Một trong những bệnh viện danh tiếng nhất thế giới đang thử nghiệm cách AI có thể cách mạng hóa ngành y tế

Rochester, bang Minnesota – Việc chuẩn bị gặp gỡ một bệnh nhân có thể đòi hỏi bác sĩ nội khoa Alexander Ryu của Mayo Clinic phải chọn lọc qua hàng chục, thậm chí hàng trăm trang hồ sơ bệnh án

Mayo Clinic, một trong những bệnh viện nổi tiếng nhất thế giới, hiện đang sử dụng hơn 150 mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) trong toàn hệ thống bệnh viện 

Nhiều bệnh nhân đến khám tại phòng khám danh tiếng này để tìm kiếm ý kiến chẩn đoán thứ ba hoặc thứ tư, mang theo những tài liệu chưa được phân loại từ các hệ thống y tế bên ngoài. Một công cụ trí tuệ nhân tạo mới đang giúp các bác sĩ lâm sàng phân tích hồ sơ nhanh hơn — bằng cách tạo ra các bản tóm tắt thông tin bệnh nhân có liên quan, sắp xếp tài liệu theo thứ tự thời gian và giúp chúng dễ tìm kiếm hơn.

Bác sĩ Ryu cho biết công cụ có tên là Record Time này có thể giúp ông tiết kiệm từ 5 đến 30 phút chuẩn bị cho mỗi lần thăm khám, tùy thuộc vào mức độ phức tạp của ca bệnh. Đó là khoảng thời gian ông có thể dành để trò chuyện trực tiếp với bệnh nhân. Ngoài ra, Record Time còn giúp đảm bảo ông không bỏ sót các chi tiết quan trọng vốn có thể bị chôn vùi trong tập hồ sơ, những chi tiết vốn có thể định hướng cho các khuyến nghị điều trị và xét nghiệm.

"Chúng tôi nhận được một lượng lớn các hồ sơ này, hàng chục triệu trang mỗi năm, và chúng tôi cần một cách để tìm ra thông tin quan trọng trong đó," bác sĩ Ryu, người cũng giữ chức phó chủ tịch phụ trách đổi mới của Khoa Y thuộc Mayo Clinic, chia sẻ.

Bác sĩ Alexander Ryu thuộc Bệnh viện Mayo Clinic đã giúp phát triển một hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) để giúp các bác sĩ chuẩn bị tốt hơn cho các cuộc thăm khám bệnh nhân

Các ứng dụng liên quan đến sức khỏe được coi là một trong những lĩnh vực đổi mới hứa hẹn nhất của AI. Google, OpenAI, Anthropic và các công ty khác đã triển khai các tính năng trợ lý ảo chatbot y tế — và hàng chục triệu người đang tìm đến AI cho các câu hỏi liên quan đến y học. Các nhà lãnh đạo ở Thung lũng Silicon cũng thường xuyên đưa ra những lời hứa táo bạo về việc AI sẽ chữa khỏi bệnh ung thư và các bệnh khác, mặc dù những tuyên bố đó thường nghe giống như những lời quảng cáo tiếp thị hơn, khi các ông lớn trong ngành phần lớn đang tập trung vào các ứng dụng tiêu dùng và kinh doanh khác.

Tuy nhiên, Record Time chỉ là một trong những cách mà Mayo Clinic — một trong những hệ thống bệnh viện nổi tiếng nhất thế giới — đang sử dụng AI với hy vọng cải thiện việc chăm sóc bệnh nhân và cuối cùng là cứu sống con người. Bệnh viện đang hợp tác với các công ty như Microsoft và Scale AI để sử dụng khối lượng lớn hồ sơ bệnh nhân và nghiên cứu của mình nhằm phát triển các công cụ AI.

Hiện có khoảng 150 mô hình AI được triển khai trong bệnh viện, theo Tiến sĩ Matthew Callstrom, bác sĩ chẩn đoán hình ảnh kiêm giám đốc y khoa chương trình AI tạo sinh của Mayo Clinic.

Việc sử dụng AI trong môi trường chăm sóc sức khỏe không phải là không có tranh cãi, dấy lên những câu hỏi lớn về tính chính xác và quyền riêng tư của bệnh nhân.

Cựu Giám đốc Hoạt động Nghiên cứu của Mayo Clinic, bà Traci Tamiko Eto, đã kiện bệnh viện vào đầu tháng này, cáo buộc rằng bà đã bị trả đũa vì nêu ra các lo ngại về quyền riêng tư và giám sát xung quanh một số hệ thống AI của Mayo.

Người phát ngôn của Mayo Clinic, Andrea Kalmanovitz, cho biết bệnh viện không bình luận về các vụ kiện đang diễn ra nhưng lưu ý rằng bệnh viện "cam kết phát triển và triển khai AI một cách có trách nhiệm, với quyền riêng tư, bảo mật, tính minh bạch và sự tuân thủ được lồng ghép trong suốt các quy trình của chúng tôi."

"Nghiên cứu và đổi mới lâm sàng của chúng tôi được tiến hành theo các luật và quy định hiện hành, và chúng tôi luôn kiên định trong việc giữ gìn lòng tin mà bệnh nhân đặt vào chúng tôi cũng như tôn trọng quyền riêng tư của họ," bà Kalmanovitz cho biết trong một tuyên bố.

"Có khả năng thay đổi cuộc đời"

Một phần lý do khiến AI trở nên hữu ích trong lĩnh vực y tế và y học là công nghệ này cực kỳ xuất sắc trong việc xác định các xu hướng trong những tập dữ liệu khổng lồ, Jason Droege, CEO của Scale AI — đơn vị đã hợp tác với Mayo Clinic để phát triển Record Time, cho biết.

"AI có thể can thiệp và thực hiện nhiều công việc tẻ nhạt mà các bác sĩ chuyên khoa hoặc chuyên gia y tế đang làm để đẩy nhanh quy trình đó — giúp chẩn đoán chính xác hơn, nhanh hơn để bạn có thể điều trị cho nhiều người hơn," ông nói. "Đây là một ngành công nghiệp mà phần lớn những gì bác sĩ, y tá và những người khác đang làm là nhận dạng mô thức."

Bác sĩ Callstrom chia sẻ với CNN rằng ông đã bị thuyết phục về tiềm năng của AI từ năm 2016, khi chứng kiến cách AI có thể giúp các bác sĩ chẩn đoán hình ảnh phát hiện những dấu hiệu cảnh báo ung thư sớm, mờ nhạt trên hình ảnh chụp chiếu.

Mayo Clinic hiện đang tiến hành một thử nghiệm lâm sàng để kiểm tra xem liệu AI có thể giúp xác định những bệnh nhân có nguy cơ hoặc mắc ung thư tuyến tụy giai đoạn đầu hay không — một ứng dụng mà bệnh viện cho biết có thể phát hiện bệnh sớm hơn nhiều năm so với phương pháp chẩn đoán thông thường. Hiện tại, bệnh nhân thường không được chẩn đoán mắc ung thư tuyến tụy cho đến khi bệnh đã di căn vùng hoặc di căn xa, thời điểm mà tỷ lệ sống sót sau 5 năm chỉ dao động quanh mức 9%, bác sĩ Callstrom cho biết.

Giám đốc điều hành của Scale AI, Jason Droege, thảo luận về sự hợp tác của công ty với Mayo Clinic để phát triển các công cụ trí tuệ nhân tạo cho ngành chăm sóc sức khỏe

Bệnh viện cũng đã sử dụng thành công AI để phân tích nhịp tim của bệnh nhân nhằm dự đoán liệu một người có thể bị rung nhĩ hay không, một tình trạng có thể gây ra cục máu đông và đột quỵ.

"Đối với những bệnh nhân thực sự được phát hiện và xác định sớm, điều này có khả năng thay đổi cuộc đời họ," bác sĩ Callstrom nói.

Cân bằng giữa tốc độ và lòng tin

Để xây dựng các công cụ AI, Mayo Clinic kết nối các chuyên gia công nghệ với các bác sĩ hoặc nhân viên lâm sàng để quyết định những vấn đề y tế nào cần giải quyết. Phần lớn công việc của bác sĩ Callstrom là đảm bảo các công cụ AI của Mayo Clinic hoạt động chính xác và nhận được sự tin tưởng từ cả bệnh nhân lẫn bác sĩ.

Ông cho biết các công cụ AI phải trải qua quy trình tương tự như một thử nghiệm lâm sàng. Đầu tiên, nó được thử nghiệm trên một nhóm nhỏ bệnh nhân dưới sự giám sát của bác sĩ. Hiệu suất được đo lường, sau đó thử nghiệm sẽ được mở rộng ra một nhóm đối tượng rộng hơn.

Sau khi một công cụ được triển khai rộng rãi, Mayo Clinic vẫn tiếp tục giám sát hiệu quả hoạt động của nó.

"Về phía các bác sĩ... chúng tôi thường rất hoài nghi," bác sĩ Callstrom nói. "Chúng tôi cho họ lựa chọn dùng thử (một công cụ AI mới) và nếu họ thích, họ sẽ dùng. Nếu không muốn dùng, họ không bắt buộc phải dùng. Và thước đo tốt nhất cho thấy chúng tôi đang làm tốt đến đâu chính là tỷ lệ áp dụng."

Tiến sĩ Matthew Callstrom cho biết trí tuệ nhân tạo (AI) có tiềm năng rất lớn trong việc phát hiện bệnh sớm, từ đó có thể cứu sống bệnh nhân

Bác sĩ Callstrom cũng thường xuyên nhận được câu hỏi từ nhân viên về việc các công cụ AI sẽ có ý nghĩa thế nào đối với công việc của họ. Cho đến nay, ông cho biết, các công việc không hề mất đi. Nhưng chúng đang thay đổi.

Ví dụ, đội ngũ điều dưỡng của bệnh viện đã giúp phát triển một hệ thống AI có khả năng lắng nghe và ghi chép lại trong các buổi khám bệnh. Điều đó giúp cắt giảm một nửa khoảng thời gian hơn một tiếng mỗi ngày mà họ phải dành ra để gõ lại nội dung các buổi khám đó.

"Những gì công nghệ này đang làm là cho phép họ dành nhiều thời gian hơn để trò chuyện với bệnh nhân," bác sĩ Callstrom cho biết.

Droege của Scale AI tin rằng ngành y tế mới chỉ ở giai đoạn bắt đầu trong việc hiện thực hóa toàn bộ tiềm năng của AI — nhưng tốc độ áp dụng không nhất thiết phải là ưu tiên hàng đầu.

"Những dự đoán rằng mọi thứ sẽ được giải quyết trong một hoặc hai năm, tôi nghĩ đó là điều cực kỳ tham vọng," ông nói. "Chất lượng chăm sóc là tiêu chuẩn hàng đầu, rồi mới đến tốc độ... trong ngành y tế, bạn muốn làm đúng, nhanh nhất có thể."

Bác sĩ Ryu cho biết công cụ có tên là Record Time này có thể giúp ông tiết kiệm từ 5 đến 30 phút chuẩn bị cho mỗi lần thăm khám, tùy thuộc vào mức độ phức tạp của ca bệnh. Đó là khoảng thời gian ông có thể dành để trò chuyện trực tiếp với bệnh nhân. Ngoài ra, Record Time còn giúp đảm bảo ông không bỏ sót các chi tiết quan trọng vốn có thể bị chôn vùi trong tập hồ sơ, những chi tiết vốn có thể định hướng cho các khuyến nghị điều trị và xét nghiệm.

"Chúng tôi nhận được một lượng lớn các hồ sơ này, hàng chục triệu trang mỗi năm, và chúng tôi cần một cách để tìm ra thông tin quan trọng trong đó," bác sĩ Ryu, người cũng giữ chức phó chủ tịch phụ trách đổi mới của Khoa Y thuộc Mayo Clinic, chia sẻ.

Các ứng dụng liên quan đến sức khỏe được coi là một trong những lĩnh vực đổi mới hứa hẹn nhất của AI. Google, OpenAI, Anthropic và các công ty khác đã triển khai các tính năng trợ lý ảo chatbot y tế — và hàng chục triệu người đang tìm đến AI cho các câu hỏi liên quan đến y học. Các nhà lãnh đạo ở Thung lũng Silicon cũng thường xuyên đưa ra những lời hứa táo bạo về việc AI sẽ chữa khỏi bệnh ung thư và các bệnh khác, mặc dù những tuyên bố đó thường nghe giống như những lời quảng cáo tiếp thị hơn, khi các ông lớn trong ngành phần lớn đang tập trung vào các ứng dụng tiêu dùng và kinh doanh khác.

Tuy nhiên, Record Time chỉ là một trong những cách mà Mayo Clinic — một trong những hệ thống bệnh viện nổi tiếng nhất thế giới — đang sử dụng AI với hy vọng cải thiện việc chăm sóc bệnh nhân và cuối cùng là cứu sống con người. Bệnh viện đang hợp tác với các công ty như Microsoft và Scale AI để sử dụng khối lượng lớn hồ sơ bệnh nhân và nghiên cứu của mình nhằm phát triển các công cụ AI.

Hiện có khoảng 150 mô hình AI được triển khai trong bệnh viện, theo Tiến sĩ Matthew Callstrom, bác sĩ chẩn đoán hình ảnh kiêm giám đốc y khoa chương trình AI tạo sinh của Mayo Clinic.

Việc sử dụng AI trong môi trường chăm sóc sức khỏe không phải là không có tranh cãi, dấy lên những câu hỏi lớn về tính chính xác và quyền riêng tư của bệnh nhân.

Cựu Giám đốc Hoạt động Nghiên cứu của Mayo Clinic, bà Traci Tamiko Eto, đã kiện bệnh viện vào đầu tháng này, cáo buộc rằng bà đã bị trả đũa vì nêu ra các lo ngại về quyền riêng tư và giám sát xung quanh một số hệ thống AI của Mayo.

Người phát ngôn của Mayo Clinic, Andrea Kalmanovitz, cho biết bệnh viện không bình luận về các vụ kiện đang diễn ra nhưng lưu ý rằng bệnh viện "cam kết phát triển và triển khai AI một cách có trách nhiệm, với quyền riêng tư, bảo mật, tính minh bạch và sự tuân thủ được lồng ghép trong suốt các quy trình của chúng tôi."

"Nghiên cứu và đổi mới lâm sàng của chúng tôi được tiến hành theo các luật và quy định hiện hành, và chúng tôi luôn kiên định trong việc giữ gìn lòng tin mà bệnh nhân đặt vào chúng tôi cũng như tôn trọng quyền riêng tư của họ," bà Kalmanovitz cho biết trong một tuyên bố.

"Có khả năng thay đổi cuộc đời"

Một phần lý do khiến AI trở nên hữu ích trong lĩnh vực y tế và y học là công nghệ này cực kỳ xuất sắc trong việc xác định các xu hướng trong những tập dữ liệu khổng lồ, Jason Droege, CEO của Scale AI — đơn vị đã hợp tác với Mayo Clinic để phát triển Record Time, cho biết.

"AI có thể can thiệp và thực hiện nhiều công việc tẻ nhạt mà các bác sĩ chuyên khoa hoặc chuyên gia y tế đang làm để đẩy nhanh quy trình đó — giúp chẩn đoán chính xác hơn, nhanh hơn để bạn có thể điều trị cho nhiều người hơn," ông nói. "Đây là một ngành công nghiệp mà phần lớn những gì bác sĩ, y tá và những người khác đang làm là nhận dạng mô thức."

Bác sĩ Callstrom chia sẻ với CNN rằng ông đã bị thuyết phục về tiềm năng của AI từ năm 2016, khi chứng kiến cách AI có thể giúp các bác sĩ chẩn đoán hình ảnh phát hiện những dấu hiệu cảnh báo ung thư sớm, mờ nhạt trên hình ảnh chụp chiếu.

Mayo Clinic hiện đang tiến hành một thử nghiệm lâm sàng để kiểm tra xem liệu AI có thể giúp xác định những bệnh nhân có nguy cơ hoặc mắc ung thư tuyến tụy giai đoạn đầu hay không — một ứng dụng mà bệnh viện cho biết có thể phát hiện bệnh sớm hơn nhiều năm so với phương pháp chẩn đoán thông thường. Hiện tại, bệnh nhân thường không được chẩn đoán mắc ung thư tuyến tụy cho đến khi bệnh đã di căn vùng hoặc di căn xa, thời điểm mà tỷ lệ sống sót sau 5 năm chỉ dao động quanh mức 9%, bác sĩ Callstrom cho biết.

Bệnh viện cũng đã sử dụng thành công AI để phân tích nhịp tim của bệnh nhân nhằm dự đoán liệu một người có thể bị rung nhĩ hay không, một tình trạng có thể gây ra cục máu đông và đột quỵ.

"Đối với những bệnh nhân thực sự được phát hiện và xác định sớm, điều này có khả năng thay đổi cuộc đời họ," bác sĩ Callstrom nói.

Cân bằng giữa tốc độ và lòng tin

Để xây dựng các công cụ AI, Mayo Clinic kết nối các chuyên gia công nghệ với các bác sĩ hoặc nhân viên lâm sàng để quyết định những vấn đề y tế nào cần giải quyết. Phần lớn công việc của bác sĩ Callstrom là đảm bảo các công cụ AI của Mayo Clinic hoạt động chính xác và nhận được sự tin tưởng từ cả bệnh nhân lẫn bác sĩ.

Ông cho biết các công cụ AI phải trải qua quy trình tương tự như một thử nghiệm lâm sàng. Đầu tiên, nó được thử nghiệm trên một nhóm nhỏ bệnh nhân dưới sự giám sát của bác sĩ. Hiệu suất được đo lường, sau đó thử nghiệm sẽ được mở rộng ra một nhóm đối tượng rộng hơn.

Sau khi một công cụ được triển khai rộng rãi, Mayo Clinic vẫn tiếp tục giám sát hiệu quả hoạt động của nó.

"Về phía các bác sĩ... chúng tôi thường rất hoài nghi," bác sĩ Callstrom nói. "Chúng tôi cho họ lựa chọn dùng thử (một công cụ AI mới) và nếu họ thích, họ sẽ dùng. Nếu không muốn dùng, họ không bắt buộc phải dùng. Và thước đo tốt nhất cho thấy chúng tôi đang làm tốt đến đâu chính là tỷ lệ áp dụng."

Bác sĩ Callstrom cũng thường xuyên nhận được câu hỏi từ nhân viên về việc các công cụ AI sẽ có ý nghĩa thế nào đối với công việc của họ. Cho đến nay, ông cho biết, các công việc không hề mất đi. Nhưng chúng đang thay đổi.

Ví dụ, đội ngũ điều dưỡng của bệnh viện đã giúp phát triển một hệ thống AI có khả năng lắng nghe và ghi chép lại trong các buổi khám bệnh. Điều đó giúp cắt giảm một nửa khoảng thời gian hơn một tiếng mỗi ngày mà họ phải dành ra để gõ lại nội dung các buổi khám đó.

"Những gì công nghệ này đang làm là cho phép họ dành nhiều thời gian hơn để trò chuyện với bệnh nhân," bác sĩ Callstrom cho biết.

Droege của Scale AI tin rằng ngành y tế mới chỉ ở giai đoạn bắt đầu trong việc hiện thực hóa toàn bộ tiềm năng của AI — nhưng tốc độ áp dụng không nhất thiết phải là ưu tiên hàng đầu.

"Những dự đoán rằng mọi thứ sẽ được giải quyết trong một hoặc hai năm, tôi nghĩ đó là điều cực kỳ tham vọng," ông nói. "Chất lượng chăm sóc là tiêu chuẩn hàng đầu, rồi mới đến tốc độ... trong ngành y tế, bạn muốn làm đúng, nhanh nhất có thể."