Thị trường smartphone 2026 'chao đảo' trước khủng hoảng chip nhớ, Apple lần đầu dẫn đầu quý I

Thị trường smartphone 2026 toàn cầu rơi vào khủng hoảng khi giá chip nhớ DRAM và NAND leo thang gần 90% chỉ trong một quý, kéo lượng xuất xưởng giảm 6% theo số liệu của Counterpoint Research, trong khi IDC dự báo cả năm 2026 thị trường sẽ mất tới 12,9% sản lượng, rơi xuống ngưỡng 1,1 tỷ máy, thấp nhất trong hơn mười năm trở lại đây. Apple lần đầu tiên vươn lên dẫn đầu thị phần toàn cầu trong một quý I với 21%, còn Samsung trượt 6% do Galaxy S26 ra mắt chậm.

Chip nhớ ưu tiên cho trí tuệ nhân tạo, thị trường điện thoại thiếu chip

Ngay từ những tháng đầu năm 2026, ngành công nghiệp điện thoại thông minh (Smartphone) toàn cầu đã lâm vào một trong những cuộc khủng hoảng chuỗi cung ứng nghiêm trọng nhất trong nhiều năm. Theo dữ liệu sơ bộ từ Counterpoint Research, lượng điện thoại xuất xưởng trên toàn thế giới trong quý I/2026 giảm 6% so với cùng kỳ năm ngoái, chủ yếu do tình trạng khan hiếm linh kiện bộ nhớ (DRAM) và bộ nhớ lưu trữ dữ liệu (NAND) kéo dài. Chuyên gia phân tích cấp cao Shilpi Jain của Counterpoint Research lý giải sự sụt giảm này bắt nguồn từ việc các nhà sản xuất chip nhớ ưu tiên cung cấp cho trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo thay vì sản xuất linh kiện cho thiết bị tiêu dùng, ép mỏng biên lợi nhuận của các hãng điện thoại và buộc họ tăng giá bán đến tay người tiêu dùng.

Minh Tuấn Mobile mở bán iPhone 17 và iPhone Air tại Việt Nam

Giá chip nhớ di động DRAM và NAND tăng tới 90% so với quý liền trước trong quý I/2026, và Omdia dự báo mức giá đó còn tiếp tục tăng thêm 30% trong quý II. Ngoài giá linh kiện, giá năng lượng leo thang, chi phí vận chuyển tăng cao cùng tâm lý tiêu dùng thận trọng do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến người dùng trên toàn cầu gác lại kế hoạch mua điện thoại mới. Nhu cầu đối với thiết bị đã qua sử dụng tăng lên theo đó, qua đó siết chặt thêm thị trường điện thoại mới. Phân khúc tầm thấp và trung cấp chịu ảnh hưởng nhiều nhất trước biến động giá nguyên vật liệu và sức mua của người tiêu dùng.

Thị trường smartphone toàn cầu tăng 1% trong quý I/2026 khi áp lực chi phí gia tăng và triển vọng nhu cầu giảm. Nguồn Omdia

Omdia đưa ra dự báo tích cực hơn với mức tăng 1% so với cùng kỳ trong quý I/2026, song Omdia cũng thừa nhận rằng mức tăng đó thực chất đến từ việc các nhà sản xuất và kênh phân phối chủ động tích trữ hàng tồn kho trước khi giá tăng thêm, chứ không xuất phát từ sức mua thực chất của thị trường. Chuyên gia phân tích Runar Bjorhovde của Omdia cảnh báo áp lực còn nặng hơn ở phía trước khi đà tăng giá tiếp tục đổ xuống ngành trong những quý tới.

Apple dẫn đầu quý I, Samsung giảm vì S26 ra mắt chậm

Apple bứt phá khi lần đầu tiên trong lịch sử dẫn đầu thị trường smartphone toàn cầu trong một quý I với thị phần 21% và mức tăng 5% so với cùng kỳ năm ngoái theo số liệu của Counterpoint Research. Định vị cao cấp cùng chuỗi cung ứng được tối ưu hóa chặt chẽ giúp Apple trụ vững nhất trong cuộc khủng hoảng chip nhớ. Sức mua ổn định đối với dòng iPhone 17, chương trình đổi máy cũ lấy mới hấp dẫn cùng hệ sinh thái khép kín giúp Apple giữ vững tốc độ tăng ngay cả khi kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn, với thị trường Trung Quốc, Ấn Độ và Nhật Bản đều tăng trưởng tốt trong quý này.

Trái với Apple, Samsung có lượng xuất xưởng giảm 6% so với cùng kỳ với thị phần dừng ở mức 20%, khi Galaxy S26 ra mắt chậm cùng sức mua suy yếu ở phân khúc phổ thông kéo sản lượng của hãng đi lùi trong quý đầu năm. Trước áp lực chi phí leo thang, Samsung cắt giảm danh mục sản phẩm đầu vào, tập trung vào các cấu hình cao hơn và nâng giá khởi điểm, củng cố định vị cao cấp cho toàn bộ dòng sản phẩm. Galaxy S26 vẫn khởi đầu khả quan, đặc biệt phiên bản Ultra được thị trường đón nhận nhiệt tình nhất, với lượng đặt hàng trước tăng hơn 10% so với Galaxy S25 trên toàn cầu theo Omdia.

Đáng lưu ý, Omdia công bố thứ hạng khác biệt khi cho rằng Samsung lấy lại ngôi đầu trong quý I/2026 với thị phần 22%, còn Apple đứng thứ hai với 20%. Sự chênh lệch giữa hai tổ chức nghiên cứu phản ánh phương pháp luận tính toán khác nhau, song cả Counterpoint lẫn Omdia đều thống nhất về xu hướng chung là thị trường đang chịu áp lực rất lớn từ nhiều phía.

Xiaomi, dù giữ vị trí thứ ba toàn cầu, lại là thương hiệu sụt giảm mạnh nhất trong nhóm năm hãng hàng đầu với mức giảm 19% so với cùng kỳ, thị phần thu hẹp từ 14% xuống còn 12%. Sự phụ thuộc lớn vào phân khúc đầu vào khiến Xiaomi chịu thiệt hại nhất trước đà tăng giá linh kiện. Hãng đang cắt giảm danh mục sản phẩm, tập trung vào các thị trường cốt lõi và cải thiện dần hiệu quả ở phân khúc cao cấp, với dòng Xiaomi 17 Series hoạt động tốt tại thị trường Trung Quốc.

OPPO và vivo lần lượt giữ vị trí thứ tư và thứ năm với thị phần 11% và 8%. OPPO giảm 4% so với cùng kỳ nhưng dòng A5 Series vẫn hoạt động tốt ở phân khúc đầu vào, còn mẫu flagship Find N5 được thị trường đón nhận tốt. vivo chỉ giảm 2% và giữ ngôi đầu tại thị trường Ấn Độ nhờ dòng sản phẩm tầm trung đáp ứng nhu cầu lên đời máy của người dùng, và tiếp tục tăng trưởng tại Trung Quốc.

Ba thương hiệu HONOR, Google và Nothing tăng trưởng ngược chiều thị trường trong quý I/2026, với HONOR và Nothing đều tăng 25% so với cùng kỳ, còn Google tăng 14%. HONOR mở rộng mạnh ra thị trường quốc tế với danh mục sản phẩm điều chỉnh phù hợp từng khu vực, kết hợp các chương trình khuyến mãi tích cực và triển khai chiến lược bài bản trong bối cảnh chi phí linh kiện leo thang. Google mở rộng thị phần tại các thị trường phát triển nhờ khả năng xử lý AI tại thiết bị, chụp ảnh tính toán và giao diện phần mềm dễ sử dụng. Nothing tiếp tục tăng trưởng nhờ thiết kế khác biệt và định vị ngách khi thương hiệu ngày càng được biết đến rộng rãi hơn, mẫu Nothing Phone (4a) vừa ra mắt được người mua đón nhận nồng nhiệt.

Triển vọng ngành smartphone 2026

Các tổ chức nghiên cứu thị trường lớn đều cho rằng năm 2026 sẽ là năm khó khăn nhất của ngành smartphone trong hơn mười năm trở lại đây. Tập đoàn Dữ liệu Quốc tế IDC dự báo lượng xuất xưởng điện thoại thông minh toàn cầu cả năm 2026 sẽ giảm 12,9% so với năm trước, xuống còn 1,1 tỷ máy, thấp nhất trong hơn mười năm và là mức sụt giảm lớn nhất trong lịch sử ngành. Giá bán trung bình của smartphone dự kiến tăng 14%, lên mức kỷ lục 523 USD trong năm nay, cho thấy chính đà tăng chi phí linh kiện đang buộc thị trường dồn lên phân khúc cao cấp.

Phân tích khu vực của IDC chỉ ra rằng các thị trường phụ thuộc nhiều vào điện thoại giá thấp sẽ thiệt hại nặng nhất. Khu vực Trung Đông và châu Phi dự kiến giảm mạnh nhất với mức 20,6% so với cùng kỳ, trong khi Trung Quốc dự kiến giảm 10,5% và khu vực châu Á Thái Bình Dương ngoài Nhật Bản và Trung Quốc dự kiến giảm 13,1%.

Omdia cũng cảnh báo thị trường toàn cầu có thể sụt giảm khoảng 15% trong cả năm 2026 do chi phí leo thang và kinh tế toàn cầu bất ổn. Tình trạng khan hiếm chip nhớ có thể kéo dài đến cuối năm 2027 theo Counterpoint Research, và phân khúc dưới 100 đô la Mỹ với quy mô 171 triệu thiết bị có thể vĩnh viễn biến mất khỏi thị trường, theo đánh giá của IDC. Francisco Jeronimo, Phó Chủ tịch phụ trách thiết bị khách hàng toàn cầu tại IDC, nhận định rằng cuộc khủng hoảng hiện tại không phải là cơn khủng hoảng ngắn hạn mà là cú sốc bắt nguồn từ chuỗi cung ứng chip nhớ, kéo theo hệ lụy lan rộng khắp ngành điện tử tiêu dùng.

Các nhà sản xuất dự kiến chú trọng chất lượng hơn số lượng, cắt giảm các dòng sản phẩm biên lợi nhuận thấp, đẩy mạnh thiết bị đã qua sử dụng để giữ chân người dùng ngân sách eo hẹp và tăng thu nhập từ phần mềm và hệ sinh thái. Mức phục hồi nhẹ 2% vào năm 2027 và mức tăng trưởng trở lại 5,2% vào năm 2028 vẫn trông chờ vào giá chip nhớ ổn định vào giữa năm 2027, dù cả IDC và Counterpoint đều khẳng định giá chip nhớ khó có thể quay về mức cũ, tức là thị trường smartphone toàn cầu đã không còn như trước.