Câu chuyện đằng sau những đôi bàn tay nhào nặn nên vị trà

Vùng đất Thái Nguyên lâu nay vẫn luôn được nhiều người biết đến với tên gọi “Đệ nhất danh trà”, nơi không chỉ gắn với những đồi chè xanh, các loại trà nổi tiếng, mà còn những thế hệ bền bỉ giữ lửa nghề qua năm tháng. Từng mẻ trà ngon đều chứa đựng tâm huyết, tình cảm và câu chuyện về cuộc đời của mỗi nghệ nhân.

Người bạn gắn bó từ thuở ấu thơ

Sinh ra ở đất chè, nhà giữ nghề làm chè, sản xuất chè, người nghệ nhân được tiếp xúc với việc hái chè từ rất sớm. Có thể nói, với những làng nghề làm chè truyền thống, cuộc sống của người dân nơi đây gắn bó hoàn toàn với những đồi chè. Đối với họ, cây chè không đơn thuần chỉ là sinh kế, mà còn là vật gắn kết, giữ lửa nghề qua nhiều thế hệ. Từ tuổi lên 10, nhiều đứa trẻ ở làng nghề đã được dạy cho kỹ thuật hái chè. Qua nhiều năm, những đôi tay ấy càng trở nên thoăn thoắt, khéo léo, mỗi búp chè tươi đều được chọn nhặt kỹ lưỡng, với kĩ thuật “1 tôm 2 lá”, điều mà những chiếc máy hái chè không thể thay thế được chính bàn tay của người lao động. 

Lá trà được thu hái ngay từ khi còn non. (Ảnh: Phạm Minh).

Để cho ra đời những thành phẩm trứ danh Tân Cương, nguyên liệu là thứ vốn không thể thiếu, nhưng cũng chỉ là điều kiện cần. Đất Tân Cương được ưu ái với khí hậu, thổ nhưỡng vô cùng đặc biệt, nơi hương vị trà khó có nơi nào có được, nhưng sinh khí của lá trà thì lại được nắm giữ bởi những đôi bàn tay chai sần bên chảo lửa. Quả thực, nếu thiếu đi đôi bàn tay lành nghề, dày dạn kinh nghiệm qua nhiều mùa của người nghệ nhân, có lẽ hương vị trà sẽ không thể đạt tới độ tinh tế.

Bàn tay thay cho nhiệt kế

Muốn có một mẻ chè ngon, mỗi nghệ nhân phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc trong từng công đoạn chế biến chè. Tới tham quan cơ sở chè Tuấn Hiền tại Thành phố Thái Nguyên, nhiều thợ sao chè nơi đây chia sẻ: “Làm chè này thì nếu mà để hái thì nó dễ, nhưng khó khăn là khi mình sang đà chế biến. Như thời trước, lúc mà mới làm chè, công nghệ nó chưa có như bây giờ. Máy vò không có mà phải vò bằng chân. Sao thì phải đảo bằng tay, sao bằng chảo. Đấy phải đảo bằng tay của mình, không có máy móc thì cái việc sao đảo đấy nó khó khăn hơn như bây giờ.” Chè tươi sau khi đã sao mềm trên chảo, sẽ được mang ra nia vò bằng tay để tạo độ xoăn cho búp chè, và lại được sao tiếp trên chảo cho tới khi chè khô, giòn và lên hương.

Ngày nay, khi công nghệ dần trở nên hiện đại, nhiều hợp tác xã đã bắt đầu áp dụng máy móc, công nghệ tiên tiến vào trong các công đoạn thu hái, chế biến chè, tuy nhiên người dân nơi đây vẫn duy trì truyền thống làm trà thủ công bằng tay. Khi dùng tay sao chè, mới có thể cảm nhận độ nóng phù hợp, để lửa không quá già, cũng không quá non, sao cho khi ra thành phẩm, lá trà đạt được độ khô nhất định và mùi hương đặc trưng.

Những nia chè khô được nghệ nhân rũ tơi trước khi đem đóng gói (Ảnh: Phạm Minh).

Có thể nói, mỗi nghệ nhân làm chè phải thấu hiểu từng lá chè như chính hơi thở của mình, dùng da thịt cảm nhận nhiệt độ chảo gang, dùng khứu giác cảm nhận hương thơm, và dùng chính cái tâm để hoàn thiện ra sản phẩm chất lượng.

Đằng sau những đôi tay chai sần của người nghệ nhân ấy, hơn cả một câu chuyện về hành trình gắn bó với văn hóa truyền thống của dân tộc, đó là sự say mê, cái tâm và tình yêu chân thành của một người thợ sao chè. Dẫu cho ngày nắng gắt hay mưa ngâu, nhiều người thợ vẫn luôn tuân thủ quy tắc “chè đến mùa thu là phải hái”. Dù hái hay sao chè trong tiết trời 38, 40 độ, chè ra cũng không ngon bằng những ngày mát mẻ, nhưng nếu để quá lứa mà không hái, thì càng làm mất đi độ ngon của chè.