Thuốc buôn sỉ trong nhóm kín, ai kiểm soát?

Thuốc kháng sinh, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và gel chăm sóc miệng được chào bán sỉ trong nhóm kín mà phóng viên tiếp cận. Một số sản phẩm cũng xuất hiện trên website nhà thuốc, đặt ra yêu cầu làm rõ nguồn cung, chứng từ và trách nhiệm kiểm soát trước khi hàng đến tay người sử dụng.

Lần theo những đầu mối chào sỉ

Trong quá trình thâm nhập nhóm kín chuyên giao dịch buôn sỉ, phóng viên thu thập tư liệu về ba sản phẩm nổi bật là Bioatos, Gerdogyl và Kamisote. Người đăng sử dụng hình ảnh bao bì, giới thiệu ngắn về công dụng rồi mời người quan tâm liên hệ riêng.

Ở bài đăng Gerdogyl, tài khoản “Chợ Thuốc Tây” giới thiệu thuốc điều trị nhiễm trùng răng miệng, quy cách hộp hai vỉ, mỗi vỉ 10 viên. Trong phần nội dung được chụp lại, người bán không công khai giá, địa chỉ cơ sở xuất hàng hay thông tin chứng từ.

Với Kamisote, người đăng giới thiệu “Gel bảo vệ niêm mạc miệng Kamisote Trần Ngọc”, kèm lời mời “Ship Cod toàn quốc” và số điện thoại. Cách chào hàng cho thấy người bán đề nghị vận chuyển, thu tiền khi nhận hàng, nhưng chưa thể hiện điều kiện bảo quản và trách nhiệm xử lý khi sản phẩm có vấn đề.

Do đây là nhóm buôn sỉ, cần xem xét giao dịch ở khâu cung ứng cho người mua về phân phối tiếp. Việc không nhắc đến đơn thuốc trong lời chào sỉ chưa thể được dùng để kết luận người bán đã bán lẻ thuốc kê đơn không có đơn. Vấn đề cần xác minh là tư cách bên bán, bên mua, nguồn hàng và hồ sơ đi kèm.

Đối chiếu nguồn công khai, Gerdogyl có trang sản phẩm trên website Công ty CP Dược - Vật tư y tế Nghệ An, thương hiệu DNA Pharma. Doanh nghiệp giới thiệu thuốc chứa acetyl spiramycin và metronidazol, đóng hộp hai vỉ, mỗi vỉ 10 viên nén bao phim. Tên và quy cách tương ứng với lời rao trong nhóm.

Website Nhà thuốc Việt cũng đăng thông tin Gerdogyl, để giá ở trạng thái “Liên hệ”. Central Pharmacy ghi rõ đây là thuốc kê đơn và hướng dẫn khách mang đơn đến mua trực tiếp. Tuy nhiên, những trang này chưa chứng minh các hộp thuốc được chào sỉ có nguồn cung từ những đơn vị nói trên.

Một tài khoản đăng tải bán sản phẩm trong hội nhóm kín

Bioatos xuất hiện trên website TH Pharma và Central Pharmacy với quy cách hộp 20 ống, mỗi ống 10 ml. Bao bì trong tư liệu phóng viên cung cấp ghi rõ “Thực phẩm bảo vệ sức khỏe”. Vì vậy, không thể gọi chung Bioatos cùng những sản phẩm còn lại là thuốc.

Riêng Kamisote, đợt rà soát chưa tìm được trang sản phẩm công khai đủ tin cậy, khớp tên và bao bì để đối chiếu. Cần bổ sung nhãn đầy đủ và hồ sơ sản phẩm trước khi xác định phân loại pháp lý. Việc chưa tìm thấy thông tin không đồng nghĩa sản phẩm là hàng giả hoặc không được phép lưu hành.

Trên các sàn thương mại điện tử, kết quả tìm kiếm công khai cũng chưa đủ xác nhận gian hàng đang bán đúng ba sản phẩm trong ảnh. Dữ liệu hiện có cho thấy Bioatos và Gerdogyl hiện diện trên website doanh nghiệp, nhà thuốc; chưa đủ kết luận cả ba được bán rộng rãi.

Ở khâu buôn sỉ, một lô hàng có thể được chia cho nhiều điểm bán. Vì thế, nếu việc kiểm tra nguồn gốc bị bỏ qua ngay từ đầu, rủi ro có thể lan tới nhiều người mua. Cơ sở nhập hàng cần đối chiếu đơn vị xuất hóa đơn, số lô, hạn dùng, điều kiện vận chuyển và đầu mối thu hồi, thay vì chỉ dựa vào ảnh chụp hoặc mức chiết khấu.

Kiểm tra nguồn hàng, đừng chỉ nhìn tem

Từ những lời chào sỉ, câu hỏi đặt ra với người tiêu dùng là làm thế nào giảm nguy cơ mua nhầm thuốc giả. Trước hết, cần hiểu rằng quan sát bao bì chỉ giúp phát hiện dấu hiệu nghi ngờ, không thể thay thế kiểm nghiệm và xác minh nguồn gốc.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) lưu ý một số thuốc giả có hình thức gần như giống thuốc thật. Người mua nên kiểm tra lỗi chữ, dấu hiệu bao bì bị can thiệp; đối chiếu số lô, hạn dùng trên hộp với vỉ hoặc chai bên trong. Thuốc đổi màu, có mùi lạ hoặc biểu hiện xuống cấp cần được hỏi lại dược sĩ trước khi dùng.

WHO cũng khuyến nghị mua thuốc tại cơ sở được cấp phép, có địa chỉ rõ ràng; thận trọng với giá rẻ bất thường và nơi chào thuốc kê đơn mà không yêu cầu đơn. Khi nghi ngờ chất lượng hoặc có phản ứng bất lợi, người dùng cần liên hệ nhân viên y tế và phản ánh tới cơ quan quản lý.

Thực phẩm Bioatos mô tả hình ảnh tăng trưởng chiều cao cho bé được rao bán trong hội nhóm kín

Người mua không nên coi việc quét được mã vạch, mã QR là kết luận hàng thật. Thông tin hiển thị cần được đối chiếu với nhà sản xuất và nguồn bán. Hóa đơn, hộp thuốc, vỉ thuốc và nội dung trao đổi nên được lưu lại để phục vụ xác minh khi cần.

Với thực phẩm chức năng, đặc biệt là thực phẩm bảo vệ sức khỏe như Bioatos, điều đầu tiên là xác định mình có thực sự cần bổ sung hay không. Sản phẩm hỗ trợ sức khỏe không thay thế thuốc điều trị; lời quảng cáo chữa khỏi bệnh hoặc đề nghị bỏ thuốc đang dùng là lý do để người mua dừng lại kiểm chứng.

Trước khi thanh toán, khách hàng nên đọc nhãn, kiểm tra thành phần, hàm lượng, đối tượng sử dụng, cảnh báo, hạn dùng và đơn vị chịu trách nhiệm. Với hàng nhập khẩu, cần xem cả nhãn phụ tiếng Việt. Nếu người bán chỉ gửi ảnh mặt trước, nên yêu cầu ảnh đầy đủ thay vì quyết định theo lời giới thiệu.

Khách hàng cũng nên yêu cầu thông tin hồ sơ công bố để đối chiếu đúng tên sản phẩm và doanh nghiệp. Giấy tờ của một sản phẩm có tên gần giống không đủ xác nhận hộp hàng đang mua; hình ảnh giấy tờ do người bán gửi cũng cần được kiểm tra độc lập.

Người đang dùng thuốc, có bệnh nền, phụ nữ mang thai và người mua cho trẻ nhỏ nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng. Cơ quan Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA) khuyến cáo tham khảo nhân viên y tế trước khi mua thực phẩm bổ sung, bởi một số sản phẩm có thể tương tác với thuốc hoặc với sản phẩm bổ sung khác.

Các ảnh chụp hiện có chưa đủ kết luận ba sản phẩm là hàng giả hay giao dịch vi phạm. Điều cần làm rõ là ai cung cấp, ai nhập về bán tiếp và chứng từ có theo sát từng lô hàng hay không. Trách nhiệm kiểm soát phải bắt đầu từ đầu mối buôn sỉ, trước khi người tiêu dùng phải tự tìm cách phân biệt thật, giả.