Meta bị tòa án yêu cầu nộp 567 triệu USD vào quỹ khắc phục hậu quả vụ án gây hại cho trẻ em tại New Mexico

SANTA FE, New Mexico Meta vừa bị thẩm phán tòa án bang New Mexico ra lệnh nộp 567 triệu USD vào một quỹ khắc phục hậu quả (abatement fund). Quyết định này nằm trong khuôn khổ vụ kiện về hành vi "gây rối trật tự công cộng" (public nuisance) một trong vô số vụ kiện mà gã khổng lồ mạng xã hội này đang phải đối mặt liên quan đến những tác hại cáo buộc đối với giới trẻ.

Mark Zuckerberg, CEO của Meta, được nhìn thấy tại Điện Capitol Hoa Kỳ sau một cuộc họp tại văn phòng của Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune, RS.D.

Khoản tiền này được đưa ra tiếp nối khoản phạt dân sự 375 triệu USD mà Meta đã buộc phải nộp trước đó vào đầu năm nay do vi phạm Luật Thực hành Bất bình đẳng của bang New Mexico. Giai đoạn hai của phiên tòa (bắt đầu từ tháng 5) tập trung xác định xem các hành động của Meta có cấu thành hành vi gây rối trật tự công cộng hay không, từ đó làm cơ sở đưa ra các yêu cầu thay đổi sản phẩm.

"Dù Meta không phải là cái tên duy nhất trong lĩnh vực này, nhưng các nền tảng mạng xã hội của họ là một yếu tố đóng góp đáng kể vào cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần hiện nay ở giới trẻ New Mexico, như những bằng chứng thực tế trong vụ án này đã chứng minh."

Thẩm phán Bryan Biedscheid ghi trong phán quyết hôm thứ Năm.

Chi tiết phân bổ Quỹ khắc phục hậu quả (567 triệu USD)

Hầu hết số tiền trong quỹ sẽ được sử dụng để điều trị và hỗ trợ trực tiếp cho các nạn nhân, cụ thể:

420 triệu USD: Tỉnh dưỡng và điều trị cho những người bị tổn hại do nền tảng.

147 triệu USD còn lại: Dùng cho nâng cao nhận thức, phòng ngừa, tầm soát/đánh giá, chuyển tuyến/cooc-đê-nát, cùng với việc triển khai, cải thiện chất lượng và đánh giá chương trình.

Bối cảnh & Tác động: "Thời điểm Big Tobacco" của Mạng xã hội

Các chuyên gia đánh giá chuỗi vụ kiện gần đây chống lại Meta và các đối thủ là "thời điểm Big Tobacco" của ngành mạng xã hội gợi nhớ lại thập niên 1990 khi các tập đoàn thuốc lá lớn phải bồi thường hàng trăm tỷ USD vì lừa dối công chúng về tác hại của thuốc lá.

Trong báo cáo tài chính quý II, Meta từng lưu ý rằng: "Tổng chưởng lý bang New Mexico đã chỉ ra rằng họ có ý định đòi mức phạt lên tới 62,85 tỷ USD trong vụ kiện này."

Các điểm mấu chốt từ phán quyết của Tòa án

Bằng chứng về mối quan hệ nguyên nhân - kết quả: Thẩm phán Biedscheid nhấn mạnh lời khai của các chuyên gia y tế cho thấy mối liên hệ nhân quả giữa mạng xã hội và cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần ở trẻ vị thành niên tại New Mexico, trong bối cảnh tiểu bang này đang thiếu hụt trầm trọng các dịch vụ hỗ trợ tâm lý.

Nguồn gốc vụ kiện (2023): Tổng chưởng lý Raúl Torrez đã đệ đơn kiện sau một chiến dịch nằm vùng, tạo tài khoản giả một cô gái 13 tuổi. Tài khoản này ngay lập tức bị "bủa vằn" bởi các hình ảnh nhạy cảm và lời gạ gẫm từ những kẻ lạm dụng trẻ em.

Các biện pháp bắt buộc và Bảo hộ pháp lý cho Meta

Bên cạnh việc nộp tiền vào quỹ, tòa án yêu cầu Meta phải thực hiện một số cải tiến kỹ thuật tại bang New Mexico:

Ứng dụng AI xác minh độ tuổi: Tiếp tục cải thiện các mô hình và công cụ xác minh độ tuổi.

Mô hình dự đoán dưới 13 tuổi: Nỗ lực phát triển một mô hình AI chuyên dụng để dự đoán người dùng dưới 13 tuổi trong vòng 2 năm.

Cổng báo cáo trường học: Phối hợp với các trường học hoặc tổ chức an toàn trẻ em để tạo cổng thông tin riêng cho các quản trị viên nhà trường cờ báo (flag) các tài khoản nghi vấn dưới 13 tuổi.

Các giới hạn pháp lý (Meta không bị ép buộc)

Không bắt buộc sửa Thuật toán: Thẩm phán Biedscheid quyết định không ép Meta thay đổi thuật toán đề xuất, do lo ngại xung đột với Điều 230 (Section 230) và Quyền Tự do Ngôn luận (Hiến pháp Mỹ).

Không bỏ Mã hóa đầu-cuối: Meta không bắt buộc phải dừng hỗ trợ mã hóa đầu-cuối (end-to-end encryption) trên Facebook.

WhatsApp miễn trừ: Tòa án ghi nhận ứng dụng WhatsApp không phải là nguyên nhân đóng góp vào vụ việc, do nền tảng này không tự động đề xuất nội dung hại hoặc kẻ săn mồi tới thanh thiếu niên.

Phản ứng từ các bên

"Phán quyết này buộc công ty phải chịu trách nhiệm về những tổn thất đã gây ra cho trẻ em, gia đình và nhà trường của chúng tôi, đồng thời buộc Meta phải có những thay đổi thực sự trong cách thức vận hành tại New Mexico."

Raúl Torrez, Tổng chưởng lý bang New Mexico.

Trong khi đó, đại diện Meta khẳng định công ty không đồng tình với phán quyết và sẽ kháng án:

"Chúng tôi nỗ lực làm việc để giữ an toàn cho người dùng trên các nền tảng và luôn minh bạch về những thách thức trong việc phát hiện, loại bỏ các tác nhân xấu. Chúng tôi tự tin vào hồ sơ bảo vệ thanh thiếu niên trực tuyến của mình và sẽ tiếp tục tự vệ trước những cáo buộc bóp méo sự thật."

Người phát ngôn của Meta chia sẻ với CNBC.