Công nghệ 5G mở hướng mới trong giám sát không phận

Công nghệ 5G kết hợp AI có thể biến mạng viễn thông đang vận hành thành hệ thống cảm biến, giúp phát hiện, theo dõi máy bay không người lái và giám sát không phận theo thời gian thực.

Theo thông báo mới nhất của Lockheed Martin ngày 12/8/2026, công nghệ 5G kết hợp trí tuệ nhân tạo có thể được sử dụng để phát hiện, nhận diện và theo dõi máy bay không người lái mà không cần thay đổi hạ tầng mạng di động đang được triển khai. Công nghệ này mở hướng biến mạng viễn thông đang phục vụ liên lạc thành một lớp cảm biến giám sát không phận

Dùng 5G phát hiện máy bay không người lái

Lockheed Martin cho biết, trong cuộc trình diễn diễn ra hồi tháng 7/2026 tại khu vực Miami (Hoa Kỳ), hệ thống NetSense Airspace Awareness-as-a-Service đã sử dụng mạng 5G để nhận diện, theo dõi và giám sát các hệ thống máy bay không người lái.

Theo Lockheed Martin, hệ thống kết hợp phổ tần mạng 5G với phần mềm mạng truy nhập vô tuyến dựa trên AI, nền tảng AI Aerial và công nghệ mô phỏng tần số vô tuyến. Trong thử nghiệm thực tế, NetSense phát hiện sự hiện diện của máy bay không người lái, phát cảnh báo và duy trì theo dõi mục tiêu trong suốt chuyến bay.

Hệ thống NetSense™ kết hợp AI, 5G và công nghệ thương mại để phát hiện máy bay không người lái trong cuộc trình diễn diễn ra tại khu vực Miami vào tháng 7. Ảnh: Lockheed Martin

Hệ thống có thể hoạt động trên các mạng vô tuyến di động đang triển khai mà không cần thay đổi hạ tầng. Điều này tạo khả năng mở rộng năng lực cảm biến mà không phải xây dựng lại toàn bộ hạ tầng viễn thông.

Theo thông báo, phương án này có thể cung cấp năng lực cảm biến trên quy mô lớn với chi phí phù hợp hơn so với việc xây dựng hệ thống riêng. Công nghệ hướng tới các khu vực như hạ tầng trọng yếu, sân vận động, nhà máy điện, trường học, bệnh viện và sân bay. Các cơ quan chính quyền cũng có thể sử dụng hệ thống để giám sát và nhận cảnh báo về hoạt động trên không.

Cơ chế hoạt động của NetSense dựa trên việc khai thác mạng 5G để thu nhận và phân tích những biến động của tín hiệu tần số vô tuyến. Các thuật toán AI xử lý dữ liệu tín hiệu, nhận diện những dấu hiệu liên quan đến hoạt động của máy bay không người lái, dự đoán đường bay và duy trì theo dõi mục tiêu theo thời gian thực.

Nền tảng AI Aerial phân tích các biến động tín hiệu vô tuyến rồi cung cấp dữ liệu cho thuật toán NetSense, qua đó giúp hệ thống tự động phát hiện, theo dõi và gửi cảnh báo khi xác định có máy bay không người lái trong khu vực giám sát. Cách tiếp cận này mở rộng vai trò của mạng 5G từ hạ tầng truyền dẫn thành một lớp cảm biến thông minh, cho phép mạng viễn thông thu nhận thêm thông tin về những thay đổi diễn ra trong môi trường vô tuyến xung quanh.

Phó chủ tịch cấp cao phụ trách công nghệ và phát triển sản phẩm của Verizon Anil Guntupali cho rằng việc áp dụng AI vào dữ liệu đo tín hiệu vô tuyến đang truyền qua hạ tầng 5G có thể biến mạng này thành một nền tảng cảm biến thông minh.

5G đặt nền móng cho hướng phát triển 6G

Việc triển khai hệ thống cảm biến trên diện rộng thường cần nguồn vốn lớn và một hạ tầng thiết bị riêng, trong khi NetSense lựa chọn hướng tiếp cận khác khi tận dụng phổ tần cùng mạng 5G đang vận hành để bổ sung năng lực cảm biến mà không phải xây dựng một mạng lưới mới.

Kết quả trình diễn cho thấy hệ thống có thể phát hiện và theo dõi máy bay không người lái trên nền mạng vô tuyến di động đang vận hành mà không cần thay đổi hạ tầng. Nhờ tận dụng mạng 5G sẵn có, giải pháp có thể mở rộng năng lực cảm biến trên quy mô lớn mà không phải đầu tư lại toàn bộ hệ thống mạng di động.

Kiến trúc mở cho phép hệ thống tiếp tục tích hợp các công nghệ mới, kết nối nền tảng thương mại với những thành phần đang vận hành và bổ sung các năng lực phân tích dữ liệu, phân loại mục tiêu khi cần thiết. Hệ thống có thể bắt đầu từ một địa điểm trọng yếu, sau đó mở rộng thành mạng chỉ huy và điều khiển cơ động để phục vụ các hoạt động có quy mô lớn hơn.

NetSense hiện khai thác phổ tần mạng 5G của Verizon và được định hướng mở rộng trên các mạng 5G cũng như 6G trong tương lai. Theo thông báo, hệ thống có thể bổ trợ cho các mạng 6G khi công nghệ này được triển khai, mở rộng khả năng kết hợp giữa truyền thông và cảm biến trong hạ tầng mạng di động.

NetSense cũng có thể bổ trợ cho ISAC, mô hình tích hợp truyền thông và cảm biến được xem là một hướng phát triển quan trọng của mạng 6G. Hệ thống có thể cung cấp năng lực cảm biến trên nền 5G trước khi ISAC 6G được triển khai rộng rãi, sau đó tiếp tục kết hợp với các hệ thống ISAC để mở rộng khả năng giám sát không phận.

Mạng 5G có thể được khai thác thêm cho các nhiệm vụ cảm biến mà không cần chờ đến khi 6G hoàn thiện. AI Aerial và AI-RAN đưa năng lực tính toán AI tới biên mạng, giúp phân tích biến động tín hiệu vô tuyến gần như tức thời, qua đó rút ngắn thời gian phát hiện, nâng cao khả năng phân loại mục tiêu và phát cảnh báo nhanh để bảo vệ người dân và hạ tầng trọng yếu.

Theo thông báo mới nhất của Lockheed Martin, NetSense sẽ được cung cấp theo mô hình thuê bao và kết nối với hệ thống vận hành an ninh hiện có của khách hàng.

Các chương trình thử nghiệm dự kiến bắt đầu trong nửa cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Khả năng cung cấp thương mại rộng rãi dự kiến bắt đầu trong năm 2027. Giai đoạn đầu sẽ tập trung vào một số khách hàng có nhu cầu cấp thiết.

Tích hợp năng lực cảm biến vào mạng 5G mở rộng vai trò của hạ tầng viễn thông từ truyền dẫn dữ liệu sang giám sát môi trường vô tuyến. Khi được triển khai trên diện rộng, mạng 5G có thể trở thành một lớp cảm biến phân bố rộng, hỗ trợ phát hiện và theo dõi các mục tiêu bay thấp.

Xét về phát triển mạng thế hệ mới, hướng tiếp cận này cho thấy 5G còn có thể đảm nhiệm các chức năng ngoài truyền dữ liệu. Sự kết hợp giữa truyền thông, AI và cảm biến mở rộng vai trò của mạng di động, đồng thời tạo nền tảng cho mạng 6G tích hợp truyền thông và cảm biến trong tương lai.