu lực tại Việt Nam, và rằng việc tiếp tục sử dụng ứng dụng đồng nghĩa với việc người dùng chấp nhận các điều khoản được trình bày rõ ràng trong văn bản điều khoản dịch vụ mới.

Tuy vậy, các chuyên gia về luật cho rằng nguyên tắc đồng ý trong xử lý dữ liệu cá nhân phải đáp ứng các tiêu chí về tự nguyện, cụ thể, minh bạch, có hiểu biết và có thể rút lại mà không gây bất lợi cho chủ thể dữ liệu. Khi người dùng bị đặt vào tình thế “chấp thuận toàn bộ hoặc mất quyền truy cập dịch vụ”, bản chất của sự đồng ý đã bị chuyển hóa từ tự nguyện sang cưỡng ép trên thực tế.