Mỹ chuẩn bị yêu cầu các đối tác chọn phe trong cuộc đua AI với Trung Quốc

WASHINGTON, 14/8 (Reuters) - Mỹ đang chuẩn bị thông báo cho hàng chục quốc gia rằng họ phải chọn phe trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo với Trung Quốc, đồng thời cảnh báo họ sẽ bị loại khỏi liên minh AI do Mỹ dẫn dắt nếu cũng đăng ký tham gia khuôn khổ cạnh tranh của Bắc Kinh, theo một quan chức Mỹ và một bản dự thảo nội bộ được Reuters xem xét.

Hình minh họa này, được tạo vào ngày 10 tháng 4 năm 2025, cho thấy cờ của Mỹ và Trung Quốc.

Năm ngoái, Washington đã khởi xướng sáng kiến Pax Silica nhằm bảo đảm chuỗi cung ứng cho các mô hình AI, bán dẫn và khoáng sản thiết yếu, trong bối cảnh đối đầu công nghệ gay gắt với Bắc Kinh.

Khoảng hai chục quốc gia đã tham gia, bao gồm Kazakhstan một nguồn cung tiềm năng quan trọng về khoáng sản thiết yếu nhưng cũng đã gia nhập liên minh của Trung Quốc cũng như các đồng minh thân cận của Mỹ như Nhật Bản, Úc và Hàn Quốc.

Bản dự thảo thư do Bộ Ngoại giao Mỹ chuẩn bị được gửi tới 35 quốc gia đã ký "Tuyên bố Cơ hội AI" của Mỹ hồi tháng 6, bao gồm các thành viên của khuôn khổ không ràng buộc Pax Silica và các quốc gia khác đã bày tỏ mong muốn định hướng hợp tác về AI với Washington.

Bằng cách ép các nước chọn phe, Mỹ hy vọng sẽ làm kiệt huệ nguồn lực của Trung Quốc trong cuộc đua tạo ra AI tiên tiến nhất, vốn có thể được sử dụng cho mục đích thống trị quân sự hoặc kinh tế.

Vào tháng 7, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã thành lập một "Tổ chức Hợp tác Trí tuệ Nhân tạo Thế giới" đối trọng, thúc đẩy công nghệ mã nguồn mở (open-weight) của nước này nhằm thách thức ảnh hưởng của Mỹ đối với lĩnh vực đang phát triển nhanh chóng này.

Kazakhstan là quốc gia duy nhất cho đến nay được biết đến là đã gia nhập cả hai sáng kiến, dấy lên hồi chuông cảnh báo tại Washington.

"Tham gia tất cả đồng nghĩa với việc không tham gia cái nào. Việc ký Tuyên bố Pax Silica không đơn thuần là đăng ký thành viên, mà là một cam kết," bản thư viết, đồng thời thúc giục các nước "lựa chọn một cách thận trọng" về AI.

"Điều này không thể đi đôi với việc làm thành viên trong các sáng kiến trùng lặp có kỳ vọng xung đột với chúng ta," bản thư cho biết, dù không đề cập cụ thể đến Trung Quốc.

Reuters không thể xác định khi nào Mỹ có kế hoạch gửi bức thư hoặc liệu nó có thể được sửa đổi trước khi gửi hay không. Bản dự thảo không ghi ngày tháng.

Bộ Ngoại giao Mỹ nói với Reuters rằng họ sẽ không bình luận về "các tài liệu nội bộ được cho là bị rò rỉ".

Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington cho biết nước này phản đối việc chính trị hóa các vấn đề thương mại và công nghệ. "Những hành động như vậy sẽ chỉ kìm hãm sự tiến bộ AI toàn cầu và không phục vụ lợi ích của ai," người phát ngôn đại sứ quán cho biết.

Đại sứ quán Kazakhstan tại Washington không phản hồi yêu cầu bình luận.

'KHÔNG THỂ BẮT CÁ HAI TAY'

Thỏa thuận Pax Silica nhằm mục đích đẩy các đồng minh và đối tác của Mỹ hướng tới các dự án chung và kiểm soát xuất khẩu, cuối cùng là giảm sự phụ thuộc vào các đối thủ về khoáng sản thiết yếu, các mô hình AI và chip bán dẫn vận hành chúng.

Cuộc đua tranh giành vị trí dẫn đầu công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc đã đạt đến thời điểm bước ngoặt, khi các mô hình AI mã nguồn mở của Trung Quốc đạt được những tiến bộ nhanh chóng so với các hệ thống độc quyền từ các công ty Mỹ như OpenAI và Anthropic.

Sự phát triển theo cấp số nhân về năng lực của công nghệ này, bao gồm cả khả năng tấn công mạng tự chủ, đã buộc toàn cầu phải xem xét lại sức mạnh của nó.

Bắc Kinh đang cân nhắc các hạn chế đối với việc truy cập từ nước ngoài vào một số mô hình AI hàng đầu của Trung Quốc, làm nổi bật căng thẳng ngày càng tăng với chương trình nghị sự an ninh quốc gia nghiêm ngặt của nước này.

Mỹ từng ca ngợi Kazakhstan vào tháng 6 với tư cách là quốc gia đầu tiên ở Trung Á gia nhập Pax Silica, mang lại trữ lượng lớn các khoáng sản thiết yếu phục vụ cho các công nghệ tiên tiến.

Trung Quốc đã sử dụng vị thế gần như độc quyền hiện tại đối với các khoáng sản thiết yếu làm vũ khí trả đũa trong cuộc chiến thuế quan do Tổng thống Mỹ Donald Trump khởi xướng năm ngoái, người đã đẩy mạnh nỗ lực của Mỹ trong việc tìm kiếm nguồn khoáng sản trong nước và từ các đồng minh.

Các thành viên của Pax Silica có quyền truy cập vào các cơ hội đầu tư chung trong các dự án liên quan đến AI, trong khi những nước ký Tuyên bố Cơ hội AI đã đồng ý mang tính biểu tượng về một "mục tiêu chung" và "tầm nhìn chia sẻ" với Mỹ, theo tuyên bố được đăng trên trang web của Bộ Ngoại giao.

Các quan chức Mỹ đã soạn thảo bức thư để làm rõ rằng "bạn không thể bắt cá hai tay," quan chức Mỹ nói với Reuters, phát biểu với điều kiện ẩn danh do các cuộc thảo luận nội bộ đang diễn ra về vấn đề này.

"Rất khó để thấy một quốc gia có thể khẳng định một cách đáng tin cậy rằng họ là đối tác đáng tin cậy trong một hệ sinh thái công nghệ, trong khi lại cùng lúc đăng ký tham gia một sáng kiến do Trung Quốc thiết kế để thúc đẩy một tầm nhìn cạnh tranh về AI," quan chức này cho biết.