Nhật Bản: Deepfake AI gây thiệt hại tới 4,5 tỷ yên cho người nổi tiếng

Theo Cảnh sát Quốc gia Nhật Bản, vấn nạn Deepfake AI giả mạo người nổi tiếng đã gây thiệt hại lên tới 4,5 tỷ yên

Cụ thể, theo Japan Times, công bố của JAPRO cho biết, từ tháng 6/2025, đã ghi nhận 43.483 trường hợp nghi ngờ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ liên quan đến nội dung được tạo bằng trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo báo cáo, các hành vi vi phạm ngày càng đa dạng và tinh vi. Nhiều nội dung sử dụng AI để biến hình ảnh của người nổi tiếng thành các nhân vật trong phim người đóng, tái hiện các tác phẩm hoạt hình, hoặc giả lập giọng nói của nhân vật anime để thể hiện các ca khúc nổi tiếng mà không có sự cho phép của chủ thể quyền.

Những nội dung deepfake này đã thu hút khoảng 335 triệu lượt xem trên các nền tảng mạng xã hội, tạo ra giá trị thương mại đáng kể cho người đăng tải, trong khi chủ sở hữu hợp pháp của hình ảnh, giọng nói và các quyền liên quan lại không nhận được bất kỳ khoản thù lao nào.

JAPRO ước tính tổng thiệt hại kinh tế mà người nổi tiếng và các nghệ sĩ phải gánh chịu dao động từ 2 tỷ đến 4,5 tỷ yên. Con số này được tính toán dựa trên mức phí cấp phép thông thường đối với việc khai thác hình ảnh, giọng nói của cá nhân, cùng giá trị quảng cáo tương ứng với lượng người xem mà các nội dung vi phạm thu hút được.

Tuy nhiên, tổ chức này cũng nhấn mạnh rằng thiệt hại thực tế có thể lớn hơn rất nhiều, bởi nghiên cứu chỉ thống kê được những trường hợp có thể phát hiện và xác minh trên các nền tảng trực tuyến.

Doanh nghiệp giải trí chưa sẵn sàng ứng phóKhảo sát được thực hiện với 174 doanh nghiệp trong ngành giải trí Nhật Bản cũng cho thấy mức độ sẵn sàng đối phó với tình trạng AI xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn còn rất hạn chế.

Chỉ khoảng 28% doanh nghiệp cho biết họ "hiểu đầy đủ" hoặc "hiểu tương đối" về quy mô thiệt hại do các hành vi xâm phạm bản quyền gây ra. Phần lớn doanh nghiệp thừa nhận gần như không thể theo dõi toàn bộ các trường hợp sử dụng trái phép hình ảnh hoặc giọng nói của nghệ sĩ trên môi trường số.

Đáng chú ý, chỉ 1,1% doanh nghiệp cho biết đã xây dựng các hướng dẫn hoặc quy trình xử lý đối với những hành vi vi phạm này. Trong khi đó, khoảng 52% đang nghiên cứu để xây dựng các biện pháp ứng phó, còn số doanh nghiệp còn lại chưa có kế hoạch cụ thể. Nhiều đơn vị cho rằng việc tự xây dựng cơ chế quản lý là rất khó khăn do công nghệ AI phát triển quá nhanh và chưa có khuôn khổ pháp lý rõ ràng.

Nhật Bản thúc đẩy hoàn thiện khung pháp lý về AI

Trước những lo ngại ngày càng gia tăng, đầu năm nay, Bộ Tư pháp Nhật Bản đã thành lập một hội đồng chuyên gia nhằm nghiên cứu các biện pháp pháp lý đối với nội dung do AI tạo ra. Nhóm chuyên gia đang xây dựng các hướng dẫn nhằm bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích của nghệ sĩ, người nổi tiếng cũng như các chủ thể quyền trong bối cảnh AI tạo sinh phát triển mạnh.

Không chỉ ngành giải trí, lĩnh vực báo chí cũng đang đối mặt với những thách thức tương tự. Từ tháng 12 năm ngoái, Ủy ban Thương mại Công bằng Nhật Bản (JFTC) đã tiến hành điều tra việc các công cụ tìm kiếm tích hợp AI sử dụng nội dung báo chí mà chưa được cấp phép hoặc chưa có sự đồng ý của các cơ quan báo chí.

Các động thái này phản ánh xu hướng ngày càng rõ rệt tại Nhật Bản trong việc siết chặt quản lý AI tạo sinh, đặc biệt đối với các hành vi khai thác trái phép hình ảnh, giọng nói và nội dung sáng tạo. Đây cũng là vấn đề đang được nhiều quốc gia quan tâm khi công nghệ AI ngày càng có khả năng sao chép, mô phỏng và thương mại hóa các tài sản trí tuệ mà không cần sự cho phép của chủ sở hữu quyền.