Bước tiến mới trong y học: Robot hình người thực hiện thành công phẫu thuật trên động vật sống

Các nhà nghiên cứu tại Đại học California, San Diego (UCSD), Mỹ vừa công bố một cột mốc quan trọng trong y học hiện đại khi ứng dụng thành công robot hình người để thực hiện ca phẫu thuật nội soi cắt bỏ túi mật trên lợn sống dưới sự điều khiển của bác sĩ.

Nghiên cứu mang tính đột phá này đã được đăng tải chính thức trên tạp chí khoa học uy tín Nature, mở ra triển vọng to lớn cho việc thực hiện các ca can thiệp y tế phức tạp từ khoảng cách xa.

Trong y học hiện đại, việc ứng dụng công nghệ tự động hóa và hỗ trợ cơ học trong phẫu thuật nội soi đã trở thành tiêu chuẩn phổ biến. Hệ thống da Vinci hiện nay thường sử dụng bảng điều khiển để điều hướng từ ba đến bốn cánh tay robot kết hợp camera 3D, hỗ trợ các bác sĩ thực hiện kỹ thuật chính xác. Tuy nhiên, việc đưa cấu trúc robot dạng người vào môi trường phòng mổ thực tế lại là một hướng đi hoàn toàn mới.

Nghiên cứu mở ra triển vọng to lớn cho việc thực hiện các ca can thiệp y tế phức tạp từ khoảng cách xa. Ảnh: UC San Diego 

Trước khi tiến hành trên cơ thể sống, đội ngũ nghiên cứu tại UCSD đã thực hiện các bước kiểm tra khắt khe về khả năng vận động của hệ thống. Bác sĩ trực tiếp điều khiển robot thực hiện chuỗi thao tác xử lý các vật thể và dụng cụ y tế chuyên dụng trên bàn thí nghiệm để đánh giá độ linh hoạt. Khi sự phối hợp giữa người điều khiển và thiết bị đạt mức độ tin cậy tối đa, kíp mổ mới quyết định tiến hành phẫu thuật nội soi cắt túi mật trên những con lợn đã được gây mê hoàn toàn.

Quá trình phẫu thuật được tổ chức chặt chẽ với một bác sĩ chính điều khiển robot từ bảng điều khiển tập trung, trong khi một bác sĩ khác túc trực trực tiếp ngay bên giường bệnh để hỗ trợ kỹ thuật. Trong quá trình thử nghiệm, đội ngũ chuyên gia thậm chí đã đưa thêm một robot thứ hai vào hỗ trợ ngắn hạn để đánh giá khả năng phối hợp đa thiết bị.

Kết quả ghi nhận cả hai ca phẫu thuật đều diễn ra thành công tốt đẹp. Hiện tượng chảy máu nhẹ xuất hiện ở một ca bệnh đã được kíp mổ và thiết bị xử lý, cầm máu nhanh chóng, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho mô hình thử nghiệm.

Dù đạt được kết quả khả quan, các chuyên gia trực tiếp tham gia dự án vẫn đưa ra những nhận định rất cẩn trọng về mặt kỹ thuật. Bác sĩ phẫu thuật Shanglei Liu thuộc UCSD chia sẻ rằng công nghệ này hiện vẫn tồn tại một số hạn chế nhất định như nguy cơ va chạm giữa các dụng cụ, độ trễ tín hiệu điều khiển và yêu cầu phải hiệu chỉnh lại vị trí thiết bị liên tục trong suốt quá trình thao tác.

Dù vậy, bác sĩ Liu nhấn mạnh một điểm sáng lớn là tốc độ phát triển vượt bậc của dự án. Trong khi các nền tảng phẫu thuật robot truyền thống trước đây phải mất nhiều thập kỷ mới có thể thực hiện thành công trên lợn sống, dự án robot hình người này chỉ mất vỏn vẹn 9 tháng từ khâu lên ý tưởng đến khi triển khai thực tế. Tốc độ này hứa hẹn lộ trình hoàn thiện công nghệ phẫu thuật bằng robot hình người sẽ được rút ngắn đáng kể trong tương lai.

Đồng quan điểm, Bác sĩ Ryan Broderick, người trực tiếp điều khiển robot trong các ca mổ, cho biết kíp mổ có gặp đôi chút hồi hộp ban đầu nhưng đã nhanh chóng bắt nhịp nhờ hệ thống được lập trình và phát triển tối ưu. Theo ông Broderick, thao tác trên robot hình người mang lại cảm giác tương tự như vận hành các dòng robot thương mại hiện hành, và một số độ trễ nhỏ là điều hoàn toàn chấp nhận được ở giai đoạn thử nghiệm ban đầu.

Việc thử nghiệm thành công mô hình này không chỉ dừng lại ở khía cạnh công nghệ mà còn mang ý nghĩa thực tiễn lớn đối với ngành y tế. Theo đánh giá từ kíp nghiên cứu, những robot hình người trong tương lai có thể đảm nhận vai trò trợ lý đắc lực, hỗ trợ một bác sĩ đơn độc hoàn thành ca mổ trong điều kiện thiếu thốn nhân lực hoặc tại các khu vực không thể bố trí đầy đủ một kíp mổ hoàn chỉnh.