Hạ lãi suất, mở thêm dư địa để doanh nghiệp tăng tốc

Chi phí vốn ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền và khả năng mở rộng sản xuất của doanh nghiệp. Việc giảm lãi suất, đơn giản thủ tục sẽ tiếp thêm nguồn lực cho doanh nghiệp tăng tốc cuối năm.

Doanh nghiệp chờ những khoản vay vừa sức

Được thành lập từ tháng 9/2019, Công ty Musa Pacta đã sở hữu bằng độc quyền giải pháp hữu ích về sản xuất sợi từ thân cây chuối. Doanh nghiệp đang có kế hoạch mở rộng vùng nguyên liệu, nâng công suất và hoàn thiện chuỗi sản xuất nhưng bài toán vốn vẫn là một trong những trở ngại lớn.

Ông Bùi Tiến Dũng, đại diện Công ty Musa Pacta cho biết, một số khoản vay hiện nay của doanh nghiệp có lãi suất khoảng 7,8%/năm. Mức lãi này không quá cao so với mặt bằng chung, song vẫn tạo áp lực đáng kể đối với một doanh nghiệp nhỏ và vừa đang trong giai đoạn đầu tư mở rộng.

Khác với nhiều ngành có vòng quay vốn ngắn, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp phải bỏ vốn từ sớm và chờ tương đối lâu mới có thể thu hồi. Tiền vay không chỉ được sử dụng cho hoạt động kinh doanh thường xuyên mà còn phải trải rộng từ xây dựng vùng nguyên liệu, đầu tư hạ tầng, mua máy móc đến tổ chức chuỗi sản xuất dài hạn. Nếu chi phí vốn duy trì ở mức cao, dòng tiền dễ bị co hẹp, còn kế hoạch mở rộng buộc phải tính toán thận trọng hơn.

Vì vậy, điều doanh nghiệp mong đợi không chỉ là những thông báo giảm lãi suất trên danh nghĩa mà là mức giảm thực tế trên từng khoản vay. Cùng với đó, quy trình xét duyệt cần thuận lợi hơn để doanh nghiệp có thể tiếp cận vốn đúng thời điểm sản xuất, kinh doanh cần tăng tốc.

Yêu cầu giảm thêm chi phí vốn đã được Ngân hàng Nhà nước đặt ra đối với hệ thống tổ chức tín dụng. Tại Văn bản số 7125/NHNN-TD ngày 7/8/2026 về triển khai chương trình tín dụng dành cho doanh nghiệp đầu tư hạ tầng, công nghệ số, công nghệ chiến lược và doanh nghiệp nhỏ và vừa, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các ngân hàng thương mại tiết giảm chi phí hoạt động, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và triển khai những giải pháp phù hợp để hạ lãi suất cho vay.

Sau định hướng này, nhiều ngân hàng đã đăng ký tham gia và đưa ra các gói tín dụng ưu đãi. Đến cuối tháng 8/2026, có 12 ngân hàng tham gia chương trình, với tổng hạn mức khoảng 408.000 tỷ đồng.

Riêng bốn ngân hàng thương mại nhà nước dành tổng cộng 220.000 tỷ đồng. Trong đó, Agribank đăng ký 70.000 tỷ đồng; BIDV, Vietcombank và VietinBank cùng bố trí 50.000 tỷ đồng mỗi ngân hàng. Quy mô của các gói vốn cho thấy hệ thống ngân hàng đang dành sự quan tâm lớn hơn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng như các lĩnh vực có khả năng tạo động lực tăng trưởng.

Điểm đáng chú ý là cạnh tranh giữa các ngân hàng không còn dừng ở quy mô nguồn vốn hay mức lãi suất công bố. Một số chương trình đã bắt đầu phân loại khách hàng rõ hơn, điều chỉnh thời hạn ưu đãi, đa dạng phương thức cấp tín dụng và đưa nhiều khâu lên môi trường số nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.

TPBank, chẳng hạn, triển khai chương trình tín dụng 8.000 tỷ đồng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong đó, 5.000 tỷ đồng được bố trí cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu bằng cả VND và USD, với thời gian ưu đãi lên tới 9 tháng.

Từ hạn mức này, ngân hàng dành riêng 2.000 tỷ đồng cho doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, áp dụng mức giảm thêm 0,2%/năm. Khoảng 3.000 tỷ đồng còn lại hướng tới nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ, với hình thức cấp tín dụng dựa trên điểm xếp hạng hoặc tài sản bảo đảm.

Doanh nghiệp cũng có thể giải ngân trực tuyến thông qua nền tảng TPBank Biz, lựa chọn biên độ lãi suất ưu đãi từ 1,9%/năm hoặc mức lãi suất cố định từ 9,9%/năm, tùy từng sản phẩm và điều kiện áp dụng.

Theo ông Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME), việc các ngân hàng đồng loạt tung ra những chương trình tín dụng quy mô lớn, kèm chính sách lãi suất ưu đãi, là tín hiệu tích cực và xuất hiện đúng thời điểm.

Động thái này thể hiện sự chủ động của hệ thống ngân hàng trong việc bổ sung nguồn lực, giảm gánh nặng tài chính và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận tín dụng khi nhu cầu sản xuất, dự trữ hàng hóa và mở rộng thị trường bước vào giai đoạn cao điểm cuối năm.

Việc giảm lãi suất, đơn giản thủ tục sẽ tiếp thêm nguồn lực cho doanh nghiệp tăng tốc cuối năm.

Vốn rẻ phải đi cùng khả năng tiếp cận

Mặt bằng lãi suất cho vay đang tiếp tục được điều chỉnh theo hướng hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đại diện Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 1 cho biết, các tổ chức tín dụng trên địa bàn đã tích cực giảm lãi suất, tập trung vào doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng như những lĩnh vực được ưu tiên.

Lãi suất cho vay bình quân của nhóm ngân hàng thương mại nhà nước và ngân hàng thương mại cổ phần đối với các khoản vay mới cùng những khoản vay cũ còn dư nợ hiện dao động khoảng 8,3-10,5%/năm. Riêng các lĩnh vực ưu tiên, lãi suất cho vay ngắn hạn bằng VND bình quân ở mức khoảng 4%/năm, phù hợp với quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Đến ngày 30/8/2026, tổng dư nợ của các tổ chức tín dụng tại Khu vực 1 dự kiến đạt 6.529.068 tỷ đồng, tăng 13,05% so với cuối năm 2025. Đà tăng tín dụng cho thấy nhu cầu vốn trong nền kinh tế đang phục hồi, đồng thời phản ánh nỗ lực đưa dòng tiền vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hạ lãi suất chỉ mới tháo gỡ được một phần khó khăn. Trên thực tế, không ít doanh nghiệp có nhu cầu vay nhưng vẫn khó đáp ứng yêu cầu về tài sản bảo đảm, hồ sơ tài chính, phương án kinh doanh hoặc lịch sử tín dụng. Nếu những điểm nghẽn này chưa được xử lý, một gói tín dụng dù có quy mô lớn cũng khó chuyển hóa đầy đủ thành vốn phục vụ sản xuất.

Ông Tô Hoài Nam cho rằng nhu cầu tín dụng giữa các nhóm doanh nghiệp có sự khác biệt đáng kể. Doanh nghiệp sản xuất thường đặc biệt quan tâm đến mức lãi suất, thời hạn vay và khoảng thời gian ân hạn do chu kỳ đầu tư kéo dài. Trong khi đó, doanh nghiệp thương mại lại coi trọng tốc độ thẩm định, khả năng giải ngân nhanh và sự linh hoạt trong sử dụng vốn.

Bởi vậy, các sản phẩm tín dụng cần được thiết kế theo từng nhóm ngành, quy mô và vòng quay vốn, thay vì áp dụng một công thức chung. Điều kiện vay, quy trình xét duyệt và các khoản chi phí liên quan cũng phải được công khai rõ ràng để doanh nghiệp tự đánh giá khả năng đáp ứng trước khi hoàn thiện hồ sơ.

Thời gian xử lý cần được xác định cụ thể và thực hiện đúng cam kết. Với doanh nghiệp, cơ hội kinh doanh đôi khi chỉ xuất hiện trong một khoảng thời gian ngắn. Một khoản vay được phê duyệt chậm có thể khiến doanh nghiệp lỡ đơn hàng, mất thị trường hoặc phải tìm đến nguồn vốn khác với chi phí cao hơn.

Giảm lãi suất vì thế cần được đặt trong một giải pháp tổng thể, bao gồm đa dạng hóa sản phẩm, đơn giản hóa thủ tục, tăng khả năng đánh giá doanh nghiệp dựa trên dòng tiền và đẩy mạnh số hóa quá trình cấp tín dụng. Khi vốn ưu đãi đến đúng đối tượng, đúng nhu cầu và đúng thời điểm, chính sách mới thực sự đi vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Trong những tháng cuối năm, mỗi phần chi phí vốn được tiết giảm đều có thể trở thành nguồn lực để doanh nghiệp mua thêm nguyên liệu, mở rộng thị trường, duy trì việc làm hoặc đầu tư cho công nghệ. Khi lãi suất giảm đi cùng quy trình minh bạch và khả năng tiếp cận thuận lợi, dòng tín dụng sẽ không chỉ giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn trước mắt mà còn tạo thêm sức bật cho tăng trưởng lâu dài.