Trung Quốc công bố kế hoạch phát triển bản quyền giai đoạn 2026-2030

Trung Quốc vừa công bố kế hoạch phát triển bản quyền giai đoạn 2026-2030, tập trung hoàn thiện pháp luật, tăng cường thực thi, ứng dụng công nghệ mới và thúc đẩy khai thác thương mại quyền tác giả, trong đó đáng chú ý là xây dựng cơ chế sử dụng hợp lý dữ liệu có bản quyền cho đào tạo AI.

Cơ quan Quản lý Bản quyền Quốc gia Trung Quốc vừa công bố trực tuyến kế hoạch phát triển bản quyền trong giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, kéo dài từ năm 2026 đến 2030. Kế hoạch đặt ra các mục tiêu nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về bản quyền, nâng cao hiệu quả thực thi và ứng dụng công nghệ mới để thúc đẩy phát triển văn hóa cũng như tài sản trí tuệ của quốc gia.

Theo kế hoạch, đến năm 2030, Trung Quốc đặt mục tiêu số lượng tác phẩm được đăng ký bản quyền hằng năm đạt 9,5 triệu, tăng từ mức 7,49 triệu tác phẩm vào năm 2025.

Một trong những trọng tâm là cập nhật các quy định về bản quyền phù hợp với sự phát triển của dữ liệu lớn, blockchain và trí tuệ nhân tạo (AI). Trung Quốc đồng thời chú trọng tăng cường bảo hộ đối với văn học trực tuyến, trò chơi điện tử, nội dung nghe nhìn, phần mềm nền tảng và phần mềm công nghiệp.

Trung Quốc công bố kế hoạch phát triển bản quyền giai đoạn 2026-2030. Ảnh: China Daily

Đáng chú ý, kế hoạch đề xuất xây dựng một hệ thống sử dụng hợp lý dữ liệu đào tạo AI, nhằm cân bằng giữa yêu cầu thúc đẩy đổi mới sáng tạo và bảo vệ quyền, lợi ích của các chủ thể sáng tạo.

Bên cạnh đó, Trung Quốc sẽ thiết lập các kênh xử lý nhanh tranh chấp bản quyền trong một số lĩnh vực như nền tảng thương mại điện tử, hội chợ, giao dịch xuyên biên giới, hoạt động cấp phép và xuất nhập khẩu.

Trong 5 năm tới, Trung Quốc cũng sẽ chuẩn hóa quy trình đăng ký bản quyền theo hướng hiệu quả và thuận tiện hơn cho người sử dụng. Các hoạt động triển lãm và sự kiện thương mại sẽ được tận dụng để thúc đẩy khai thác thương mại quyền tác giả, qua đó nâng cao khả năng chuyển hóa quyền sở hữu trí tuệ thành giá trị kinh tế.

Trên phương diện quốc tế, Trung Quốc cho biết sẽ tiếp tục tham gia các cuộc đàm phán song phương và đa phương về các quy tắc bản quyền. Nước này cũng nhấn mạnh việc thúc đẩy hoàn thiện pháp luật trong nước và các nỗ lực xây dựng điều ước quốc tế nhằm bảo hộ quyền tác giả đối với văn hóa dân gian và các tác phẩm thuộc di sản văn hóa phi vật thể.

Thượng Hải đặt mục tiêu trở thành trung tâm sở hữu trí tuệ quốc tế

Cùng với kế hoạch cấp quốc gia, Thượng Hải ngày 29/7 đã ban hành Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 về phát triển tài sản trí tuệ chất lượng cao giai đoạn 2026-2030, xác định các ưu tiên của thành phố trong 5 năm tới.

Kế hoạch hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp, nhà đổi mới sáng tạo và các tổ chức cung cấp dịch vụ liên quan thông qua rút ngắn thời gian giải quyết tranh chấp, mở rộng khả năng tiếp cận nguồn tài chính dựa trên tài sản trí tuệ và tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với rủi ro sở hữu trí tuệ ở nước ngoài.

Thượng Hải đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành một thành phố quốc tế lớn về sở hữu trí tuệ. Đến năm 2035, thành phố hướng tới cơ bản hình thành một trung tâm sở hữu trí tuệ quốc tế với thể chế hoàn thiện và năng lực thuộc nhóm dẫn đầu.

Kế hoạch đưa ra 9 chỉ tiêu định hướng liên quan đến kết quả sáng tạo, bảo hộ và khai thác tài sản trí tuệ. Đến năm 2030, số đơn đăng ký sáng chế quốc tế theo Hiệp ước Hợp tác về Sáng chế (PCT) được kỳ vọng đạt khoảng 9.000 đơn mỗi năm. Thời gian xử lý các vụ việc xét xử hành chính liên quan đến tranh chấp sáng chế cũng dự kiến được rút ngắn từ 90 ngày xuống còn 60 ngày.

Bao phủ toàn bộ chuỗi giá trị sở hữu trí tuệ, kế hoạch của Thượng Hải xác định 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm cùng các biện pháp hỗ trợ.

Thượng Hải đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành một thành phố quốc tế lớn về sở hữu trí tuệ. Ảnh: China Daily

Tăng cường bảo hộ sở hữu trí tuệ 

Thượng Hải sẽ nghiên cứu các cơ chế bảo hộ sở hữu trí tuệ đối với những lĩnh vực mới và mô hình kinh doanh mới, bao gồm dữ liệu lớn, AI, khoa học sự sống và công nghệ lượng tử.

Thành phố sẽ triển khai cơ chế bồi thường thiệt hại mang tính trừng phạt đối với hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, tăng cường bảo vệ bí mật kinh doanh và thực thi pháp luật chống độc quyền. Việc xử lý các hành vi xâm phạm trên nền tảng thương mại điện tử và tại các triển lãm cũng sẽ được đẩy nhanh.

Thượng Hải đồng thời tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ tại biên giới thông qua các hệ thống hải quan thông minh.

Thành phố sẽ xây dựng cơ chế hòa giải và trọng tài một cửa, đồng thời khuyến khích sử dụng trọng tài để giải quyết các tranh chấp liên quan đến mức phí cấp phép sáng chế thiết yếu đối với tiêu chuẩn.

Tăng cường dịch vụ sở hữu trí tuệ xuyên biên giới

Để hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với rủi ro sở hữu trí tuệ ở nước ngoài, Thượng Hải sẽ thiết lập cơ chế phối hợp giữa cơ quan cấp quốc gia và cấp thành phố đối với các tranh chấp lớn, nâng cấp nền tảng cảnh báo tranh chấp ở nước ngoài và mở rộng mạng lưới chuyên gia tư vấn.

Thành phố tiếp tục vận hành các chi nhánh Thượng Hải của Trung tâm Hướng dẫn Ứng phó Tranh chấp Sở hữu trí tuệ ở nước ngoài cấp quốc gia, mở rộng các điểm dịch vụ tại những thị trường thương mại và đầu tư trọng điểm, thúc đẩy bảo hiểm sở hữu trí tuệ ở nước ngoài và tăng cường hỗ trợ bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ tại các triển lãm quốc tế.

Thượng Hải cũng hỗ trợ doanh nghiệp củng cố danh mục sáng chế ở nước ngoài, tăng cường hoạt động đối với nhãn hiệu và thương hiệu, đồng thời thúc đẩy xây dựng danh mục sở hữu trí tuệ toàn cầu tập trung vào các sáng chế có giá trị cao và đơn đăng ký PCT.

Thúc đẩy khai thác tài sản trí tuệ hiệu quả

Thành phố sẽ tăng cường chức năng của Nền tảng quốc gia về dịch vụ quốc tế đối với hoạt động sở hữu trí tuệ tại Thượng Hải và Sàn giao dịch Công nghệ Thượng Hải.

Các biện pháp được đề ra gồm thúc đẩy cấp phép sáng chế mở, sử dụng AI để kết nối chủ sở hữu sáng chế với các đối tượng có nhu cầu khai thác, đồng thời khuyến khích phát triển thêm các sản phẩm tài chính liên quan đến sở hữu trí tuệ.

Hỗ trợ sáng tạo tài sản trí tuệ chất lượng cao

Thượng Hải sẽ tăng cường hoạch định sở hữu trí tuệ theo hướng đón đầu đối với các lĩnh vực như liệu pháp tế bào và gene, giao diện não-máy tính, 6G, quang tử silicon, điện toán lượng tử và nhiên liệu xanh.

Thành phố dự kiến mở rộng các cơ sở dữ liệu sáng chế chuyên ngành, các Trung tâm Hỗ trợ Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, các điểm cung cấp thông tin công cộng về sở hữu trí tuệ và các dịch vụ sở hữu trí tuệ ứng dụng AI.

Các khu vực trọng điểm như Khu mới Phố Đông, Khu đặc biệt Lâm Cảng, Khu trung tâm kinh doanh quốc tế Hồng Kiều và Khu đầu mối phía Đông sẽ tiếp tục đi sâu cải cách hệ thống bảo hộ và quản lý sở hữu trí tuệ.

Thượng Hải sẽ triển khai bản ghi nhớ hợp tác đã ký với Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), tiếp tục tổ chức Diễn đàn Sở hữu trí tuệ quốc tế Thượng Hải và phối hợp với WIPO tổ chức Giải thưởng Đổi mới sáng tạo về Sở hữu trí tuệ Thượng Hải.

Thành phố cũng sẽ tham gia quản trị sở hữu trí tuệ toàn cầu và xây dựng các quy tắc quốc tế trong những lĩnh vực mới nổi, đồng thời hỗ trợ Dịch vụ Trọng tài và Hòa giải WIPO tại Thượng Hải nâng cao năng lực cung cấp dịch vụ.

Ngoài ra, Thượng Hải sẽ tăng cường các chương trình đào tạo quốc tế chung dành cho nhân lực sở hữu trí tuệ với WIPO, đồng thời hỗ trợ hợp tác giữa các trường đại học trong nước với các cơ sở đào tạo và nghiên cứu ở nước ngoài.