Putin thừa nhận tên lửa Zircon vẫn chưa đạt độ chính xác kỳ vọng

Tổng thống Vladimir Putin lần đầu công khai thừa nhận tên lửa siêu thanh Zircon vẫn còn hạn chế về độ chính xác. Phát biểu này cho thấy ngay cả những vũ khí được xem là hiện đại nhất cũng tiếp tục được hoàn thiện thông qua quá trình triển khai thực tế.

Putin thừa nhận tên lửa Zircon vẫn chưa đạt độ chính xác kỳ vọng. Ảnh: Wikimedia Commons.

Putin hiếm hoi thừa nhận điểm yếu của Zircon

Tên lửa Zircon tiếp tục được Nga xem là một trong những vũ khí chiến lược quan trọng nhất. Tuy nhiên, trong cuộc gặp các quân nhân Hải quân Nga ngày 26/7, Tổng thống Vladimir Putin đã lần đầu công khai thừa nhận hệ thống này vẫn chưa đạt độ chính xác như mong muốn.

Theo ông Putin, các đợt sử dụng Zircon gần đây đã giúp Nga thu thập thêm dữ liệu thực tế để cải thiện khả năng tấn công của loại tên lửa này.

"Vẫn còn nhiều việc phải làm để xem xét độ chính xác của nó. Những lần sử dụng gần đây cho thấy tên lửa ngày càng chính xác hơn. Chúng tôi sẽ tiếp tục hoàn thiện", ông Putin nói.

Đây là một trong số ít lần nhà lãnh đạo Nga công khai đề cập tới hạn chế kỹ thuật của một loại vũ khí được Moscow quảng bá là biểu tượng cho thế hệ tên lửa siêu thanh mới.

Tốc độ rất cao nhưng độ chính xác vẫn là bài toán

Zircon, hay 3M22 Zircon, là tên lửa hành trình siêu thanh được phát triển chủ yếu cho Hải quân Nga.

Theo thông tin do Nga công bố, Zircon có tốc độ khoảng Mach 8 đến Mach 9, tương đương gần 11.000 km/h và tầm bắn hơn 1.000 km. Ở tốc độ này, thời gian từ khi phóng tới khi tiếp cận mục tiêu chỉ tính bằng vài phút, khiến các hệ thống phòng thủ hiện nay gặp nhiều khó khăn trong việc đánh chặn. Tuy nhiên, tốc độ càng lớn thì yêu cầu về hệ thống dẫn đường càng phức tạp.

Trong giai đoạn bay siêu thanh, thân tên lửa bị bao phủ bởi lớp plasma sinh ra do ma sát với không khí. Hiện tượng này có thể làm suy giảm khả năng thu nhận tín hiệu vệ tinh, ảnh hưởng đến liên lạc với hệ thống dẫn đường và làm tăng sai số khi tấn công mục tiêu.

Ngoài ra, việc điều khiển khí động học ở tốc độ Mach 9 cũng khó hơn rất nhiều so với tên lửa hành trình cận âm hoặc siêu âm thông thường. Chỉ một sai lệch nhỏ trong quá trình hiệu chỉnh quỹ đạo cũng có thể tạo ra sai số hàng chục mét tại điểm va chạm.

Đó là lý do nhiều chuyên gia cho rằng phát triển tên lửa siêu thanh không chỉ là bài toán về tốc độ mà còn là cuộc đua về thuật toán điều khiển, cảm biến và công nghệ dẫn đường.

Chiến trường trở thành nơi hoàn thiện công nghệ

Phát biểu của ông Putin cho thấy Nga đang sử dụng dữ liệu thu được từ thực tế chiến đấu để tiếp tục hoàn thiện Zircon.

Khác với thử nghiệm trong điều kiện tiêu chuẩn, môi trường tác chiến cho phép nhà phát triển đánh giá hiệu quả của hệ thống dẫn đường trước các điều kiện gây nhiễu điện tử, phòng không nhiều lớp và mục tiêu cơ động.

Trong lĩnh vực công nghệ quốc phòng, quá trình này thường được gọi là "battle proven", tức kiểm chứng năng lực thông qua thực chiến trước khi tiếp tục nâng cấp phần mềm điều khiển hoặc phần cứng của vũ khí.

Điều này cũng giải thích vì sao ông Putin nhấn mạnh những lần triển khai gần đây đã giúp Zircon hoạt động chính xác hơn.

Theo các báo cáo do phía Ukraine công bố, Nga đã gia tăng sử dụng Zircon trong các cuộc tấn công thời gian gần đây.

Không quân Ukraine cho biết trong 19 ngày đầu tháng 7, Nga đã phóng khoảng 20 tên lửa Zircon, nhiều hơn mức 15 quả được ghi nhận trong cả tháng 6.

Cũng theo ước tính của tình báo quân sự Ukraine, Nga hiện sở hữu hơn 120 tên lửa Zircon. Những số liệu này chưa được phía Nga xác nhận độc lập.

Một số chuyên gia quân sự Ukraine nhận định Zircon vẫn là mục tiêu rất khó đánh chặn nhờ tốc độ siêu thanh, nhưng độ chính xác vẫn là yếu tố cần tiếp tục cải thiện. Nhận định này phần nào tương đồng với phát biểu mới nhất của Tổng thống Putin.

Ngoài Zircon, ông Putin cũng nhấn mạnh vai trò của Hải quân Nga trong cấu trúc răn đe hạt nhân.

Theo ông, các tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo liên lục địa vẫn là một trong ba thành phần của bộ ba hạt nhân chiến lược, cùng với lực lượng tên lửa trên bộ và máy bay ném bom chiến lược.

Nhà lãnh đạo Nga cũng cho biết dự án tàu ngầm không người lái mang ngư lôi hạt nhân Poseidon đang bước vào giai đoạn hoàn thiện cuối cùng trước khi đưa vào biên chế.

Việc Tổng thống Putin công khai thừa nhận Zircon cần tiếp tục nâng cao độ chính xác phản ánh thực tế rằng phát triển vũ khí siêu thanh không dừng lại ở việc đạt tốc độ Mach 9.

Để một tên lửa siêu thanh phát huy hiệu quả chiến đấu, các công nghệ dẫn đường, cảm biến, điều khiển quỹ đạo và khả năng chống gây nhiễu phải được hoàn thiện đồng bộ. Chính vì vậy, ngay cả những hệ thống được coi là hiện đại nhất cũng vẫn cần liên tục nâng cấp sau mỗi lần triển khai thực tế nhằm tăng xác suất tiêu diệt mục tiêu và nâng cao độ tin cậy khi tác chiến.