TỔNG THUẬT: Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc

11:20, 16/11/2026

Sáng 16/11, tại Trụ sở Chính phủ, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Văn phòng Chính phủ, Hội đồng Lý luận Trung ương, Tạp chí Cộng sản, Uỷ ban Kinh tế Tài chính của Quốc hội và Hội Người cao tuổi Việt Nam tổ chức Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc.

TỔNG THUẬT: Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc - Ảnh 1.

Các đồng chí lãnh đạo chủ trì Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang

Dự và chủ trì hội nghị có các đồng chí: Nguyễn Thanh Nghị, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương; Đoàn Minh Huấn, Uỷ viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; Nguyễn Xuân Thắng, nguyên Uỷ viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; Phạm Thị Thanh Trà, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Uỷ ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam; Dương Trung Ý, Uỷ viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản; Nguyễn Thanh Bình, nguyên Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Uỷ ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khóa XVI. 

Hội nghị có sự tham dự của các đồng chí Uỷ viên Trung ương Đảng, nguyên Uỷ viên Trung ương Đảng, Uỷ viên Dự khuyết Trung ương Đảng, đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương, đại diện một số tổ chức quốc tế, các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các viện nghiên cứu, trường đại học, các bệnh viện…; đại diện các tập đoàn, doanh nghiệp tiên phong trong cung ứng dịch vụ, sản phẩm cho kinh tế bạc. Tham dự trực tuyến tại các điểm cầu tỉnh, thành phố còn có các đồng chí Thường trực tỉnh uỷ/thành uỷ, HĐND, UBND, Uỷ ban MTTQ Việt Nam các tỉnh/thành phố, đại biểu Quốc hội, lãnh đạo các ban, sở, ngành; Ban công tác Người cao tuổi, cùng người cao tuổi tiêu biểu tại 34 địa phương… 

TỔNG THUẬT: Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc - Ảnh 2.

Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam, Trưởng Ban Chỉ đạo Hội nghị, phát biểu khai mạc Hội nghị - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang

Phát biểu khai mạc Hội nghị, ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam, Trưởng Ban Chỉ đạo Hội nghị nhấn mạnh: Hội nghị là hoạt động rất có ý nghĩa lý luận và thực tiễn, thiết thực triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, tiếp tục tạo ra diễn đàn thường niên nhằm trao đổi, phản biện, tư vấn, tham mưu chính sách, pháp luật với các cấp có thẩm quyền để kịp thời ban hành chính sách về đất đai, thuế, vốn, đào tạo nguồn nhân lực để khích lệ cộng đồng, doanh nghiệp, người cao tuổi nước nhà tiếp tục cống hiến cho quê hương đất nước trong kỷ nguyên mới.

Nhân kỷ niệm 85 năm Ngày Truyền thống Người cao tuổi Việt Nam, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc gặp đại biểu người cao tuổi tiêu biểu, đồng chí đã nhấn mạnh: "Đạo lý "kính lão trọng thọ" của dân tộc ta không chỉ là phong tục, mà là một chuẩn mực văn hóa; không chỉ là tình cảm, mà là trách nhiệm; không chỉ thuộc phạm vi gia đình, mà còn là một nguyên tắc nhân văn trong tổ chức đời sống xã hội". "Một người cao tuổi sống mẫu mực có thể làm yên một gia đình. Một người cao tuổi có uy tín có thể làm thuận một cộng đồng. Một người cao tuổi còn đau đáu việc nước, việc dân có thể truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ". Quan điểm chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã và đang được các cấp, các ngành, địa phương quán triệt, tổ chức triển khai thực hiện đồng bộ công tác bảo vệ, chăm sóc, phát huy vai trò người cao tuổi trong tình hình mới.

Già hóa dân số là xu hướng không thể đảo ngược, là vấn đề toàn cầu đang nổi lên ở thế kỷ XXI. Ngày Quốc tế người cao tuổi năm 2026 đã truyền thông điệp là: "Kỷ nguyên của tuổi thọ: Suy nghĩ lại về các hệ thống hướng tới cuộc sống lâu dài hơn".

Việt Nam là một trong những quốc gia già hóa dân số với tốc độ rất nhanh, trong khi các nước đã trải qua già hóa dân số trong khoảng 50-70 năm, cá biệt có quốc gia gần một thế kỷ thì ở Việt Nam dự báo chỉ khoảng trong 25 năm. Già hóa dân số đặt ra nhiều bài toán khó về an sinh xã hội, y tế, bảo vệ, chăm sóc, phát huy vai trò người cao tuổi. Vì vậy, đòi hỏi các cấp, các ngành, toàn xã hội cần phải đổi mới tư duy, khắc phục nhận thức phiến diện, một chiều, coi người cao tuổi là đối tượng thụ động chờ hưởng chính sách, mà phải chuyển sang tư duy mới, nhận thức đúng, khẳng định người cao tuổi là động lực quan trọng, là nguồn lực quý báu để góp phần phát triển đất nước nhanh, bền vững. Thực tế cho thấy, số người cao tuổi nước ta ngày càng tăng, tuổi thọ ngày càng được nâng lên, chính sách an sinh xã hội đối với người cao tuổi ngày càng được chú trọng. 

TỔNG THUẬT: Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc - Ảnh 3.

Các đại biểu tham dự Hội nghị tại điểm cầu Trụ sở Chính phủ - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang

Trong bối cảnh thế giới luôn có nhiều biến động hết sức phức tạp, khó lường, chúng ta càng thêm tự hào, tin tưởng về đất nước ta thực sự ổn định chính trị, trên đà phát triển; lớp người cao tuổi hôm nay hoàn toàn có quyền tự hào về truyền thống vinh quang luôn là "điểm tựa non sông" trong mọi thời đại. Kỷ nguyên mới của dân tộc đã được Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo từ Đại hội XIV của Đảng xác định, đó là thời cơ, vận hội lớn để người cao tuổi nước nhà tiếp tục cùng con cháu dựng xây đất nước ta "ngày càng đàng hoàng hơn, to đẹp hơn". Người cao tuổi nước nhà hiện nay là lực lượng xã hội đông đảo, giàu bản lĩnh chính trị, giàu trí tuệ và kinh nghiệm từng cống hiến cho lịch sử nước nhà, bảo vệ độc lập dân tộc, đổi mới đất nước; là lớp người luôn đau đáu việc nhà việc nước, lưu giữ và trao truyền các giá trị đạo đức, văn hóa truyền thống dân tộc, đoàn kết tham gia tích cực xây dựng hệ thống chính trị cơ sở, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, tham gia phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. Trong lĩnh vực kinh tế bạc, hiện nay cả nước có gần 9 triệu người cao tuổi đang tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, đóng góp đáng kể vào mục tiêu tăng trưởng "hai con số" của đất nước.

Trưởng Ban Chỉ đạo Hội nghị cho biết, Hội nghị lần này có 102 bài tham luận của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, doanh nghiệp, đại diện tổ chức quốc tế tại Việt Nam. Đây là sự kiện mang hào khí Diên Hồng trong kỷ nguyên mới, lan tỏa niềm tin, khát vọng, kết nối tất cả các thế hệ cùng chung sức đồng lòng bảo vệ, chăm sóc, phát huy vai trò người cao tuổi, vừa mang truyền thống đạo lý "kính lão, trọng thọ", vừa mang tầm nhìn mới về việc "biến nguy thành cơ", xử lý thông minh với già hóa dân số, khai mở nguồn tài nguyên đặc biệt của hàng triệu người cao tuổi nước ta. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ dạy: "Tuổi già nhưng chí không già / Góp phần xây dựng nước nhà phồn vinh". Kết quả của các hội thảo trước đây, cùng với kết quả của hội nghị lần này cần làm rõ nội hàm hệ sinh thái kinh tế bạc và các vấn đề đang đặt ra, nhất là thể chế chính sách, để tiếp tục cung cấp luận cứ khoa học xác đáng để tư vấn, tham mưu chính sách chiến lược quốc gia với Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nắm bắt thời cơ, thúc đẩy hành động, bắt nhịp được với sự vươn mình của đất nước, đồng thời gửi thông điệp sâu rộng tới toàn xã hội về trách nhiệm, ý chí, khát vọng Việt Nam trong bối cảnh già hóa dân số. Đây cũng sẽ là tiền đề chuẩn bị nội dung và các sáng kiến đột phá cho Hội nghị bên lề APEC năm 2027 tại Việt Nam với chủ đề "Kinh tế bạc trong xu thế toàn cầu hoá"; chắc chắn càng làm sâu sắc hơn quan điểm đúng đắn của Đảng về đặt người cao tuổi vào vị trí ưu tiên, đồng thời phát triển kinh tế bạc không chỉ là phát triển một lĩnh vực kinh tế mà còn phát huy nguồn lực,tiềm năng, sáng tạo của mọi thế hệ mọi lực lượng cùng tham gia xây dựng hạnh phúc cho con người và đóng góp vào sự phát triển phồn vinh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

TỔNG THUẬT: Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc - Ảnh 4.

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phát biểu chỉ đạo Hội nghị - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nhắc lại, cách đây một năm, hội thảo khoa học "Kinh tế bạc ở Việt Nam trong kỷ nguyên mới" đã góp phần thống nhất nhận thức quan trọng, đó là: Già hóa dân số không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội phát triển; người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là nguồn lực, chủ thể và là động lực của sự phát triển.

Trên cơ sở đó, 6 định hướng lớn đã được xác lập, gồm: Hoàn thiện thể chế; xây dựng Đề án phát triển kinh tế bạc; khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia; mở rộng hợp tác quốc tế; thúc đẩy khoa học, công nghệ, chuyển đổi số; gắn phát triển kinh tế bạc với bảo đảm an sinh xã hội.

Sau một năm, những định hướng này đang từng bước được cụ thể hóa trong chủ trương, chính sách và pháp luật. Luật Dân số năm 2025 đặt ra yêu cầu thích ứng với già hóa dân số. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng (dự thảo) nhấn mạnh nâng cao tuổi thọ, số năm sống khỏe mạnh, nâng cao chất lượng phát triển con người. Đặc biệt, Nghị quyết số 19, tháng 7/2026 của Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã đặt vấn đề thích ứng với chuyển đổi dân số, già hóa dân số và phát triển kinh tế bạc trong tổng thể mô hình phát triển mới của đất nước.

Cùng với đó, hội nghị do Thủ tướng Chính phủ chủ trì vào tháng 3/2026 cũng xác định rõ vai trò của các chủ thể trong hệ sinh thái kinh tế bạc: Người cao tuổi là trung tâm, doanh nghiệp là hạt nhân sáng tạo và tổ chức triển khai, Nhà nước kiến tạo thể chế, định hướng và dẫn dắt phát triển.

Các bộ, ngành, địa phương và Hội Người cao tuổi Việt Nam đã tích cực triển khai các nhiệm vụ có liên quan. Thực hiện nhiệm vụ được giao, Ban Kinh tế Trung ương đang chủ trì xây dựng Đề án phát triển kinh tế bạc tại Việt Nam đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045, dự kiến trình Bộ Chính trị vào quý I/2027.

Những kết quả đó cho thấy, kinh tế bạc đã từng bước chuyển từ nhận thức sang hành động, từ nghiên cứu sang hoạch định chính sách. Tuy nhiên, đây mới chỉ là bước khởi đầu. Những vấn đề về thể chế, thị trường, nguồn lực, hạ tầng và tổ chức thực hiện vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần phải được tháo gỡ.

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nêu ra 3 yêu cầu chiến lược hiện nay:

Thứ nhất, kinh tế bạc phải được đặt trong tổng thể đổi mới mô hình phát triển của đất nước. Nghị quyết số 19 xác định yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và năng suất; lấy con người làm trung tâm, chuyển từ quản lý, kiểm soát sang kiến tạo phát triển.

Trong đó, chuyển từ quản lý quy mô, cơ cấu dân số sang phát triển vốn dân số quốc gia, chủ động thích ứng với già hóa và khai thác cơ hội từ kinh tế bạc là một yêu cầu quan trọng. Kinh tế bạc không chỉ góp phần đáp ứng nhu cầu của người cao tuổi mà còn mở rộng thị trường, thúc đẩy đầu tư, tạo việc làm, phát triển các ngành hàng hóa, dịch vụ mới và hình thành các động lực tăng trưởng mới.

Thứ hai, tốc độ già hóa dân số đòi hỏi phải hành động sớm và có tầm nhìn dài hạn. Việt Nam hiện có gần 16,5 triệu người từ 60 tuổi trở lên. Hơn 9 triệu người cao tuổi vẫn tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh. Dự báo đến năm 2034, số người từ 60 tuổi trở lên có thể đạt gần 21 triệu người. Thời kỳ dân số vàng dự kiến kết thúc vào khoảng năm 2036.

Tuổi thọ bình quân của người Việt Nam đang đạt mức 74 tuổi nhưng số năm sống khỏe mạnh mới khoảng 65 năm. Điều đó cho thấy yêu cầu không chỉ là kéo dài tuổi thọ mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng sống, sức khỏe, năng lực tự chủ và khả năng tham gia xã hội của người cao tuổi.

Chúng ta chỉ còn khoảng một thập niên để chuẩn bị căn bản cho thời kỳ già hóa dân số. Đây là khoảng thời gian có ý nghĩa quyết định để xây dựng nền tảng thể chế, kinh tế, hạ tầng và an sinh, biến thách thức già hóa thành cơ hội phát triển.

Thứ ba, phát triển kinh tế bạc theo hướng vừa tạo giá trị kinh tế, vừa bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội. Không thể chỉ nhìn kinh tế bạc từ góc độ quy mô thị trường hay khả năng thương mại hóa các dịch vụ dành cho người cao tuổi.

Điều cốt lõi là phát huy tiềm năng, trí tuệ, kinh nghiệm và đóng góp của người cao tuổi, đồng thời bảo đảm mọi người cao tuổi, nhất là nhóm yếu thế, được tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và thụ hưởng thành quả phát triển. Đây vừa là yêu cầu kinh tế, vừa là yêu cầu chính trị, xã hội và nhân văn.

Bên cạnh kết quả bước đầu, theo đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, phát triển kinh tế bạc ở nước ta còn 4 nhóm hạn chế lớn:

Một là, thể chế và chính sách chưa đồng bộ. Chính sách còn phân tán theo ngành, lĩnh vực, thiếu cơ chế liên kết giữa y tế, bảo hiểm, dịch vụ xã hội, nhà ở và chăm sóc dài hạn. Nhiều mô hình chăm sóc mới còn vướng về đầu tư, tiêu chuẩn, cấp phép và thanh toán. Hệ thống thống kê, đo lường quy mô và đóng góp của kinh tế bạc chưa được hình thành.

Hai là, thị trường và cơ chế tài chính chưa đáp ứng yêu cầu. Khả năng chi trả của một bộ phận lớn người cao tuổi còn hạn chế. Tỉ lệ người sau độ tuổi nghỉ hưu có lương hưu hoặc trợ cấp hằng tháng mới đạt gần 42% vào năm 2025. Vì vậy, cần phân định rõ dịch vụ thiết yếu do Nhà nước chịu trách nhiệm bảo đảm an sinh với các dịch vụ có khả năng phát triển theo cơ chế thị trường.

Ba là, hạ tầng và nhân lực chăm sóc còn thiếu. Cả nước hiện có khoảng 220 cơ sở chăm sóc người cao tuổi, phục vụ khoảng 15.000 người. Mạng lưới chăm sóc tại nhà, tại cộng đồng chưa đồng bộ. Đội ngũ nhân lực chuyên môn về lão khoa, điều dưỡng, công tác xã hội và chăm sóc dài hạn còn thiếu.

Bốn là, dữ liệu, công nghệ và năng lực tiếp cận dịch vụ số còn hạn chế. Việc kết nối, khai thác dữ liệu người cao tuổi phục vụ hoạch định chính sách chưa đáp ứng yêu cầu. Một bộ phận người cao tuổi gặp khó khăn trong tiếp cận công nghệ và tự bảo vệ trên không gian mạng.

Các điểm nghẽn trên có mối quan hệ chặt chẽ, tác động lẫn nhau. Vì vậy, phải có cách tiếp cận tổng thể, liên ngành và đồng bộ, không thể giải quyết bằng những chính sách riêng lẻ, thiếu liên kết.

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nhấn mạnh: Nếu hội thảo năm 2025 tập trung làm rõ nội hàm kinh tế bạc và tại sao Việt Nam cần phải quan tâm phát triển kinh tế bạc, thì hội nghị hôm nay phải đi sâu vào những vấn đề thực tiễn: Làm gì, ai chịu trách nhiệm, nguồn lực từ đâu, cơ chế thực hiện thế nào và hiệu quả được đo lường ra sao?

TỔNG THUẬT: Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc - Ảnh 5.

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phát biểu chỉ đạo Hội nghị - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị đề nghị hội nghị tập trung làm rõ 4 định hướng trọng tâm:

Thứ nhất, xác định đúng vị trí, vai trò và cấu phần của kinh tế bạc trong mô hình phát triển mới.

Cần thống nhất nhận thức: Người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là nguồn lực, chủ thể và động lực của phát triển. Kinh tế bạc không chỉ là thị trường hàng hóa, dịch vụ dành cho người cao tuổi mà còn bao gồm các hoạt động phát huy năng lực lao động, trí tuệ, kinh nghiệm, sáng tạo, truyền nghề và tham gia xã hội của người cao tuổi, phù hợp với sức khỏe, điều kiện và nguyện vọng.

Cần sớm xây dựng phương pháp xác định, đo lường kinh tế bạc phù hợp với Việt Nam; làm rõ phạm vi, cấu phần, quy mô và đóng góp đối với GDP, năng suất, việc làm và chất lượng cuộc sống.

Đồng thời, xác định những lĩnh vực có nhu cầu thực và khả năng tạo giá trị gia tăng như chăm sóc sức khỏe, chăm sóc dài hạn, phục hồi chức năng, dược phẩm, thiết bị hỗ trợ, nhà ở thích ứng, du lịch, tài chính, bảo hiểm và dịch vụ số.

Đặc biệt, phải tiếp cận phát triển kinh tế bạc theo vòng đời, không chỉ bắt đầu khi người dân bước vào tuổi 60. Đầu tư cho sức khỏe, giáo dục, kỹ năng, tích lũy tài chính và chuẩn bị cho tuổi già từ sớm chính là đầu tư cho vốn dân số quốc gia.

Thứ hai, tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, kiến tạo môi trường và thị trường phát triển.

Phát triển kinh tế bạc phải xác định: Người cao tuổi là trung tâm, doanh nghiệp là hạt nhân sáng tạo và tổ chức triển khai, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, định hướng và dẫn dắt.

Cần phải xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, thuận lợi để các chủ thể tham gia, đổi mới sáng tạo và cạnh tranh bình đẳng, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người cao tuổi.

Đề nghị các bộ, ngành, địa phương, các chuyên gia và doanh nghiệp tập trung chỉ rõ những vướng mắc về đất đai, đầu tư, điều kiện cung ứng dịch vụ, tiêu chuẩn chất lượng, cấp phép, thanh toán, bảo hiểm và liên kết giữa các lĩnh vực y tế, xã hội.

Mỗi kiến nghị phải xác định rõ quy định cần sửa đổi, chính sách cần bổ sung, cơ quan có thẩm quyền và tác động dự kiến.

Cần tận dụng quá trình sửa đổi Luật Người cao tuổi và xây dựng văn bản hướng dẫn Luật Dân số để thể chế hóa các yêu cầu mới. Hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, cơ chế cấp phép, kiểm định và giám sát chất lượng dịch vụ. Tăng cường bảo vệ người cao tuổi trước các rủi ro về sức khỏe, tài chính và an toàn trên không gian mạng.

Muốn hình thành thị trường kinh tế bạc phát triển bền vững, trước hết phải có thể chế đồng bộ, dịch vụ có chất lượng và niềm tin của người sử dụng.

Thứ ba, đổi mới cơ chế huy động, phân bổ và chia sẻ nguồn lực, bảo đảm phát triển bao trùm.

Phát triển kinh tế bạc đòi hỏi nguồn lực lớn, dài hạn và sự tham gia của nhiều chủ thể. Cần thiết kế cơ chế huy động, phân bổ và chia sẻ chi phí hợp lý giữa Nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức bảo hiểm, gia đình và người sử dụng dịch vụ.

Tập trung nghiên cứu các mô hình tài chính chăm sóc dài hạn, bảo hiểm chăm sóc dài hạn, hợp tác công - tư; chính sách khuyến khích đầu tư vào hạ tầng, dịch vụ thiết yếu; cơ chế hỗ trợ người cao tuổi thu nhập thấp, người khuyết tật, người sống một mình và các nhóm yếu thế.

Phải phân định rõ trách nhiệm bảo đảm an sinh của Nhà nước với không gian phát triển dịch vụ theo cơ chế thị trường. Kết hợp hỗ trợ có mục tiêu với huy động nguồn lực xã hội, tránh bao cấp dàn trải hoặc thương mại hóa các dịch vụ thiết yếu vượt quá khả năng chi trả của người cao tuổi yếu thế.

Các chính sách về ngân sách, tín dụng, thuế, đất đai và ưu đãi đầu tư phải được đánh giá đầy đủ về hiệu quả kinh tế - xã hội, khả năng cân đối nguồn lực và cơ chế giám sát.

Đồng thời, khuyến khích kinh tế tư nhân tham gia đầu tư phát triển các mô hình kinh doanh khả thi, có khả năng nhân rộng, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 10 về phát triển kinh tế tư nhân.

Thứ tư, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và liên kết các chủ thể làm động lực phát triển hệ sinh thái.

Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý sức khỏe, khám chữa bệnh từ xa, phục hồi chức năng, thiết bị hỗ trợ sinh hoạt, nhà ở thông minh và quản lý chăm sóc dài hạn.

Việc ứng dụng công nghệ phải lấy hiệu quả, an toàn, khả năng chi trả và mức độ hòa nhập làm tiêu chí, tránh đầu tư hình thức.

Tăng cường liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, phát triển sản phẩm phù hợp với nhu cầu người cao tuổi. Chú trọng đào tạo nhân lực chăm sóc chuyên nghiệp.

Nâng cao năng lực số và tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục học tập, lao động, khởi nghiệp, truyền nghề và sáng tạo.

Khẩn trương hoàn thiện, kết nối và khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu quốc gia về người cao tuổi, phục vụ hoạch định chính sách, dự báo nhu cầu, tổ chức cung ứng dịch vụ và đánh giá kết quả.

Hội Người cao tuổi Việt Nam cần phát huy vai trò đại diện, kết nối và tập hợp hội viên, chủ động phản ánh nhu cầu, nguyện vọng, tham gia giám sát và nhân rộng mô hình hiệu quả.

Người cao tuổi phải thực sự là chủ thể tham gia thiết kế, lựa chọn và đánh giá các sản phẩm, dịch vụ dành cho mình.

Đồng thời, mở rộng hợp tác quốc tế, tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm các nước, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị kinh tế bạc toàn cầu. Tận dụng cơ hội Việt Nam đăng cai Năm APEC 2027 để thúc đẩy kết nối, xúc tiến đầu tư và chuyển giao công nghệ.

Để những định hướng trên trở thành hiện thực, khâu tổ chức thực hiện mới là yếu tố quyết định. Vì vậy, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị đề nghị các ý kiến tại hội nghị phải bảo đảm tính khoa học, thực tiễn và khả thi. Mỗi kiến nghị cần làm rõ 4 nội dung: Vấn đề cần giải quyết; căn cứ thực tiễn và khoa học; giải pháp và nguồn lực; cơ quan chịu trách nhiệm và lộ trình thực hiện.

Đồng chí Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đề nghị hội nghị thực hiện tốt 5 nhiệm vụ:

Thứ nhất, Ban Tổ chức hội nghị tổng hợp đầy đủ, khách quan các ý kiến, nhất là những kiến nghị có căn cứ thực tiễn, địa chỉ chính sách cụ thể, khả năng triển khai và nhân rộng.

Kết quả hội thảo năm 2025 và hội nghị hôm nay phải được kết nối thành một quá trình thống nhất từ nghiên cứu, xây dựng luận cứ đến đề xuất chính sách và tổ chức thực hiện.

Thứ hai, Ban Chính sách chiến lược Trung ương tiếp tục chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan hoàn thiện Đề án phát triển kinh tế bạc tại Việt Nam đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045, bảo đảm tính chiến lược, tổng thể, đồng bộ và khả thi.

Xác định rõ quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp, nguồn lực và trách nhiệm thực hiện. Tiếp thu nghiêm túc các ý kiến tại hội nghị hôm nay để hoàn thiện đề án, trình Bộ Chính trị xem xét trong quý I/2027.

Thứ ba, đối với các bộ, ngành và địa phương, chủ động rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định, chính sách, thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh để tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện phát triển kinh tế bạc phù hợp với đặc điểm dân số, tiềm năng, lợi thế của từng địa bàn.

Tránh triển khai phong trào, dàn trải, thiếu liên kết và thiếu nguồn lực bảo đảm.

Thứ tư, đối với Hội Người cao tuổi Việt Nam, cụ thể hóa chương trình hành động về kinh tế bạc theo Nghị quyết Đại hội lần thứ VII. Phát huy vai trò đại diện, tập hợp, kết nối người cao tuổi. Duy trì đối thoại chính sách. Phát hiện, tổng kết và nhân rộng các mô hình người cao tuổi làm kinh tế giỏi, tham gia phát triển cộng đồng và chăm sóc tại cơ sở.

Thứ năm, đối với cộng đồng doanh nghiệp, chủ động nghiên cứu thị trường, đổi mới mô hình kinh doanh, đầu tư phát triển sản phẩm và dịch vụ chất lượng, phù hợp với nhu cầu và khả năng chi trả của người cao tuổi. Đề cao trách nhiệm xã hội, đạo đức kinh doanh.

Đồng thời, đề nghị các viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức xã hội, các đối tác quốc tế tiếp tục đồng hành, cung cấp luận cứ khoa học, dữ liệu, kinh nghiệm và mô hình thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng hoạch định và thực thi chính sách.

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nhấn mạnh, phát triển kinh tế bạc không đơn thuần là mở rộng một thị trường mới, mà là lựa chọn chiến lược trong đổi mới mô hình phát triển, chủ động thích ứng với chuyển đổi dân số và hiện thực hóa quan điểm phát triển lấy con người làm trung tâm.

Mục tiêu của chúng ta không chỉ là tạo thêm giá trị kinh tế từ nhu cầu của người cao tuổi, mà quan trọng hơn là xây dựng một xã hội trong đó, người cao tuổi được sống khỏe mạnh, an toàn, độc lập, tiếp tục cống hiến và thụ hưởng thành quả phát triển; trong đó, trí tuệ, kinh nghiệm và vốn sống của các thế hệ được phát huy thành nguồn lực cho đất nước.

Vì vậy, phát triển kinh tế bạc phải bảo đảm hài hòa 3 mục tiêu: Tạo động lực tăng trưởng mới; phát huy đầy đủ tiềm năng đóng góp của người cao tuổi; bảo đảm an sinh xã hội, tiến bộ và công bằng, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Chúng ta đã có những nền tảng chính trị, pháp lý và nhận thức quan trọng. Vấn đề hiện nay không phải là tiếp tục dừng lại ở nhận thức mà phải chuyển mạnh sang hành động. Xác định đúng trọng tâm, lựa chọn đúng khâu đột phá, phân công rõ trách nhiệm, bảo đảm nguồn lực và tổ chức thực hiện quyết liệt, hiệu quả.

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị bày tỏ tin tưởng, với tinh thần trách nhiệm, thẳng thắn, khoa học và thực chất, hội nghị sẽ đề xuất những giải pháp có giá trị, góp phần hoàn thiện Đề án phát triển kinh tế bạc tại Việt Nam, từng bước hình thành hệ sinh thái kinh tế bạc đồng bộ, hiện đại, nhân văn và bền vững, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

TỔNG THUẬT: Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc - Ảnh 6.

Đồng chí Dương Trung Ý, Uỷ viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản, trình bày phát biểu trung tâm của Hội nghị - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang

Trình bày phát biểu trung tâm của Hội nghị, đồng chí Dương Trung Ý, Uỷ viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản khẳng định: Trong hành trình phát triển của dân tộc, các thế hệ người cao tuổi luôn là những người lưu giữ ký ức của lịch sử, kết tinh trí tuệ, kinh nghiệm, bản lĩnh và những giá trị văn hóa được bồi đắp qua thời gian. Người cao tuổi không chỉ có những đóng góp to lớn trong quá khứ, mà còn là nguồn lực quý báu cho hiện tại và tương lai. Một xã hội văn minh không chỉ được đánh giá bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế, mà còn bằng cách xã hội ấy trân trọng, chăm lo và phát huy giá trị của các thế hệ đi trước như thế nào.

Ngày nay, khi tuổi thọ con người ngày càng tăng, già hóa dân số không còn đơn thuần là vấn đề nhân khẩu học hay thách thức đối với hệ thống an sinh. Đó còn là sự chuyển dịch sâu sắc về cấu trúc lực lượng, nhu cầu xã hội và không gian. Chính từ sự chuyển dịch ấy, kinh tế bạc đang nổi lên như một động lực tăng trưởng mới, đồng thời mở ra khả năng kiến tạo xã hội trường thọ, nhân văn và thịnh vượng.

Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, hội nghị toàn quốc về đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc hôm nay có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ để nhận diện một xu thế phát triển tất yếu, mà quan trọng hơn, để thống nhất tư duy, chiến lược, kiến tạo, đột phá thể chế, khơi thông nguồn lực, xác lập những quyết sách đưa kinh tế bạc trở thành một không gian phát triển mới của đất nước.

Việt Nam đang đứng trước thời điểm có ý nghĩa lịch sử, vừa phải tranh thủ thời kỳ dân số vàng, vừa chủ động chuẩn bị cho xã hội già hóa nhanh, vừa thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, vừa bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.

Theo số liệu thống kê năm 2025, nước ta có khoảng 16,5 triệu người cao tuổi, chiếm xấp xỉ 16% dân số. Hơn 9 triệu người vẫn tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh và các hoạt động xã hội khác. Những con số ấy cho thấy tính cấp thiết của việc chuẩn bị từ sớm, từ xa, đồng thời phản ánh tiềm năng to lớn của một lực lượng xã hội giàu tri thức, kinh nghiệm và khát vọng cống hiến.Thời gian qua, các cơ quan Trung ương như Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương, Tạp chí Cộng sản, Hội Người cao tuổi Việt Nam... đã tích cực nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, từng bước làm rõ cơ sở lý luận, tiềm năng, mô hình và những điều kiện phát triển kinh tế bạc.

Tuy nhiên, từ nhận thức đến hành động, từ tiềm năng đến nguồn lực, từ những mô hình riêng lẻ đến một hệ sinh thái phát triển đồng bộ vẫn còn khoảng cách đáng kể. Khoảng cách ấy trước hết nằm ở những hạn chế về tư duy phát triển, thể chế, chính sách, năng lực tổ chức thực hiện. Vì vậy, yêu cầu cấp thiết hiện nay là chuyển mạnh từ tư duy ứng phó với già hóa dân số sang tư duy kiến tạo xã hội trường thọ, nhân văn và thịnh vượng. Từ quan niệm người cao tuổi chủ yếu là đối tượng thụ hưởng sang nhận thức đầy đủ người cao tuổi đồng thời là chủ thể phát triển. Từ chính sách an sinh riêng lẻ sang xây dựng hệ sinh thái kinh tế bạc đồng bộ, hiện đại và bao trùm.

Trên tinh thần đó, đồng chí Dương Trung Ý đề xuất 5 vấn đề cơ bản:

Thứ nhất, xác lập vị trí chiến lược của kinh tế bạc, chuyển hóa thách thức già hóa dân số thành cơ hội phát triển.

Trước hết, cần khẳng định phát triển kinh tế bạc không chỉ là giải pháp thích ứng với già hóa dân số, mà phải được xác định là một định hướng phát triển chiến lược, gắn trực tiếp với đổi mới mô hình tăng trưởng, phát huy nguồn lực con người, bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội và thực hiện khát vọng phát triển đất nước. Già hóa dân số là xu thế khách quan, nhưng già hóa trở thành gánh nặng hay động lực phát triển lại phụ thuộc rất lớn vào chất lượng thể chế, chính sách và năng lực quản trị quốc gia. Nếu chỉ nhìn nhận già hóa dân số từ góc độ gia tăng chi phí y tế, bảo hiểm, trợ cấp và chăm sóc, chúng ta sẽ thiên về tư duy ứng phó, phòng thủ. Ngược lại, nếu nhận diện đầy đủ những nhu cầu mới, những nguồn lực mới và khả năng đóng góp của người cao tuổi, chúng ta sẽ mở ra một không gian phát triển kinh tế - xã hội rộng lớn. Theo đó, chúng ta cần nhìn nhận về người cao tuổi đồng thời trên ba phương diện: Đối tượng cần được bảo vệ, chăm sóc; Chủ thể tiêu dùng với nhu cầu ngày càng đa dạng; Nguồn lực trực tiếp tham gia sáng tạo, sản xuất kinh doanh, truyền thụ tri thức, giữ gìn văn hóa, phát triển cộng đồng.

Và đặc biệt, nguồn lực người cao tuổi không chỉ là sức lao động, mà còn là vốn tri thức, vốn văn hóa, vốn xã hội, uy tín và kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều thập niên. Đây là nguồn nội lực, nội sinh có giá trị đặc biệt, không dễ thay thế bằng vốn vật chất hay công nghệ. Một quốc gia có thể già đi về cơ cấu dân số, nhưng không nhất thiết suy giảm sức sống phát triển. Nếu biết chuyển hóa tuổi thọ thành sức khỏe, kinh nghiệm thành tri thức, tri thức thành giá trị và giá trị thành động lực tăng trưởng. Vì vậy, phát triển kinh tế bạc phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia, trở thành trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội.

Thứ hai, thống nhất cách tiếp cận phát triển kinh tế bạc theo hướng hệ sinh thái, lấy con người làm trung tâm, phát triển bao trùm và liên thế hệ. Kinh tế bạc không phải là một ngành kinh tế đơn lẻ, càng không chỉ là thị trường hàng hóa, dịch vụ dành cho người cao tuổi. Đó là tổng thể hoạt động kinh tế và quan hệ xã hội nhằm đáp ứng nhu cầu xã hội già hóa, đồng thời phát huy nguồn lực của người cao tuổi được vận hành thông qua sự kết nối giữa Nhà nước, thị trường, doanh nghiệp, gia đình, cộng đồng và các tổ chức xã hội. Từ đó, chúng ta cần thống nhất năm cách tiếp cận chủ yếu sau:

- Tiếp cận hệ sinh thái đa ngành, đa lĩnh vực. Kinh tế bạc gồm hai hợp phần quan trọng: Hệ thống hàng hóa, dịch vụ đáp ứng nhu cầu của người cao tuổi. Hệ thống cơ chế, điều kiện phát huy năng lực cống hiến của người cao tuổi.

- Tiếp cận theo vòng đời, hướng xã hội trường thọ. Chính sách không chỉ chăm lo cho người đã cao tuổi, mà phải tạo điều kiện để mọi người chuẩn bị cho tuổi già từ sớm thông qua rèn luyện, tích lũy sức khỏe, tri thức, kỹ năng, tài chính và các quan hệ xã hội. Mục tiêu không chỉ kéo dài tuổi thọ, mà quan trọng hơn là gia tăng số năm sống vui, sống khỏe, tự lập, có ích, hạnh phúc.

- Tiếp cận liên thế hệ. Kinh tế bạc phải trở thành không gian kết nối giữa các thế hệ, nơi sức sáng tạo, công nghệ và khả năng thích ứng của người trẻ được kết hợp với tri thức, kinh nghiệm, bản lĩnh của người cao tuổi.

- Tiếp cận đa chủ thể, phát huy đồng thời vai trò của Nhà nước và thị trường. Nhà nước kiến tạo thể chế, định hướng phát triển, bảo đảm dịch vụ thiết yếu và công bằng xã hội. Doanh nghiệp đầu tư, đổi mới sáng tạo, phát triển sản phẩm, dịch vụ và thị trường. Gia đình, cộng đồng, các tổ chức xã hội tham gia cung ứng, kết nối, giám sát và thụ hưởng.

- Tiếp cận lấy con người làm trung tâm, chất lượng cuộc sống là thước đo cuối cùng. Kinh tế bạc phải tạo ra giá trị kinh tế nhưng không được thương mại hóa mọi nhu cầu của tuổi già. Phát triển thị trường phải gắn với bảo vệ quyền, phẩm giá, khả năng tự chủ và cơ hội tiếp cận dịch vụ của mọi người cao tuổi, nhất là những người có hoàn cảnh khó khăn.

Thứ ba, nhận diện đầy đủ tiềm năng, nguồn lực và những điểm nghẽn thể chế cần tháo gỡ.

Việt Nam có những tiềm năng lớn để phát triển kinh tế bạc, nổi bật trên ba phương diện: Tiềm năng về thị trường; Tiềm năng về nguồn lực con người; Tiềm năng từ những thành tựu phát triển mới.

Tuy nhiên, cũng phải thẳng thắn thừa nhận, hệ sinh thái kinh tế bạc ở Việt Nam mới trong giai đoạn hình thành, chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là thể chế, cơ chế và chính sách phát triển chưa đồng bộ, chưa đủ sức kết nối thị trường và khơi thông nguồn lực. Vì vậy, vấn đề cốt lõi không chỉ là phát hiện thêm tiềm năng, mà phải kiến tạo điều kiện để giải phóng, kết nối và chuyển hóa tiềm năng thành nguồn lực phát triển thực chất. Đây chính là vấn đề trung tâm mà đối thoại chính sách của chúng ta phải tập trung giải quyết.

Thứ tư, tạo đột phá về thể chế, chính sách kiến tạo thị trường, huy động nguồn lực và phát triển đồng bộ hệ sinh thái kinh tế bạc.

Từ nhận thức và thực tiễn nêu trên, có thể khẳng định thể chế là điều kiện mở đường, chính sách là công cụ kiến tạo, doanh nghiệp và xã hội là lực lượng phát triển, còn chất lượng cuộc sống của người dân là mục tiêu cuối cùng. Theo đó, chúng ta cho rằng chúng ta cần tập trung vào năm định hướng lớn sau đây:

- Xác lập tầm nhìn chiến lược quốc gia và xây dựng khung chính sách phát triển kinh tế bạc tổng thể, dài hạn.

- Đột phá về thể chế, pháp luật và cơ chế điều phối.

- Phát triển đồng bộ các thị trường, ngành nghề, sản phẩm, dịch vụ và chuỗi giá trị kinh tế bạc.

- Đổi mới cơ chế huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực.

- Lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực đột phá.

Thứ năm, thống nhất những định, những kiến nghị chính sách chiến lược và cơ chế tổ chức thực hiện đưa kinh tế bạc trở thành động lực phát triển mới.

Một trong những giá trị quan trọng nhất của hội nghị hôm nay không chỉ nằm ở những nhận thức được làm sáng tỏ, mà phải thể hiện ở khả năng chuyển hóa kết quả đối thoại thành quyết sách, chương trình hành động và những chuyển biến cụ thể trong thực tiễn. Trên tinh thần đó, đồng chí Dương Trung Ý đề nghị các đại biểu có những đề xuất cụ thể đối với Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đối với Chính phủ, với Quốc hội, với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hội Người cao tuổi Việt Nam và đối với cộng đồng doanh nghiệp và các chính quyền ở các địa phương. Mỗi kiến nghị phải gắn với địa chỉ trách nhiệm, mỗi nhiệm vụ phải có nguồn lực, thời hạn và sản phẩm cụ thể. Mỗi chính sách phải được đánh giá bằng kết quả thực tiễn và mức độ thụ hưởng của người dân. Đó chính là yêu cầu chuyển từ đối thoại chính sách sang hành động chính sách, từ thống nhất nhận thức sang thống nhất tổ chức thực hiện, từ tiềm năng phát triển sang kết quả của phát triển.

Phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc là một lựa chọn chiến lược có nghĩa lâu dài đối với tương lai của đất nước. Đây không chỉ là vấn đề của một nhóm dân số, một ngành kinh tế hay một lĩnh vực chính sách, mà liên quan trực tiếp đến chất lượng phát triển, năng lực thích ứng, sức sống của nền kinh tế và tính nhân văn của xã hội Việt Nam. Một đất nước phát triển không chỉ cần những thế hệ trẻ năng động, sáng tạo, mà còn phải biết trân trọng và phát huy trí tuệ, kinh nghiệm của các thế hệ đi trước. Một nền kinh tế hiện đại không chỉ tạo ra của cải vật chất, mà còn phải mở rộng cơ hội để mọi người, ở mọi độ tuổi, được tham gia, đóng góp và thụ hưởng thành quả phát triển hướng tới ba chuyển đổi chiến lược:

- Chuyển hóa thách thức già hóa thành cơ hội phát triển.

- Chuyển hóa nguồn lực người cao tuổi thành nguồn lực nội sinh quốc gia.

- Chuyển hóa tiềm năng kinh tế bạc thành động lực tăng trưởng mới.

Đồng chí Dương Trung Ý tin tưởng với sự lãnh đạo của Đảng, sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, sự đồng hành của Quốc hội, các ban, bộ, ngành, Trung ương và địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội, hội nghị hôm nay sẽ góp phần tạo bước chuyển quan trọng trong tư duy, thể chế và hành động phát triển kinh tế bạc ở Việt Nam. Đó chính là chiều sâu nhân văn và tầm vóc chiến lược của phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc trong kỷ nguyên mới của dân tộc.

Tiếp tục cập nhật...