Trung Quốc bác bỏ cáo buộc của Mỹ, EU về “dư thừa công suất”

Trung Quốc đã chính thức lên tiếng bác bỏ những cáo buộc từ Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) cho rằng nước này gây ra tình trạng dư thừa công suất công nghiệp - một vấn đề đã và đang dẫn tới nhiều tranh cãi trong quan hệ thương mại toàn cầu...

Ảnh minh họa - Ảnh: China Daily.

Vào ngày 28/7, Bộ Thương mại Trung Quốc công bố một tài liệu dài nhằm phản bác lại những cáo buộc này, đồng thời làm rõ lập trường của Bắc Kinh về vấn đề được gọi là "dư thừa công suất".

Tài liệu có tên "Lập trường của Trung Quốc về vấn đề được cho là 'dư thừa công suất'" được phát hành với mục đích "làm rõ các sự kiện liên quan" và thể hiện quan điểm chính sách của Bắc Kinh - theo tin từ hãng thông tấn nhà nước Tân Hoa Xã. Tài liệu này bao gồm bốn chương, trong đó Trung Quốc đưa ra các lập luận phản bác lại quan điểm cho rằng dư thừa công suất có liên quan đến nhu cầu nội địa yếu, trợ cấp nhà nước và thặng dư thương mại.

Một trong những điểm nhấn của tài liệu là nỗ lực của Bắc Kinh tái định nghĩa "Cú sốc Trung Quốc 2.0" - một thuật ngữ ngày càng được sử dụng nhiều để mô tả làn sóng sản phẩm giá rẻ của Trung Quốc tràn ngập thị trường toàn cầu - thành "Cơ hội Trung Quốc 2.0", trong đó nền kinh tế lớn thứ hai thế giới thúc đẩy hợp tác về đổi mới - sáng tạo và chuyển đổi sang năng lượng xanh.

Trong tài liệu, Bộ Thương mại Trung Quốc cho rằng một số nền kinh tế đã định nghĩa dư thừa công suất một cách quá đơn giản, cơ học hoặc chung chung. "Các tiêu chuẩn tùy tiện này là không thể chấp nhận được, vì không phù hợp với các quy luật phát triển kinh tế cũng như không phản ánh điều kiện thực tế của các quốc gia liên quan”, bộ này nhấn mạnh.

Văn phòng Đại diện thương mại Mỹ (USTR) đang tiến hành điều tra 16 đối tác thương mại chính, bao gồm Trung Quốc, về vấn đề dư thừa công suất công nghiệp. Cuộc điều tra này có thể dẫn đến việc áp dụng thêm thuế quan ngoài mức thuế 10-12,5% mà chính quyền Tổng thống Donald Trump mới áp lên Trung Quốc và hàng chục đối tác thương mại khác vào tuần trước dựa trên cáo buộc liên quan tới lao động cưỡng bức. Đại diện thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết ông sẽ sớm hoàn thành cuộc điều tra và đưa ra đề xuất.

Trong khi đó, tại EU, thâm hụt thương mại ngày càng tăng với Trung Quốc và lo ngại về tác động đến các nền kinh tế thành viên đã thúc đẩy các cuộc thảo luận về tăng cường sản xuất trong nước và đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Trung Quốc và EU đã đặt ra thời hạn tháng 10 để đạt tiến bộ trong các bất đồng thương mại giữa hai bên.

Trao đổi với tờ báo Nikkei Asia, bà Alicia Garcia-Herrero - nhà kinh tế trưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại ngân hàng đầu tư Natixis - cho rằng tài liệu lập trường mà Trung Quốc vừa công bố sẽ chỉ có tác động tức thời ở mức độ hạn chế đối với cuộc điều tra của Mỹ theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. "Tài liệu này mang đến sự phản bác chính thức và các điểm dữ liệu của Bắc Kinh, nhưng USTR sẽ coi đó là một sự vận động hành lang hơn là bằng chứng mới làm thay đổi quỹ đạo pháp lý hoặc chính trị”, bà nói.

Bà Garcia-Herrero cũng dự báo tài liệu này sẽ là một tài liệu tham khảo trong các vòng đàm phán tiếp theo giữa Trung Quốc và EU, nhưng "những lo ngại cơ bản của EU vẫn còn, vì vậy tài liệu này sẽ không thể thiết lập lại các cuộc đàm phán”.

Trong tài liệu vừa được công bố, Bộ Thương mại Trung Quốc đã bác bỏ các cáo buộc rằng nhu cầu yếu ở nước này đang thúc đẩy tình trạng dư thừa công suất. Bộ này nói rằng dựa vào sự giảm tốc trong tăng trưởng doanh thu bán lẻ - một thước đo hàng tháng về tiêu dùng hộ gia đình do chính phủ công bố - để kết luận nhu cầu yếu là "không khách quan cũng không toàn diện”. Bộ này chỉ ra sự tăng trưởng mạnh mẽ trong tiêu dùng dịch vụ, một thước đo mà Trung Quốc đã bắt đầu tích cực quảng bá trong năm nay khi doanh thu bán hàng hóa vật chất suy yếu.

Tài liệu cũng bác bỏ các cáo buộc của phương Tây rằng trợ cấp của Chính phủ Trung Quốc đang thúc đẩy dư thừa công suất. Một cơ sở dữ liệu do Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) công bố vào tháng 6 vừa qua cho thấy các công ty Trung Quốc trong một số lĩnh vực nhất nhận được nhiều trợ cấp của chính phủ hơn so với các đối thủ ở nơi khác. Nhưng không có "mối liên hệ tất yếu" nào giữa trợ cấp công nghiệp và dư thừa công suất - Bộ Thương mại Trung Quốc lập luận. Thay vào đó, bộ này cho rằng các chính sách trợ cấp công nghiệp được thiết kế tốt "giúp khắc phục thất bại thị trường và thúc đẩy đổi mới công nghệ”.

Trung Quốc đã ghi nhận thặng dư thương mại kỷ lục 1,2 nghìn tỷ USD vào năm ngoái, một con số phản ánh sự mất cân bằng thương mại, nhưng Bắc Kinh nói rằng điều này không có nghĩa là có dư thừa công suất. Thặng dư thương mại lớn là kết quả của "sự tương tác của phân công lao động toàn cầu và cấu trúc cung cầu” - tài liệu nói, và lưu ý rằng trong suốt lịch sử, các cường quốc sản xuất như Anh, Mỹ, Nhật Bản và Đức đều duy trì thặng dư thương mại.

Tài liệu nói thêm rằng Trung Quốc “không bao giờ có chủ đích đạt thặng dư thương mại”.

Bộ Thương mại Trung Quốc cũng thừa nhận rằng phát triển công nghiệp có thể dẫn đến công suất "dư thừa", nhưng cho biết cạnh tranh do thị trường điều khiển ngăn chặn sự "mở rộng không có trật tự" của phát triển công nghiệp. Tuy nhiên, tài liệu không đề cập đến các cáo buộc rằng nhiều công ty không có lợi nhuận vẫn tiếp tục tồn tại trong các ngành như năng lượng mặt trời, nhờ sự hỗ trợ từ các chính quyền địa phương.

Các vấn đề liên quan đến công suất sản xuất là một "hiện tượng bình thường” - tài liệu này cho nhấn mạnh, đồng thời kêu gọi các nhà hoạch định chính sách ở các quốc gia khác nhìn nhận hiện tượng này một cách "khách quan”.

Cũng trong tài liệu nói trên, Trung Quốc chỉ trích Mỹ và châu Âu làm suy yếu cạnh tranh thông qua các biện pháp như thuế quan, kiểm soát xuất khẩu, trừng phạt và rào cản đầu tư đối với các ngành công nghiệp chủ chốt. Tài liệu nói Trung Quốc duy trì cạnh tranh công bằng, trích dẫn mô tả của công ty tư vấn McKinsey về Trung Quốc là "phòng tập khó nhất thế giới”.

Bình luận về các lập luận của Trung Quốc, chuyên gia Garcia-Herrero tại Natixis cho rằng các biện pháp trợ cấp được sử dụng rộng rãi ở Mỹ và EU, nhưng không lớn bằng trợ cấp của Trung Quốc. Bà nói thêm rằng mức độ sử dụng công suất phụ thuộc vào chu kỳ và theo từng ngành. "Nhu cầu toàn cầu đối với các sản phẩm xanh là có thực ... nhưng ngay cả khi xem xét nhu cầu toàn cầu tối đa, vẫn có sự dư thừa công suất”, bà nói.

Việc Trung quốc đưa ra những phản phản bác và làm rõ lập trường nói trên khó có thể dẫn tới việc giảm bớt sự giám sát của phương Tây trong vấn đề công suất đối với nước này trong thời gian tới - theo nhận định của Nikkei Asia.

Cùng ngày 28/7, ông Norihiko Ishiguro, Chủ tịch kiêm CEO của Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO), nói với báo giới rằng các biện pháp thương mại được áp dụng đối với Trung Quốc phản ánh mức độ lo ngại đó.

Theo ông Ishiguro, trong năm ngoái, có 234 cáo buộc chống bán phá giá được khởi xướng trên toàn thế giới, với Trung Quốc là mục tiêu thường xuyên nhất, chiếm 97 vụ, trong khi Đài Loan và Thái Lan đứng sau với 14 vụ mỗi nền kinh tế. Trung Quốc cũng bị áp đặt nhiều biện pháp chống trợ cấp nhất trong số bất kỳ quốc gia nào, với 15 trong số kỷ lục 41 vụ của năm ngoái.

Cũng trong ngày 28/7, EU đã công bố các thuế chống bán phá giá ít nhất 60% đối với sợi polyamide sản xuất tại Trung Quốc, một sản phẩm được sử dụng phổ biến trong ngành dệt may.