Làn sóng phát hành cổ phiếu ồ ạt đang đe dọa đà tăng của chứng khoán Mỹ?

Làn sóng phát hành mới cùng xu hướng doanh nghiệp giảm mua lại cổ phiếu đang làm nguồn cung tăng mạnh, đe dọa chu kỳ tăng giá kéo dài của chứng khoán Mỹ...

IPO của SpaceX vào tháng 6 là thương vụ lớn nhất từ trước đến nay - Ảnh: WSJ.

Thị trường giá lên (bull market), tức giai đoạn giá cổ phiếu tăng kéo dài, đã diễn ra suốt 3 năm 9 tháng đã giúp chỉ số S&P 500 tăng gấp hơn hai lần. Giờ đây, nhiều doanh nghiệp đang tranh thủ giá cổ phiếu ở mức cao và tâm lý lạc quan của nhà đầu tư để ồ ạt huy động vốn, làm dấy lên lo ngại chu kỳ tăng giá có thể sớm kết thúc.

Theo các nhà phân tích, thị trường không sụp đổ chỉ vì một chu kỳ tăng giá đã kéo dài. Định giá cao cũng hiếm khi là nguyên nhân duy nhất chấm dứt đà tăng. Tuy nhiên, thị trường có thể suy yếu nếu lượng cổ phiếu phát hành mới quá lớn, vượt khả năng hấp thụ của nhà đầu tư và khiến nguồn cung cao hơn nhu cầu.

NGUỒN CUNG CỔ PHIẾU TĂNG NHANH

Vào cuối năm 1999 và nửa đầu năm 2000, các doanh nghiệp cũng từng ồ ạt phát hành cổ phiếu. Một số chuyên gia cho rằng nguồn cung tăng mạnh trong giai đoạn này đã góp phần dẫn đến sự sụp đổ của bong bóng dot-com.

Đây là lý do một bộ phận nhà đầu tư thận trọng trước làn sóng phát hành cổ phiếu và trái phiếu gần đây, nhất là khi hoạt động mua lại cổ phiếu của doanh nghiệp đang chậm lại.

Theo nền tảng dữ liệu thị trường vốn Dealogic, từ đầu năm đến nay, tổng giá trị cổ phiếu và chứng khoán có thể chuyển đổi thành cổ phiếu được phát hành tại Mỹ đã đạt 344,7 tỷ USD, vượt tổng giá trị của các năm từ 2022 đến 2025. Thống kê này bao gồm các thương vụ IPO, phát hành bổ sung và trái phiếu chuyển đổi.

“Hoạt động phát hành cổ phiếu thường tăng mạnh trong giai đoạn cuối của một thị trường giá lên”, ông Rob Arnott, Chủ tịch Research Affiliates, nhận đinh với tờ báo Wall Street Journal.

Hoạt động phát hành trên thị trường chứng khoán Mỹ đang tăng tốc. Vào tháng trước, SpaceX vừa thực hiện thương vụ chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) kỷ lục trị giá 75 tỷ USD. Alphabet lên kế hoạch huy động 85 tỷ USD thông qua phát hành cổ phiếu. Trong khi đó, hôm 10/7, hãng chip Hàn Quốc SK Hynix chào bán hơn 26 tỷ USD chứng chỉ lưu ký tại Mỹ (ADR).

Nguồn cung cổ phiếu được dự báo tiếp tục tăng khi công ty Ai Anthropic và nhiều doanh nghiệp khác đang lên kế hoạch niêm yết.

Trong khi đó, số doanh nghiệp mua lại cổ phiếu của chính mình đang giảm, càng làm tổng lượng cổ phiếu lưu hành trên thị trường tăng lên.

Theo công ty tư vấn Elm Wealth, các doanh nghiệp Mỹ dự kiến phát hành ròng khoảng 500 tỷ USD cổ phiếu trong 12 tháng tới. Đây là sự đảo chiều mạnh so với những năm gần đây, khi lượng cổ phiếu lưu hành giảm ròng khoảng 1 nghìn tỷ USD, chủ yếu nhờ hoạt động mua lại cổ phiếu.

Dĩ nhiên, làn sóng chào bán cổ phiếu không đồng nghĩa thị trường chắc chắn sẽ lao dốc. Hoạt động phát hành từng đạt quy mô tương đương vào năm 2021, khi nhà đầu tư đổ xô mua cổ phiếu của các công ty mua lại có mục đích đặc biệt (SPAC).

Nhiều thương vụ SPAC sau đó gặp trục trặc, khiến nhà đầu tư thiệt hại lớn. Dù vậy, Phố Wall vẫn bỏ qua những lo ngại này và S&P 500 tăng 27% trong năm 2021.

Tuy nhiên, cổ phiếu được bán ra ồ ạt là hiện tượng đôi khi xuất hiện gần cuối một chu kỳ tăng giá, khi các doanh nghiệp tận dụng tâm lý hưng phấn của nhà đầu tư để huy động vốn.

Một thay đổi đáng chú ý gần đây là các tập đoàn công nghệ quy mô lớn, vốn vận hành những trung tâm dữ liệu khổng lồ và cung cấp nhiều dịch vụ AI, đang tăng cường phát hành cổ phiếu và trái phiếu để tài trợ cho làn sóng đầu tư chưa từng có.

Theo công ty quản lý tài sản Janus Henderson Investors, tổng mức đầu tư của nhóm doanh nghiệp này dự kiến vượt 800 tỷ USD trong năm nay, tăng mạnh từ 450 tỷ USD năm ngoái và có thể vượt 1 nghìn tỷ USD vào năm tới.

“Nhiều tập đoàn công nghệ lớn đang thay đổi chiến lược phân bổ vốn được xây dựng thận trọng suốt nhiều năm. Thay vì dùng tiền mua lại cổ phiếu như trước, các doanh nghiệp này đang chuyển sang phát hành thêm cổ phiếu để huy động vốn”, ông John Lloyd, Giám đốc toàn cầu phụ trách tín dụng tại Janus Henderson, cho biết.

Theo ông Lloyd, trước làn sóng AI, đây là những doanh nghiệp có khả năng tạo ra lượng tiền mặt đặc biệt lớn, gánh ít nợ và tập trung mua lại cổ phiếu. Nhưng giờ đây, tất cả đã thay đổi.

CHƯA ĐỦ ĐỂ CHẤM DỨT THỊ TRƯỜNG GIÁ LÊN

Tuy nhiên, một số nhà đầu tư kỳ cựu cho rằng việc phát hành cổ phiếu tăng mạnh, trong khi hoạt động mua lại chậm lại, chưa phải mối lo quá lớn. Một phần nguyên nhân là những thay đổi này chỉ có tác động hạn chế đến cán cân cung - cầu của toàn thị trường.

Tổng giá trị thị trường chứng khoán Mỹ hiện đạt gần 80 nghìn tỷ USD, lớn hơn rất nhiều so với quy mô phát hành cổ phiếu mới.

Theo ông Howard Marks, đồng Chủ tịch công ty đầu tư Oaktree Capital Management, cho rằng rất khó xác định thời điểm lượng cổ phiếu bán ra tăng và hoạt động mua lại chậm lại bắt đầu gây sức ép lên thị trường. Quan trọng hơn, riêng hai yếu tố này khó đủ sức chấm dứt một chu kỳ tăng giá.

“Diễn biến này cho thấy giới doanh nghiệp đang rất lạc quan, còn nhà đầu tư lo bỏ lỡ cơ hội. Nếu tâm lý hưng phấn bị đẩy lên quá mức, đó có thể là dấu hiệu thị trường đã tăng quá đà”, ông James Paulsen, cựu chiến lược gia trưởng về đầu tư tại Leuthold Group, nhận định.

Theo các nhà phân tích, hiện vẫn chưa thể khẳng định lượng cổ phiếu phát hành mới tăng mạnh có đủ sức chặn đà đi lên của thị trường hay không. Chứng khoán Mỹ vẫn được hỗ trợ bởi lợi nhuận doanh nghiệp khả quan và nền kinh tế chưa có nhiều dấu hiệu giảm tốc.

Dù vậy, giá cổ phiếu đang ở mức cao. Theo Research Affiliates, tỷ suất cổ tức của S&P 500 chỉ còn 1,05%, thấp nhất từ trước đến nay, cho thấy cổ phiếu đang được định giá đắt đỏ. Tuy nhiên, định giá cao hiếm khi là nguyên nhân duy nhất khiến thị trường đi xuống.

Một số chuyên gia cho rằng nếu đầu tư cho AI tiếp tục tăng với tốc độ hiện nay, chu kỳ tăng giá này có thể kéo dài hơn những chu kỳ trước. Ngay cả những người cho rằng thị trường đang được định giá quá cao cũng thận trọng với việc đặt cược vào khả năng cổ phiếu giảm.

Trong lịch sử, các chu kỳ tăng giá thường kết thúc do lãi suất tăng, quy định mới hoặc những rủi ro chưa được đánh giá đúng mức. Năm 1987, rủi ro đến từ chiến lược “bảo hiểm danh mục đầu tư”, còn năm 2008, hoạt động cho vay thế chấp dưới chuẩn đã nhấn chìm thị trường.

Tuy nhiên, giới đầu tư cho rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) khó tăng lãi suất đến mức làm tê liệt nền kinh tế hoặc thị trường chứng khoán.

Ông Marks của Oaktree Capital Management cũng cho rằng chưa xuất hiện các yếu tố rủi ro lớn tương tự như năm 1987 hay năm 2008.

“Tôi chưa thấy những biểu hiện quá đà rõ rệt, trong khi nền kinh tế Mỹ vẫn khá vững vàng. Vì vậy, sẽ là thiếu thận trọng nếu dự báo thị trwuongf giá xuống sẽ xuất hiện trong tương lai gần”, ông Marks phát biểu.