Đầu tư công tăng tốc, mở rộng dư địa tăng trưởng cho ngành xây dựng và thép

Bước sang nửa cuối năm 2026, đầu tư công cùng sự phục hồi của thị trường bất động sản được kỳ vọng trở thành hai động lực quan trọng thúc đẩy ngành xây dựng và thép. Đây được xem là giai đoạn bản lề của chu kỳ đầu tư công trung hạn 2026-2030, mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho các doanh nghiệp xây lắp, đồng thời tạo lực đỡ cho nhu cầu tiêu thụ thép trong nước.

Đầu tư công và bất động sản tạo lực đẩy cho ngành xây dựng

Theo báo cáo triển vọng ngành của MBS Research, ngành xây lắp được dự báo tăng trưởng khoảng 14% trong năm 2026, trở thành một trong những lĩnh vực đóng góp quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng GDP 10% của nền kinh tế.

Động lực lớn nhất đến từ việc Chính phủ đẩy mạnh giải ngân đầu tư công trong năm đầu tiên của chu kỳ đầu tư công trung hạn 2026-2030. Đến hết 5 tháng đầu năm 2026, vốn đầu tư công đã giải ngân khoảng 245.000 tỷ đồng, tăng 13% so với cùng kỳ và đạt khoảng 24% kế hoạch năm. MBS kỳ vọng cả năm 2026, tỷ lệ giải ngân có thể đạt khoảng 99% kế hoạch, tương đương hơn 1,05 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 14% so với năm trước.

Theo đánh giá của MBS, tiến độ triển khai các dự án hạ tầng được cải thiện nhờ nhiều yếu tố thuận lợi như đẩy mạnh phân cấp cho địa phương, tháo gỡ các vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng, đồng thời mở rộng hình thức hợp tác công tư (PPP) nhằm huy động thêm nguồn lực ngoài ngân sách.

Trong giai đoạn tới, hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn được kỳ vọng sẽ tạo thêm khối lượng công việc đáng kể cho ngành xây dựng, nổi bật là các tuyến đường sắt Hà Nội – Hải Phòng – Lào Cai, đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, tuyến Bến Thành – Cần Giờ cùng nhiều dự án hạ tầng chiến lược khác.

Song song với đầu tư công, xây dựng dân dụng cũng được kỳ vọng phục hồi nhờ nguồn cung bất động sản cải thiện. Báo cáo cho biết việc tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến pháp lý, tiền sử dụng đất và quy hoạch đang giúp nhiều dự án được tái khởi động.

Đối với phân khúc nhà ở xã hội, MBS dự báo nguồn cung năm 2026 có thể đạt khoảng 410.000 căn, tăng khoảng 20% so với năm trước. Bên cạnh đó, các chủ đầu tư lớn tiếp tục triển khai nhiều đại đô thị, giúp nguồn cung căn hộ tại Hà Nội và TP.HCM duy trì ở mức cao, trong khi tỷ lệ hấp thụ trên 80% cho thấy khả năng tiêu thụ tích cực, tạo điều kiện để các dự án tiếp tục được triển khai.

Theo MBS, sự phục hồi của bất động sản sẽ giúp các doanh nghiệp xây lắp gia tăng khối lượng công việc, đồng thời cải thiện dòng tiền khi khả năng thanh toán của các chủ đầu tư được nâng lên.

Báo cáo dự báo giá trị hợp đồng đã ký (backlog) của nhóm doanh nghiệp xây dựng niêm yết sẽ tăng khoảng 19% trong năm 2026 và 15% trong năm 2027. Cùng với đó, lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh cốt lõi được kỳ vọng tăng khoảng 6% trong năm 2026 và 5% trong năm 2027, nhờ nguồn việc mới gia tăng và áp lực trích lập dự phòng giảm khi tình hình tài chính của các doanh nghiệp bất động sản dần cải thiện.

Tiêu thụ thép nội địa tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng

Theo MBS Research, triển vọng ngành thép trong năm 2026 tiếp tục phân hóa giữa thị trường nội địa và xuất khẩu. Trong khi xuất khẩu vẫn chịu nhiều sức ép từ các biện pháp phòng vệ thương mại tại Mỹ và châu Âu, thị trường trong nước được kỳ vọng duy trì tăng trưởng nhờ nhu cầu xây dựng và đầu tư công.

Trong 5 tháng đầu năm 2026, tiêu thụ thép toàn ngành đạt khoảng 13 triệu tấn, tăng 18% so với cùng kỳ. Động lực chủ yếu đến từ nhu cầu xây dựng trong nước và việc áp dụng thuế chống bán phá giá đối với một số sản phẩm thép nhập khẩu từ Trung Quốc.

Đáng chú ý, tiêu thụ thép xây dựng tăng khoảng 22%, trong khi thép cuộn cán nóng (HRC) tăng tới 35%, phản ánh sự phục hồi rõ nét của nhu cầu vật liệu xây dựng.

MBS dự báo cả năm 2026, tiêu thụ thép nội địa sẽ đạt khoảng 27 triệu tấn, tăng 13% so với năm trước. Riêng thép xây dựng dự kiến đạt khoảng 14,5 triệu tấn, tăng 18%, nhờ nhu cầu từ các dự án đầu tư công và thị trường bất động sản.

Đối với thép HRC, sản lượng được kỳ vọng tăng khoảng 15%, khi Nhà máy Dung Quất 2 đi vào vận hành, đồng thời thép trong nước gia tăng thị phần nhờ các biện pháp phòng vệ thương mại.

Ngược lại, hoạt động xuất khẩu vẫn được đánh giá là điểm hạn chế của ngành. Theo MBS, các mức thuế chống bán phá giá tại Mỹ và châu Âu cùng nhu cầu tiêu thụ yếu khiến sản lượng xuất khẩu thép năm 2026 có thể giảm khoảng 10% so với năm trước.

Giá thép phục hồi, mở thêm dư địa tăng trưởng dài hạn

Bên cạnh sự cải thiện về sản lượng tiêu thụ, MBS cho rằng mặt bằng giá thép cũng sẽ có xu hướng phục hồi trong giai đoạn 2026-2027.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ nhu cầu tiêu thụ nội địa gia tăng trong khi áp lực cạnh tranh từ thép Trung Quốc giảm bớt sau khi áp dụng thuế chống bán phá giá. Khoảng cách giá giữa thép Việt Nam và thép Trung Quốc được thu hẹp, góp phần cải thiện khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước.

Theo dự báo, trong năm 2026, giá thép xây dựng có thể tăng khoảng 9%, còn giá HRC tăng khoảng 7%. Sang năm 2027, giá thép xây dựng tiếp tục được kỳ vọng tăng thêm khoảng 8%, trong khi HRC tăng khoảng 5% nhờ nhu cầu tiêu thụ duy trì tích cực.

Ngoài hai dòng sản phẩm chủ lực là thép xây dựng và HRC, MBS cũng đánh giá thép ray sẽ trở thành một phân khúc tăng trưởng mới trong trung và dài hạn khi Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mạnh hệ thống đường sắt.

Theo dự báo của Bộ Xây dựng, tổng nhu cầu thép ray phục vụ các dự án đường sắt có thể lên tới khoảng 4 triệu tấn, chưa bao gồm một số dự án đang trong quá trình nghiên cứu. Đây được xem là dư địa tăng trưởng đáng kể đối với các doanh nghiệp có khả năng sản xuất thép ray trong thời gian tới.

Theo MBS Research, với việc đầu tư công tiếp tục được đẩy mạnh, thị trường bất động sản dần phục hồi và nhu cầu vật liệu xây dựng cải thiện, ngành xây dựng và thép được kỳ vọng sẽ duy trì đà tăng trưởng tích cực trong nửa cuối năm 2026 cũng như giai đoạn 2027. Tuy nhiên, triển vọng của ngành vẫn sẽ phụ thuộc đáng kể vào tiến độ giải ngân đầu tư công, tốc độ triển khai các dự án bất động sản và diễn biến của thị trường xuất khẩu thép.