Trực tiếp: "Tái thiết đô thị Vĩnh Hưng - Hài hòa lợi ích trong tái cấu trúc không gian"

Trả lời câu hỏi: "Từ kinh nghiệm quốc tế và chủ trương quy hoạch của Hà Nội, theo ông, cần quy hoạch và xác định vai trò các tổ hợp cao tầng như thế nào trong tổng thể dự án để kiến tạo Vĩnh Hưng hiện đại, xứng với vị thế", TS.KTS Phan Đăng Sơn cho rằng: Việc quy hoạch các tổ hợp cao tầng tại Vĩnh Hưng cần được đặt trong tổng thể phát triển đô thị hiện đại, hướng tới kiến trúc xanh và bảo đảm tính bền vững lâu dài.

Mô hình phát triển cao tầng dọc các trục đường, kết hợp hài hòa với các công trình thấp tầng phục vụ dịch vụ thiết yếu, chăm sóc sức khỏe và nhu cầu sinh hoạt sẽ góp phần hình thành hệ sinh thái đô thị cân bằng, mở rộng không gian xanh, giảm áp lực giao thông và hướng tới mô hình đô thị 15 phút.

Các định hướng này được nhà đầu tư tính toán kỹ trong quy hoạch dự án, trên cơ sở vận dụng kinh nghiệm quốc tế.

Khi được triển khai đồng bộ, các tổ hợp cao tầng không chỉ tạo diện mạo mới cho khu đô thị Vĩnh Hưng mà còn góp phần cải thiện điều kiện sống, nâng cao khả năng tiếp cận hạ tầng và dịch vụ công cộng của người dân.

Đối với vấn đề tái định cư, cần bảo đảm chất lượng nhà ở, diện tích phù hợp và quyền lợi của các hộ dân bị ảnh hưởng. Theo phương án được đề cập, khoảng 15ha đất được bố trí phục vụ tái định cư cho hơn 7.000 hộ dân bị ảnh hưởng.

Đây là một trong những nội dung quan trọng nhằm bảo đảm hài hòa lợi ích, gắn quá trình phát triển đô thị với yêu cầu an sinh xã hội và nâng cao chất lượng sống của cộng đồng cư dân hiện hữu.

Trà lời câu hỏi của nhà báo Kim Thoa: "Theo quy định pháp luật hiện hành, việc thu hồi đất, xác định bồi thường và hỗ trợ các hộ dân bị ảnh hưởng cần tuân thủ những nguyên tắc nào để bảo đảm công bằng, minh bạch, cũng như quyền, lợi ích hợp pháp của người dân?", luật sư Nguyễn Văn Tú: Vấn đề này cả đất nước chúng ta làm rất nhiều năm, luôn là vấn đề nóng, thách thức đối với chính quyền thực hiện.

Nhà báo Kim Thoa, Phó trưởng Ban Xây dựng – Đô thị, Báo Xây dựng, tham gia tọa đàm với vai trò dẫn chương trình

Theo tôi, những nguyên tắc của luật về giải phóng măt bằng phải được thực hiện công khai, minh bạch, dân chủ và kịp thời. Việc thực hiện phải tuân thủ đúng quy định của pháp luật. Các chủ tài sản phải lưu ý việc nhận bồi thường phải đảm bảo nguyên tắc tương đương, nguyên giá trị và tốt hơn.

Ngoài ra, với các doanh nghiệp đang có công ăn việc làm, chính quyền phải có phương án sinh kế giúp họ ổn định sản xuất. Vì nếu doanh nghiệp ảnh hưởng sản xuất sẽ tác động trực tiếp tới GPD của chính địa phương đó. Phải tính toán bảo tồn văn hóa, những giá trị sẵn có của địa phương đó.

Chúng ta không chỉ tái thiết mà còn cần tạo ra cơ hội mới, để người dân có cơ hội tiếp cận nguồn lực tốt hơn trong tương lai.

Đánh giá về sự cần thiết và lợi ích lâu dài của dự án tái thiết tổng thể đô thị Vĩnh Hưng, TS.KTS Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam tiếp tục cho rằng: Thứ nhất, xét theo cấu trúc quy hoạch của các đô thị phát triển trên thế giới, vấn đề tái cấu trúc của khu vực đô thị như Vĩnh Hưng là yêu cầu bắt buộc. Đây cũng là hướng tiếp cận cần thiết để cải thiện rõ rệt chất lượng sống và đáp ứng tốt hơn nhu cầu dân sinh bền vững trong tương lai.

Thứ hai, việc tái thiết sẽ tạo diện mạo mới cho đô thị, bảo đảm các yêu cầu về văn hóa, kỹ thuật và khoa học công nghệ, đáp ứng nhu cầu phát triển đô thị trong tương lai.

Đối với Hà Nội, Đảng, Nhà nước và thành phố đã có chủ trương, quyết tâm triển khai Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Trong đó, tái thiết các khu vực đô thị là một trong những nhiệm vụ cần được ưu tiên thực hiện.

Vĩnh Hưng được lựa chọn tái thiết, bởi còn nhiều dư địa phát triển. Bên cạnh khu vực làng xóm cũ cần được chỉnh trang, địa bàn còn có những khu đất trống, không gian công cộng chưa được khai thác hiệu quả như công viên, hồ nước… Đây là những điều kiện thuận lợi để tổ chức lại không gian đô thị, đáp ứng các yêu cầu phát triển đặt ra.

Một lợi thế quan trọng khác của Vĩnh Hưng là khả năng phát triển theo mô hình TOD - đô thị gắn với giao thông công cộng, đặc biệt là các tuyến giao thông tốc độ cao và đường sắt đô thị.

Theo quy hoạch, khu vực có bốn tuyến đường sắt đi qua, kết hợp với cải tạo hệ thống giao thông, có khả năng kết nối với các trục giao thông chính của thành phố và trục cảnh quan sông Hồng. Đây là những yếu tố quan trọng trong tổ chức không gian và định hướng phát triển đô thị. Nếu chỉ chỉnh trang nhỏ lẻ, đơn lẻ, những tác động tích cực đối với toàn bộ khu vực sẽ khó đạt như kỳ vọng.

Vì vậy, cần tiếp cận theo hướng tổng thể, phân định rõ các khu vực tái thiết và các khu vực chỉnh trang, cải tạo, đồng thời bảo đảm sự hài hòa giữa việc kế thừa các giá trị văn hóa truyền thống với yêu cầu phát triển mới.

Trả lời câu hỏi của phóng viên: "Nhìn từ góc độ phát triển đô thị, lợi ích của một dự án tái thiết không chỉ nằm ở diện mạo kiến trúc mà còn ở những thay đổi về hạ tầng và chất lượng sống. Những thay đổi này sẽ mang lại lợi ích cụ thể gì cho người dân? Làm thế nào để thành quả tái thiết không chỉ phục vụ phát triển đô thị mà còn đáp ứng nhu cầu của cộng đồng cư dân hiện hữu?", TS.KTS Phan Đăng Sơn cho rằng: "Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, mục tiêu cốt lõi của tái thiết đô thị là cải thiện điều kiện sống, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

TS.KTS Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam

Sự hài lòng của cư dân sau khi đô thị được chỉnh trang, tái thiết là yếu tố quan trọng quyết định thành công của quá trình này.

Trên thế giới, mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) được áp dụng nhằm giải quyết đồng bộ các vấn đề về hạ tầng, phòng cháy, chữa cháy, ngập úng và vệ sinh môi trường, hướng tới mô hình đô thị 15 phút, nơi người dân có thể tiếp cận thuận tiện các dịch vụ thiết yếu trong 15 phút.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, cần lựa chọn mô hình phát triển phù hợp, trong đó chú trọng tổ chức đô thị nén theo chiều đứng.

Thay vì phát triển dàn trải với nhà thấp tầng, nhà chia lô, việc bố trí các công trình nhà ở cao tầng giúp giải phóng không gian mặt đất, dành thêm quỹ đất cho cây xanh, hạ tầng kỹ thuật và không gian công cộng. Tuy nhiên, mô hình này phải được triển khai đồng bộ, bảo đảm đủ diện tích cho hạ tầng và cây xanh, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

Với khu vực Vĩnh Hưng, theo tôi, nên ưu tiên phát triển nhà cao tầng dọc các tuyến đường, hạn chế mô hình nhà thấp tầng, nhà chia lô, nhà ghép nếu làm phân tán quỹ đất dành cho cây xanh và hạ tầng. Định hướng quy hoạch theo mô hình đô thị nén, phát triển theo chiều đứng là cách tiếp cận phù hợp với xu hướng tổ chức đô thị hiện đại trên thế giới.

Bên cạnh giải pháp quy hoạch, yếu tố quyết định là sự thấu hiểu, chia sẻ và hài hòa lợi ích giữa ba bên: Nhà nước, nhà đầu tư và người dân.

Khi hạ tầng được đầu tư đồng bộ, người dân được tiếp cận các công trình, dịch vụ công cộng hiện đại, có điều kiện sống thuận tiện hơn và sức khỏe được bảo đảm tốt hơn.

Về phía Nhà nước, quá trình tái thiết góp phần khai thác giá trị đô thị, đồng thời giải quyết những điểm nghẽn về hạ tầng và an sinh xã hội tại khu vực.

Đối với nhà đầu tư, việc phát triển các công trình nhà ở và nhà ở thương mại tạo nguồn lực tài chính để tiếp tục đầu tư trở lại cho hạ tầng, qua đó góp phần cải thiện điều kiện sống và bảo đảm an sinh cho cộng đồng.

Như vậy, tái thiết đô thị chỉ có thể đạt được mục tiêu lâu dài khi lợi ích của các bên được cân bằng, hài hòa.

Đánh giá về việc công khai, lấy ý kiến người dân đối với quy hoạch đô thị? Những nguyên tắc nào cần được bảo đảm để hài hòa giữa lợi ích phát triển cũng như quyền, lợi ích hợp pháp của cộng đồng dân cư, luật sư Nguyễn Văn Tú cho rằng, chúng ta có Luật Quy hoạch năm 2025. 

Theo đó, về bất cứ quy hoạch nào trong luật đều có quy định, đồng thời được lấy ý kiến của các cấp, cơ quan hữu quan, đặc biệt là đối tượng cư dân, người chịu ảnh hưởng trực tiếp quy hoạch. Để thực hiện quy hoạch, việc lấy ý kiến phải được thực hiện sâu, đa chiều, của nhiều thành phần thể hiện tính minh bạch, cầu thị.

Luật sư Nguyễn Văn Tú, Giám đốc Công ty Luật TNHH Fanci

Thời gian lấy ý kiến ít nhất 20 ngày, thậm chí 30 ngày. Từng người dân được tiếp cận quy hoạch công khai, tiếp nhận ý kiến đầy đủ, trách nhiệm. Luật Quy hoạch quy định rất rõ, quy hoạch phải phù hợp quy hoạch vùng, quy hoạch của Thủ đô cũng như Trung ương.

Thứ hai, quy hoạch là có tính kế thừa, phát triển dựa trên lịch sử sẵn có.

Thứ ba, quy hoạch buộc phải đảm bảo điều kiện sinh sống cho người dân, tối thiểu phải bằng và hơn trước khi quy hoạch.

Chúng ta phải tính toán làm sao kín kẽ, minh bạch, đảm bảo lợi ích hài hòa. Tất cả ý kiến của người dân đều được văn bản, tập hợp thống kê, phân tích, đánh giá. Mọi ý kiến, tiếng nói của người dân phải được lắng nghe, không được bỏ sót bất kỳ một ai.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, ông Nguyễn Sơn Tùng, Phó tổng biên tập Báo Xây dựng cho biết, tái thiết đô thị không chỉ là chỉnh trang diện mạo, hoàn thiện hạ tầng, mà mục tiêu cốt lõi là nâng cao chất lượng sống của người dân.

Toàn cảnh tọa đàm chiều 23/10

Với Vĩnh Hưng, quá trình này đặt ra yêu cầu giải quyết hài hòa giữa mục tiêu phát triển đô thị với quyền, lợi ích hợp pháp, nơi ở và sinh kế của cộng đồng dân cư.

Chính vì vậy, Báo Xây dựng tổ chức tọa đàm hôm nay nhằm tạo diễn đàn trao đổi cởi mở, khách quan giữa chính quyền địa phương và các chuyên gia. Tọa đàm góp phần làm rõ những vấn đề người dân quan tâm, từ quy hoạch đến bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và ổn định cuộc sống.

“Chúng tôi mong muốn các ý kiến trao đổi sẽ thẳng thắn, thiết thực, đề xuất những giải pháp phù hợp, trên tinh thần công khai, minh bạch, lắng nghe người dân và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và cộng đồng”, ông Tùng khẳng định.