Cảnh báo 'tiền mất tật mang' khi mua và sử dụng thuốc truyền miệng trên mạng

Theo thông tin từ Bệnh viện Bạch Mai, đơn vị vừa tiếp nhận một người bệnh 72 tuổi rơi vào tình trạng nguy kịch sau khi sử dụng thuốc mua trên mạng có chứa hoạt chất Phenylbutazone đã bị cấm tại Việt Nam.

Cụ thể, người bệnh 72 tuổi được chuyển đến Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai trong tình trạng nguy kịch, hôn mê, suy đa cơ quan. Ngay khi nhập viện, các bác sĩ phải đặt ống nội khí quản, cho thở máy, sử dụng thuốc vận mạch, lọc máu và tiến hành hồi sức tích cực để duy trì tính mạng.

Theo người nhà, khoảng 10 ngày trước khi nhập viện, người bệnh xuất hiện đi ngoài phân đen và được điều trị tại cơ sở y tế tuyến dưới. Tuy nhiên, tình trạng bệnh nhanh chóng diễn biến nặng với sốt cao liên tục 38,39°C, nước tiểu đỏ thẫm, mệt nhiều.

Khi chuyển đến Bệnh viện Bạch Mai, người bệnh có biểu hiện thở nhanh, tụt huyết áp, suy thận cấp, rối loạn ý thức và nhanh chóng rơi vào sốc. Kết quả xét nghiệm cho thấy bệnh nhân bị tan máu và thiếu máu cấp rất nặng, nồng độ hemoglobin chỉ còn 31 g/L, thấp hơn rất nhiều so với mức bình thường 120,155 g/L.

Thuốc người bệnh sử dụng có chứa chất cấm Phenylbutazone. Ảnh: Nguyên Hà

Trong quá trình khai thác bệnh sử, người nhà mang theo 5 lọ thuốc, gồm 2 lọ màu trắng và 3 lọ màu đỏ nhãn xanh, trên bao bì có chữ tiếng Trung Quốc. Đáng chú ý, lọ thuốc lớn nhất ghi rõ tên hoạt chất Phenylbutazone, một hoạt chất đã bị loại bỏ khỏi thuốc dùng cho người tại Việt Nam từ nhiều năm trước do nguy cơ gây nhiều phản ứng bất lợi nghiêm trọng.

Theo người bệnh, số thuốc này được mua qua mạng theo lời giới thiệu của bạn bè, không qua thăm khám hoặc kê đơn của bác sĩ. Người bệnh cũng có tiền sử đái tháo đường và hạ huyết áp nhưng điều trị không thường xuyên.

"Thuốc truyền miệng" có thể gây hậu quả nghiêm trọng

Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, đây là trường hợp điển hình của việc tự ý sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc theo lời truyền miệng.

Ông cho biết Phenylbutazone là thuốc chống viêm giảm đau không steroid từng được sử dụng trong điều trị gout cấp và viêm cột sống dính khớp. Tuy nhiên, hoạt chất này có thể gây nhiều biến chứng nghiêm trọng như tan máu, suy tủy, giảm bạch cầu hạt, xuất huyết tiêu hóa, tổn thương gan, suy thận cùng nhiều phản ứng dị ứng nguy hiểm, thậm chí đe dọa tính mạng.

Theo các bác sĩ, tình trạng đi ngoài phân đen của người bệnh có thể là dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa. Trong khi đó, nước tiểu đỏ sẫm không chỉ do chảy máu mà còn có thể là hậu quả của quá trình tan máu cấp, khi hồng cầu bị phá hủy hàng loạt, dẫn đến tổn thương thận và sốc.

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên nhấn mạnh, người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh mạn tính và phải sử dụng nhiều loại thuốc cùng lúc. Việc tự ý dùng thuốc không rõ nguồn gốc làm gia tăng nguy cơ tương tác thuốc và các biến chứng nặng.

Người bệnh phải thở máy, lọc máu với tình trạng tan máu cấp. Ảnh: Nguyên Hà

Tuyệt đối không mua thuốc chữa bệnh theo lời "rỉ tai" 

Trung tâm Chống độc khuyến cáo người dân không mua thuốc chữa bệnh qua mạng xã hội hoặc theo lời mách bảo của người quen, đặc biệt là các sản phẩm không rõ nguồn gốc, không có số đăng ký lưu hành.

Khi có dấu hiệu bệnh, người dân cần đến các cơ sở y tế hoặc cơ sở khám chữa bệnh được cấp phép để được bác sĩ thăm khám, chẩn đoán và chỉ định sử dụng thuốc đúng, an toàn, hiệu quả.

Người dân cũng cần cảnh giác với những lời quảng cáo như "thuốc gia truyền", "thuốc xách tay", "hết đau sau vài viên", "không tác dụng phụ", bởi đây đều là những thông tin dễ đánh vào tâm lý muốn khỏi bệnh nhanh của người bệnh.

Nếu xuất hiện các biểu hiện bất thường sau khi dùng thuốc, cần ngừng sử dụng ngay và đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu. Đồng thời nên mang theo vỏ hộp, viên thuốc, ảnh chụp sản phẩm hoặc thông tin nơi mua để hỗ trợ bác sĩ xác định nguyên nhân và xử trí kịp thời.

Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, thuốc không rõ nguồn gốc hoặc thuốc lưu hành trái phép có thể chứa hoạt chất bị cấm, bị pha trộn nhiều thành phần, sai hàm lượng hoặc không bảo đảm điều kiện sản xuất. Khi người bệnh tự ý sử dụng mà không có hướng dẫn chuyên môn, nguy cơ gặp tác dụng có hại hoặc ngộ độc rất lớn. Đáng lo ngại hơn, các biểu hiện do ngộ độc thuốc có thể bị nhầm lẫn với diễn biến của bệnh lý, khiến việc chẩn đoán, điều trị gặp nhiều khó khăn, làm bệnh kéo dài, nặng hơn, thậm chí dẫn đến tử vong.

Theo Bệnh viện Bạch Mai, tại Việt Nam, Cục Quản lý Dược đã ban hành văn bản từ ngày 14/5/2001 yêu cầu ngừng nhập khẩu nguyên liệu, thành phẩm chứa Phenylbutazone và ngừng sản xuất các thuốc chứa hoạt chất này. Tại Mỹ, Phenylbutazone không còn được phép sử dụng cho người do nguy cơ gây nhiều tác dụng có hại nghiêm trọng, đồng thời cũng bị cấm sử dụng trên động vật cung cấp thịt hoặc sữa cho con người. Nhiều quốc gia châu Âu cũng đã ngừng sử dụng hoạt chất này trong điều trị.